Bộ Nông nghiệp và Môi trường làm rõ cách tính tiền bồi thường nhà, công trình khi Nhà nước thu hồi đất

Không phải công trình nào cũng được bồi thường theo giá xây mới

Cục Quản lý đất đai, Bộ Nông nghiệp và Môi trường (NN&MT), vừa có phản hồi về cách xác định giá trị bồi thường đối với nhà, công trình xây dựng bị phá dỡ khi Nhà nước thu hồi đất, sau khi nhận được thắc mắc của một công dân về trường hợp doanh nghiệp phải di dời toàn bộ công trình trên đất.

Cụ thể, công dân B.Q.V. cho biết Công ty cổ phần A được Nhà nước cho thuê đất trả tiền hằng năm, thời hạn thuê 25 năm và còn lại 8 năm. Trên đất có khách sạn 5 tầng, nhà phụ trợ 2 tầng, cửa hàng kinh doanh thương mại dịch vụ cùng hệ thống hạ tầng phụ trợ, đều có giấy phép xây dựng theo quy định.

Do khu đất nằm trong quy hoạch tạo quỹ đất đấu giá, Nhà nước thực hiện thu hồi đất và yêu cầu phá dỡ, di dời toàn bộ công trình. Từ đó, công dân đặt câu hỏi liệu các tài sản này được bồi thường theo giá trị xây dựng mới tương đương hay theo giá trị thực tế.

Trả lời vấn đề trên, Cục Quản lý đất đai dẫn khoản 3 Điều 91 Luật Đất đai năm 2024, trong đó quy định chủ sở hữu tài sản bị thiệt hại do Nhà nước thu hồi đất được bồi thường theo quy định; chủ cơ sở sản xuất, kinh doanh phải ngừng hoạt động do thu hồi đất được xem xét hỗ trợ.

Đáng chú ý, Điều 102 Luật Đất đai năm 2024 quy định các cách tính bồi thường khác nhau đối với nhà, công trình xây dựng gắn liền với đất.

Theo khoản 2 Điều 102, đối với nhà, công trình không thuộc nhóm nhà ở, công trình phục vụ đời sống của hộ gia đình, cá nhân và các đối tượng được quy định tại khoản 1, mức bồi thường được xác định theo hai trường hợp.

Thứ nhất, nếu nhà, công trình bị tháo dỡ hoặc phá dỡ toàn bộ; hoặc bị phá dỡ một phần khiến phần còn lại không bảo đảm tiêu chuẩn kỹ thuật theo quy định, mức bồi thường bằng giá trị xây dựng mới của công trình có tiêu chuẩn kỹ thuật tương đương.

Thứ hai, đối với các nhà, công trình khác không thuộc trường hợp nêu trên, việc bồi thường được thực hiện theo thiệt hại thực tế, theo quy định tại điểm b khoản 2 Điều 102.

Như vậy, việc công trình có giấy phép xây dựng hợp pháp hoặc bị phá dỡ toàn bộ chưa đủ để kết luận đương nhiên được bồi thường theo giá trị xây dựng mới. Cần xác định cụ thể loại tài sản và điều kiện áp dụng theo quy định pháp luật.

Hạ tầng kỹ thuật được tính bồi thường theo cách riêng

Đối với công trình hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội gắn liền với đất đang sử dụng, khoản 3 Điều 102 Luật Đất đai năm 2024 quy định mức bồi thường bằng giá trị xây dựng mới của công trình có tiêu chuẩn kỹ thuật tương đương theo pháp luật chuyên ngành, nếu không thuộc các trường hợp quy định tại khoản 1 và khoản 2 của điều này.

Bên cạnh đó, khoản 1 Điều 14 Nghị định 88/2024/NĐ-CP quy định việc bồi thường đối với nhà, công trình xây dựng khác thuộc trường hợp quy định tại điểm b khoản 2 Điều 102 Luật Đất đai năm 2024.

Với tài sản công, khoản 2 Điều 14 Nghị định 88/2024/NĐ-CP quy định vật tư, vật liệu và tài sản thu hồi còn sử dụng được sau khi tháo dỡ hoặc phá dỡ được xử lý bán theo quy định.

Cục Quản lý đất đai đề nghị công dân nghiên cứu các quy định pháp luật đất đai liên quan. Nếu còn vướng mắc, người dân có thể liên hệ cơ quan nông nghiệp và môi trường tại địa phương để được hướng dẫn, xem xét giải quyết theo quy định.

Đối với doanh nghiệp có công trình trên đất bị thu hồi, việc xác định đúng loại tài sản, điều kiện bồi thường và căn cứ tính giá trị thiệt hại là yếu tố quan trọng để làm rõ quyền lợi được xem xét theo pháp luật.