Đường sắt Việt Nam bắt tay đối tác 35 năm tuổi đang sở hữu 1.500km đường sắt đô thị của Trung Quốc

Tổng công ty Đường sắt Việt Nam (VNR) vừa ký thỏa thuận hợp tác chiến lược với Công ty Hữu hạn Tập đoàn Metro Quảng Châu (GMG), một trong những đơn vị vận hành đường sắt đô thị lớn nhất Trung Quốc.

Lễ ký kết diễn ra ngày 1/6 tại Hà Nội trong khuôn khổ chương trình hội đàm giữa VNR và đoàn đại biểu thành phố Quảng Châu (Trung Quốc).

Sự kiện diễn ra trong bối cảnh hợp tác đường sắt đang trở thành một trong những điểm nhấn mới trong quan hệ hợp tác chiến lược toàn diện Việt Nam - Trung Quốc.

Đối tác sở hữu hơn 1.500km đường sắt đô thị

Trước đó, trong chuyến thăm cấp Nhà nước tới Trung Quốc của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm vào tháng 4/2026, lãnh đạo hai nước đã thống nhất thúc đẩy mạnh mẽ hợp tác hạ tầng giao thông, đặc biệt là lĩnh vực đường sắt.

Theo Tuyên bố chung Việt Nam - Trung Quốc, hai bên nhất trí đẩy nhanh kết nối hạ tầng đường sắt, đường bộ và cửa khẩu; tăng cường vận tải hàng hóa bằng đường sắt và từng bước đưa hợp tác đường sắt trở thành một trong những điểm sáng mới trong quan hệ song phương.

Việc VNR ký kết hợp tác với GMG được xem là bước đi cụ thể đầu tiên trong tiến trình này.

GMG được thành lập năm 1992 và là doanh nghiệp 100% vốn nhà nước thuộc chính quyền thành phố Quảng Châu.

Hiện nay, tập đoàn này không chỉ tham gia đầu tư xây dựng mà còn trực tiếp quản lý và vận hành hệ thống metro tại Quảng Châu cùng nhiều địa phương khác.

Tổng chiều dài các tuyến đường sắt đô thị do GMG quản lý và vận hành hiện đạt khoảng 1.502km, thuộc nhóm lớn nhất thế giới.

Quảng Châu cũng là một trong những trung tâm đường sắt lớn nhất Trung Quốc với ga Nam Quảng Châu nằm trong nhóm nhà ga có lưu lượng hành khách lớn nhất nước này.

Tại Việt Nam, GMG không phải là cái tên xa lạ. Doanh nghiệp từng tham gia nghiên cứu khả thi, thiết kế kỹ thuật và tư vấn cho tuyến metro số 2 TP.HCM (Bến Thành - Tham Lương), tuyến metro số 4 TP.HCM cũng như dự án tàu điện nhẹ tại Phú Quốc.

Việt Nam chuẩn bị cho giai đoạn đầu tư lớn về đường sắt

Theo Chủ tịch Hội đồng thành viên VNR Đặng Sỹ Mạnh, Việt Nam đang bước vào giai đoạn phát triển đường sắt với quy mô lớn chưa từng có.

Hiện mạng lưới đường sắt quốc gia có tổng chiều dài khoảng 3.222km. Tuy nhiên theo quy hoạch, tổng chiều dài hệ thống đường sắt trong tương lai sẽ tăng lên khoảng 7.000km, bao gồm đường sắt quốc gia, đường sắt tốc độ cao và đường sắt đô thị.

Riêng Hà Nội dự kiến đưa vào khai thác thêm 7 tuyến metro với tổng chiều dài gần 398km trước năm 2035. Sau mốc này, thành phố tiếp tục mở rộng thêm khoảng 200km nữa.

Tại TP.HCM, đến năm 2035 dự kiến có khoảng 183km metro được đưa vào vận hành, trước khi tiếp tục mở rộng thêm hơn 327km trong giai đoạn tiếp theo.

Trong khi đó, dự án đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam cùng nhiều tuyến đường sắt kết nối liên vùng cũng đang được chuẩn bị triển khai.

Theo thỏa thuận vừa ký kết, VNR mong muốn tăng cường trao đổi, hợp tác với GMG trong nhiều lĩnh vực, từ tư vấn xây dựng, quản lý vận hành, phát triển mô hình TOD đến đào tạo nguồn nhân lực.

Đặc biệt, hai bên sẽ tăng cường trao đổi kinh nghiệm liên quan đến vận hành các tuyến đường sắt điện khí hóa có tốc độ từ 200km/h trở xuống.

Bên cạnh đó, GMG cũng đề xuất hỗ trợ Việt Nam phát triển các hệ thống điều hành thông minh, quản trị mạng lưới đường sắt bằng công nghệ số và đào tạo đội ngũ nhân lực vận hành.

Hiện hai bên đã bắt đầu hợp tác trong dự án đường sắt nhẹ tại Phú Quốc và đang nghiên cứu mở rộng sang một số dự án khác trong tương lai.