Ban hành 'Chính sách quốc gia về phát triển ngành xe điện giai đoạn 2024-2030', cách quốc gia láng giềng tháo gỡ điểm nghẽn hạ tầng và biến cây xăng thành trạm sạc

Đường phố tại xứ sở chùa tháp đang chứng kiến một cuộc chuyển giao thế hệ phương tiện đầy ngoạn mục. Những chiếc ô tô không khói dần trở thành hình ảnh quen thuộc, len lỏi từ các khu trung tâm sầm uất cho đến những tuyến quốc lộ huyết mạch. Đằng sau sự xuất hiện ngày càng dày đặc ấy là một chiến lược bám sát thực tiễn, đặt tính hiệu quả và lợi ích người tiêu dùng lên vị trí ưu tiên hàng đầu.

Cơn sốt tiêu dùng từ tâm lý đến túi tiền

Thị trường ô tô năng lượng mới tại Campuchia đang trải qua giai đoạn tăng trưởng nóng chưa từng có. Báo cáo từ Bộ Giao thông và Công chính nước này cho thấy tổng lượng xe lưu hành đã vượt mốc mười nghìn chiếc. Đáng chú ý, nếu như năm 2024 chỉ có hơn hai nghìn xe lăn bánh, thì con số này đã tăng vọt lên gần tám nghìn chiếc vào năm 2025. Chỉ trong hai tháng đầu năm nay, thị trường tiếp tục hấp thụ thêm hàng ngàn phương tiện mới. Tốc độ vũ bão này khiến mục tiêu ba mươi nghìn xe vào năm 2030 của chính phủ hoàn toàn có thể bị xô đổ trước thời hạn.

Giải mã hiện tượng này, Người phát ngôn Bộ Giao thông và Công chính Campuchia Phan Rim nhận định nguyên nhân cốt lõi nằm ở bài toán chi phí. "Số xe điện tại Campuchia tăng nhanh trong thời gian gần đây là do người tiêu dùng mong muốn giảm chi phí vận hành", vị đại diện chia sẻ khi đề cập đến việc chi phí nạp năng lượng cho xe điện chỉ bằng một phần ba đến một phần tư so với việc đổ xăng dầu truyền thống. Gánh nặng tài chính trong việc đi lại hàng ngày được trút bỏ, đồng thời đáp ứng tiêu chí bảo vệ môi trường đang ngày càng được xã hội quan tâm.

Bên cạnh yếu tố kinh tế, sự dịch chuyển này còn mang đậm dấu ấn tâm lý xã hội. Việc cầm lái một chiếc xe điện hiện được số đông người dân mặc định là biểu tượng của sự hiện đại, năng động và nền tảng tài chính vững vàng. Khi những phương tiện xanh này phủ sóng ngày một rộng rãi, hiệu ứng đám đông càng bị đẩy lên cao, biến xe điện trở thành lựa chọn ưu tiên mỗi khi các gia đình cân nhắc đổi phương tiện. Niềm tin của khách hàng cũng được củng cố vững chắc khi họ chỉ ưu tiên những thương hiệu có trung tâm bảo hành chính hãng, quay lưng với các dòng xe nhập khẩu trôi nổi không rõ cam kết hậu mãi.

Nước đi thực dụng trên bàn cờ công nghiệp

Tham vọng điện hóa giao thông của Campuchia không dừng lại ở việc kích cầu tiêu dùng. Quốc gia này đang đứng trước bài toán hóc búa của mọi nền kinh tế đang phát triển, đó là làm sao để xây dựng một ngành công nghiệp sản xuất đủ sức cạnh tranh với xe nhập khẩu. Thay vì sử dụng các hàng rào thuế quan cực đoan hay đưa ra những tiêu chuẩn kỹ thuật trên trời để bảo hộ sản xuất trong nước, chính phủ nước này đã chọn một con đường bằng phẳng và thực tế hơn.

Thủ tướng Hun Manet đưa ra một thông điệp vô cùng cởi mở khi khẳng định nội địa hóa không có nghĩa là phải nặn ra một thương hiệu thuần Campuchia ngay từ vạch xuất phát. Nhận thức rõ vị thế của mình, họ không dồn nguồn lực để đối đầu trực diện với những gã khổng lồ như Tesla hay BYD. Thay vào đó, quốc gia này trải thảm đỏ mời gọi chính các ông lớn công nghệ đến xây dựng nhà máy lắp ráp ngay trên sân nhà.

Chiến lược đi tắt đón đầu này nhằm biến Campuchia thành một công xưởng lắp ráp quy mô, dùng vốn đầu tư nước ngoài làm học phí để tiếp cận nền sản xuất hiện đại. Mọi thứ được vạch ra theo một lộ trình mạch lạc. Giai đoạn đầu chấp nhận lắp ráp từ linh kiện nhập khẩu, sau đó tăng dần tỷ lệ nội địa hóa phụ tùng, và đích đến cuối cùng là sự tự chủ về công nghệ và quy trình chuyển giao.

Những viên gạch đầu tiên của chiến lược này đã được đặt xuống. Hồi tháng tư năm 2025, tập đoàn xe điện hàng đầu Trung Quốc BYD đã khởi công nhà máy tại Đặc khu kinh tế Sihanoukville. Với công suất thiết kế từ mười nghìn đến hai mươi nghìn xe mỗi năm, đây là cơ sở sản xuất quy mô lớn thứ ba của hãng tại khu vực Đông Nam Á. Động thái này giúp giải quyết trọn vẹn bài toán niềm tin. Người tiêu dùng được sở hữu những chiếc xe mang thương hiệu quốc tế với chất lượng đã được kiểm chứng, đi kèm mức giá cạnh tranh nhờ chính sách ưu đãi thuế đặc biệt dành cho xe lắp ráp nội địa.

Lời giải linh hoạt cho điểm nghẽn hạ tầng

Một hệ sinh thái xe điện không thể vận hành nhịp nhàng nếu thiếu vắng mạng lưới trạm sạc. Văn bản "Chính sách quốc gia về phát triển ngành xe điện giai đoạn 2024-2030" đã đặt ra mục tiêu thiết lập bốn nghìn điểm sạc trên toàn quốc. Đây không phải là một con số viển vông khi Campuchia đang sở hữu những lợi thế đặc thù về mặt bằng để giải quyết bài toán năng lượng.

Giới chức lãnh đạo nước này đã nhìn thấy một dư địa khổng lồ từ các trạm xăng dầu truyền thống. Phần lớn các trạm tiếp nhiên liệu tại đây đều có quỹ đất rộng rãi, tích hợp sẵn các cửa hàng tiện lợi, khu vực ăn uống và công trình vệ sinh khang trang. Việc cấy ghép thêm các trụ sạc điện vào hệ sinh thái có sẵn này giúp tiết kiệm đáng kể chi phí đền bù mặt bằng và xây dựng mới. Người lái xe cũng có ngay một không gian thoải mái để nghỉ ngơi và mua sắm trong lúc chờ đợi nạp đầy năng lượng cho phương tiện.

Để tăng tốc độ phủ sóng, chính phủ Campuchia không ôm đồm tự làm mà kêu gọi sự chung tay của cả khối nhà nước, doanh nghiệp vốn đầu tư nước ngoài và khu vực tư nhân. Lãnh đạo cấp cao liên tục hối thúc Bộ Mỏ và Năng lượng xem xét mở rộng các trạm sạc dọc theo những tuyến quốc lộ huyết mạch thay vì chỉ tập trung ở các siêu đô thị. Đặc biệt, một nước cờ mang tính đòn bẩy đã được tung ra khi các đơn vị vận hành trạm sạc được ưu đãi mua điện lưới quốc gia với giá thấp hơn mức tiêu dùng thông thường. Biên độ lợi nhuận hấp dẫn này chính là thỏi nam châm thu hút dòng vốn tư nhân ồ ạt đổ vào đầu tư hạ tầng, tạo nên một vòng tuần hoàn khép kín giúp thị trường xe điện lăn bánh với tốc độ tối đa.