Bộ Công Thương lý giải nguyên nhân bỏ dầu hỏa khỏi danh mục điều hành giá xăng dầu

Ngày 28/4, Bộ Công Thương ban hành Thông tư số 21/2026, chính thức bãi bỏ cụm từ “dầu hỏa” tại khoản 2 Điều 1 của Thông tư số 18/2025 về kinh doanh xăng dầu.

Quy định mới có hiệu lực từ ngày 29/4/2026, đánh dấu việc mặt hàng dầu hỏa không còn thuộc phạm vi điều chỉnh trong các quyết định điều hành giá xăng dầu định kỳ của liên Bộ Công Thương – Tài chính.

Theo quy định trước đó tại Thông tư 18/2025, các mặt hàng xăng dầu được Nhà nước công bố giá cơ sở gồm xăng sinh học, xăng khoáng, dầu diesel, dầu hỏa và dầu mazut - đều là những mặt hàng tiêu dùng phổ biến trên thị trường. Tuy nhiên, với việc bãi bỏ cụm từ “dầu hỏa”, mặt hàng này chính thức bị loại khỏi danh mục công bố giá cơ sở.

Thực tế, trong các kỳ điều hành gần đây, dầu hỏa đã không còn xuất hiện trong danh sách các mặt hàng được công bố giá, sau khi Bộ Công Thương tạm ngừng hiệu lực quy định liên quan từ ngày 28/3 theo Quyết định số 571/QĐ-BCT.

Lý giải cho động thái này, Bộ Công Thương cho biết việc tạm ngưng và tiến tới bãi bỏ quy định về dầu hỏa được thực hiện trên cơ sở đánh giá đầy đủ cả về pháp lý và thực tiễn thị trường.

Về thực tiễn, dầu hỏa hiện không còn là mặt hàng tiêu dùng phổ biến, với sản lượng tiêu thụ chỉ chiếm khoảng 0,25% tổng tiêu thụ xăng dầu. Mặt hàng này chủ yếu phục vụ một số mục đích đặc thù trong công nghiệp, trong khi nhu cầu dân sinh như thắp sáng, đun nấu đã giảm mạnh do được thay thế bởi điện và các nhiên liệu khác.

Về mặt pháp lý, cơ quan quản lý khẳng định các quy định hiện hành chỉ xác định danh mục các mặt hàng xăng dầu, còn khái niệm “mặt hàng tiêu dùng phổ biến” không phải là danh mục cứng mang tính bắt buộc. Do đó, việc tạm ngưng hiệu lực và loại bỏ dầu hỏa khỏi nhóm hàng hóa được điều hành giá định kỳ là phù hợp thẩm quyền, không trái với quy định pháp luật.

Đáng chú ý, nếu tiếp tục coi dầu hỏa là mặt hàng tiêu dùng phổ biến, khi giá mặt hàng này biến động mạnh - có thời điểm tăng trên 15% - sẽ kích hoạt cơ chế điều hành giá xăng dầu, kéo theo việc điều chỉnh giá các mặt hàng thiết yếu khác như xăng và dầu diesel.

Điều này có thể gây tác động không cần thiết đến mặt bằng giá, lạm phát và hoạt động sản xuất kinh doanh. Vì vậy, việc loại bỏ dầu hỏa khỏi cơ chế điều hành được đánh giá là giải pháp cần thiết nhằm giúp việc điều hành giá xăng dầu linh hoạt hơn, sát thực tiễn và tránh những biến động “giật cục”.

Dù không còn thuộc nhóm hàng hóa Nhà nước công bố giá cơ sở, dầu hỏa vẫn nằm trong danh mục xăng dầu và tiếp tục được kinh doanh theo quy định pháp luật. Giá bán sẽ do doanh nghiệp tự quyết định dựa trên cung cầu và chi phí, trong khi Nhà nước vẫn quản lý về chất lượng, tiêu chuẩn, an toàn và nguồn cung.

Ở diễn biến liên quan, kỳ điều hành giá xăng dầu gần nhất được công bố vào 15h ngày 23/4. Trong kỳ này, liên Bộ Công Thương – Bộ Tài chính quyết định trích lập Quỹ bình ổn giá 400 đồng/lít đối với dầu diesel và 400 đồng/kg đối với dầu mazut, đồng thời không chi quỹ đối với các mặt hàng xăng dầu.

Giá bán lẻ tối đa được áp dụng gồm xăng E5RON92 không cao hơn 21.834 đồng/lít, xăng RON95-III không cao hơn 22.880 đồng/lít, dầu diesel 0.05S không cao hơn 26.697 đồng/lít và dầu mazut không cao hơn 18.811 đồng/kg.

Theo quy định tại Nghị định 83/2014, giá xăng dầu trong nước được điều hành định kỳ vào thứ Năm hàng tuần. Tuy nhiên, trong trường hợp trùng với ngày nghỉ lễ, thời gian điều hành có thể được điều chỉnh linh hoạt. Với tuần này, do thời điểm rơi vào kỳ nghỉ lễ, việc điều hành giá có thể được thực hiện sớm hơn, vào ngày thứ Tư (29/4).