Bộ Công Thương: Xe điện VinFast nội địa hóa tới 60%, Toyota 30 năm vẫn chưa đạt 40%

Gấp rút hoàn thiện hành lang pháp lý cho trạm sạc và pin

Tại tọa đàm “Xe điện: Lời giải cho bài toán năng lượng và phát triển bền vững” ngày 20/3, ông Phạm Văn Quân – Phó Cục trưởng Cục Công nghiệp (Bộ Công Thương), cho biết cơ quan này không còn coi xe điện chỉ là phương tiện giao thông, mà xác định đây là một ngành công nghiệp mới, cần được xây dựng đồng bộ về hạ tầng, công nghiệp hỗ trợ, công nghệ pin và hành lang pháp lý.

Theo ông Quân, nếu chỉ nhìn xe điện như một sản phẩm tiêu dùng thì sẽ khó tạo ra nền tảng phát triển lâu dài. Vì vậy, Bộ Công Thương đang tiếp cận theo hướng phát triển toàn bộ hệ sinh thái công nghiệp xe điện, bao gồm sản xuất xe, pin, trạm sạc, công nghiệp hỗ trợ và năng lượng tái tạo.

Một trong những nhiệm vụ trọng tâm hiện nay là xây dựng hệ thống tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật cho trụ sạc, trạm sạc và pin xe điện. Đến cuối năm 2025, các bộ ngành đã xây dựng được hàng chục tiêu chuẩn liên quan đến thiết bị sạc, an toàn pin và vận hành trạm sạc.

Theo chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ, đến quý II–III/2026, Việt Nam phải hoàn thiện toàn bộ hành lang pháp lý liên quan đến: Tiêu chuẩn trụ sạc, trạm sạc, quy trình sạc, quy chuẩn an toàn pin, quy định đấu nối điện và ơ chế đầu tư trạm sạc.

Lý do là trong thời gian qua, việc triển khai trạm sạc gặp nhiều vướng mắc do liên quan đến nhiều lĩnh vực như điện lực, xây dựng, phòng cháy chữa cháy và thủ tục đầu tư.

Bên cạnh đó, Bộ Công Thương cũng đang xây dựng các chương trình ưu đãi để phát triển ngành xe điện, đặc biệt là ưu đãi cho công nghiệp hỗ trợ và sản xuất pin – lĩnh vực được xác định là công nghệ chiến lược trong thời gian tới.

Nội địa hóa của Toyota sau 30 năm vẫn không bằng VinFast

Trả lời về vấn đề tỷ lệ nội địa hóa xe điện còn thấp, ông Phạm Văn Quân cho biết ông không hoàn toàn đồng tình với nhận định này.

Theo số liệu báo cáo năm 2025, tỷ lệ nội địa hóa của xe điện do VinFast sản xuất đã đạt khoảng 60%. Nếu nhà máy pin tại Hà Tĩnh hoàn thành và đi vào hoạt động, tỷ lệ nội địa hóa có thể tăng lên 80%.

“Trong khi đó, nhiều hãng xe nước ngoài, trong đó có Toyota, đã hoạt động tại Việt Nam hơn 30 năm nhưng tỷ lệ nội địa hóa vẫn chưa đạt mức cam kết 40%, thậm chí nhiều dòng xe chỉ đạt khoảng 10–15%”, ông Quân cho hay.

Điều này cho thấy, tuy xe điện là một ngành mới, Việt Nam lại đang có cơ hội đi nhanh hơn và tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị, thay vì chỉ dừng ở lắp ráp như ngành ô tô truyền thống.

Đối với pin xe điện – thành phần quan trọng nhất, Việt Nam đặt mục tiêu nội địa hóa 80–90% trong thời gian tới. Tuy nhiên, theo đại diện Cục Công nghiệp, một số linh kiện doanh nghiệp chưa sản xuất trong nước vì chi phí cao hơn nhập khẩu, nên doanh nghiệp vẫn phải đa dạng hóa nguồn cung.

Muốn hưởng ưu đãi, FDI phải có doanh nghiệp Việt trong chuỗi

Một điểm đáng chú ý trong chính sách phát triển công nghiệp hỗ trợ là điều kiện hưởng ưu đãi đã được điều chỉnh theo hướng gắn với chuyển giao công nghệ và liên kết doanh nghiệp trong nước.

Cụ thể, doanh nghiệp FDI muốn được hưởng ưu đãi công nghiệp hỗ trợ bắt buộc phải có ít nhất một doanh nghiệp Việt Nam tham gia chuỗi cung ứng. Đồng thời, sản phẩm được hưởng ưu đãi phải có yếu tố đổi mới công nghệ, không chỉ nhập khẩu linh kiện về lắp ráp.

Hiện nay, đã có khoảng 700 doanh nghiệp tham gia chuỗi cung ứng cho ngành xe điện tại Việt Nam, và cơ quan quản lý kỳ vọng hệ sinh thái doanh nghiệp hỗ trợ sẽ tiếp tục mở rộng trong thời gian tới.

Theo Bộ Công Thương, các chính sách ưu đãi cho công nghiệp hỗ trợ hiện là mức ưu đãi cao nhất trong các chính sách hỗ trợ doanh nghiệp, bao gồm ưu đãi thuế, đất đai, tín dụng và hỗ trợ chuyển giao công nghệ.