Bộ Công Thương: Muốn triển khai xăng sinh học E10, Việt Nam cần 1,1 triệu m³ ethanol, phải nhập tới 60%

Lộ trình chuyển sang xăng sinh học E10 từ năm 2026

Tại tọa đàm “Chủ động nguồn nguyên liệu, sẵn sàng cho lộ trình phối trộn, sử dụng nhiên liệu sinh học” do Báo Công Thương tổ chức chiều 14/3, ông Đỗ Minh Quân, Chuyên viên chính, Phòng Quản lý kinh doanh xăng dầu và khí - Bộ Công Thương, cho biết những căng thẳng địa chính trị, đặc biệt tại khu vực Trung Đông, khiến bài toán bảo đảm an ninh năng lượng không còn là mục tiêu dài hạn mà đã trở thành nhiệm vụ trước mắt.

Trong khi đó, Việt Nam vẫn phụ thuộc đáng kể vào nhiên liệu hóa thạch, đồng thời phải thực hiện các cam kết quốc tế về chuyển dịch năng lượng và giảm phát thải.

“Phát triển nhiên liệu sinh học không chỉ là một lựa chọn kỹ thuật mà là quyết định mang tính chiến lược, vừa phục vụ mục tiêu an ninh năng lượng, vừa góp phần thực hiện cam kết giảm phát thải ròng về 0 vào năm 2050”, ông Quân nhấn mạnh.

Theo đại diện Bộ Công Thương, lộ trình phối trộn nhiên liệu sinh học được quy định tại Thông tư số 50/2025/TT-BCT, trên cơ sở ba nguyên tắc chính: Đảm bảo tính khả thi, triển khai từng bước có lộ trình rõ ràng và phù hợp với điều kiện thực tế của thị trường.

Cụ thể, thông tư có hiệu lực từ ngày 1/5/2026, nhưng việc chuyển đổi sang sử dụng xăng sinh học E10 trên diện rộng sẽ bắt đầu từ ngày 1/6/2026. Khoảng thời gian chuyển tiếp này nhằm tạo điều kiện để doanh nghiệp chuẩn bị hạ tầng phối trộn, kho bãi, logistics và nguồn cung nguyên liệu.

Việc xây dựng lộ trình cũng dựa trên đánh giá kỹ lưỡng về năng lực sản xuất ethanol trong nước, khả năng pha chế của các thương nhân đầu mối xăng dầu cũng như hệ thống lưu trữ, vận chuyển và phân phối hiện nay.

Nhu cầu ethanol khoảng 1,1 triệu m³ mỗi năm

Theo tính toán của Bộ Công Thương, tổng lượng xăng tiêu thụ của Việt Nam trong năm 2025 ước khoảng 11,37 triệu m³. Khi triển khai lộ trình sử dụng xăng sinh học E5 và E10 từ tháng 6/2026, nhu cầu ethanol để pha chế dự kiến khoảng 1,1 triệu m³ mỗi năm.

Tuy nhiên, năng lực sản xuất trong nước hiện còn hạn chế. Việt Nam hiện có 6 nhà máy sản xuất ethanol, song chỉ khoảng 3 nhà máy đang hoạt động và cũng chưa vận hành hết công suất do trước đây thị trường tiêu thụ chưa đủ lớn.

“Nếu cả 6 nhà máy hoạt động tối đa theo công suất thiết kế, tổng sản lượng ethanol có thể đạt khoảng 400.000–500.000 m³ mỗi năm, tương đương khoảng 40% nhu cầu. Điều đó đồng nghĩa Việt Nam sẽ phải nhập khẩu khoảng 60% lượng ethanol còn lại trong giai đoạn đầu triển khai lộ trình”, ông Quân thông tin.

Theo ông Quân, lượng ethanol cần nhập khẩu ước khoảng 600.000–700.000 m³ mỗi năm, con số này không lớn so với năng lực cung ứng của các quốc gia xuất khẩu lớn như Mỹ và Brazil – nơi mỗi năm có sản lượng ethanol dư thừa từ 30–40 triệu m³ sau khi đáp ứng nhu cầu trong nước.

Ngoài ra, Việt Nam cũng có thể tiếp cận nguồn ethanol thông qua các trung tâm trung chuyển trong khu vực như Singapore hoặc Hàn Quốc. Hiện một số cảng lớn trong nước như Nhà Bè, Vân Phong, Đà Nẵng hay Quảng Ninh đã có khả năng tiếp nhận tàu lớn để nhập khẩu ethanol phục vụ pha chế.

Đồng bộ giải pháp để chủ động nguồn nguyên liệu

Để đảm bảo lộ trình phối trộn nhiên liệu sinh học được triển khai ổn định và hiệu quả, Bộ Công Thương cho biết sẽ triển khai đồng bộ các giải pháp ngắn hạn, trung hạn và dài hạn.

Trong ngắn hạn, cơ quan quản lý sẽ duy trì cơ chế linh hoạt trong nhập khẩu ethanol cũng như nguyên liệu đầu vào để đảm bảo nguồn cung cho thị trường, đồng thời nghiên cứu các chính sách thuế, phí nhằm tạo điều kiện cho doanh nghiệp nhập khẩu và phối trộn nhiên liệu sinh học.

Ở trung hạn, Bộ Công Thương sẽ phối hợp với các bộ ngành xây dựng cơ chế khuyến khích doanh nghiệp đầu tư công nghệ mới, nâng cao hiệu suất sản xuất ethanol trong nước.

Về dài hạn, định hướng quan trọng là phát triển và mở rộng vùng nguyên liệu trong nước, đặc biệt đối với các loại cây phục vụ sản xuất ethanol như ngô và sắn. Đồng thời, cần hình thành chuỗi liên kết bền vững từ vùng trồng nguyên liệu, nhà máy sản xuất đến hệ thống phân phối.

Theo ông Quân, thực tế hiện nay nhiều nhà máy ethanol gặp khó khăn do nguồn nguyên liệu không ổn định. Trong một số thời điểm, dù được mùa nhưng giá thấp, nông dân lại bán sang thị trường khác thay vì cung cấp cho nhà máy, khiến chuỗi cung ứng thiếu bền vững.

“Vì vậy, việc xây dựng chuỗi liên kết ổn định từ vùng nguyên liệu đến sản xuất và tiêu thụ là điều kiện quan trọng để phát triển nhiên liệu sinh học một cách bền vững”, ông Quân nhấn mạnh.