Cao tốc chiến lược 26.000 tỷ thuộc vùng Đông Bắc Việt Nam nguy cơ dừng thi công

Giá nhiên liệu tăng gấp đôi, công trường bị "hãm phanh"

Nguồn tin trên báo VnExpress cho biết, theo phản ánh từ Công ty Cổ phần Cao tốc Đồng Đăng - Trà Lĩnh (chủ đầu tư Dự án cao tốc Đồng Đăng - Trà Lĩnh), từ đầu tháng 3/2026, giá nhiên liệu tại khu vực Lạng Sơn và Cao Bằng tăng khoảng 132% so với cuối tháng 1. Riêng dầu DO - loại nhiên liệu chính cho máy móc thi công đã tăng từ 17.629 đồng/lít lên 44.788 đồng/lít, chưa bao gồm chi phí vận chuyển.

Trong khi đó, nhu cầu tiêu thụ tại công trường lên tới khoảng 150.000 lít mỗi ngày. Việc giá tăng đột biến, đi kèm nguồn cung không ổn định, khiến nhiều mũi thi công buộc phải dừng hoặc hoạt động cầm chừng.

Thực tế này khiến các nhà thầu không thể tăng ca, mở rộng thi công hay khai thác hết công suất thiết bị, kéo theo nguy cơ chậm tiến độ so với yêu cầu của Chính phủ.

Theo tìm hiểu, Dự án cao tốc Đồng Đăng - Trà Lĩnh được khởi công từ tháng 1/2024, dài 121km, tổng vốn đầu tư khoảng 26.000 tỷ đồng theo hình thức đối tác công tư (PPP), chia làm hai giai đoạn.

Theo kế hoạch, đến ngày 19/5/2026, dự án sẽ thông xe kỹ thuật đoạn dài 62km từ cửa khẩu Đồng Đăng (Lạng Sơn) đến xã Đông Khê (Cao Bằng). Các đoạn còn lại dự kiến thông xe trên nền đường.

Để đạt mục tiêu này, công trường đã huy động hơn 1.400 thiết bị và gần 3.000 kỹ sư, công nhân, triển khai hơn 200 mũi thi công. Giá trị thực hiện hiện đạt khoảng 8.000/11.470 tỷ đồng, tương đương 70% khối lượng hợp đồng.

Doanh nghiệp chờ gỡ khó

Trong bối cảnh chi phí vượt xa dự phòng, doanh nghiệp dự án cho rằng nếu không sớm điều chỉnh đơn giá theo thị trường, nguy cơ phát sinh tranh chấp hợp đồng PPP là rất lớn, ảnh hưởng trực tiếp đến tiến độ và công tác thanh quyết toán.

Đại diện doanh nghiệp cho biết, trong trường hợp không thể kiểm soát được biến động giá, phương án tạm dừng dự án để chuyển sang đầu tư công đã được đặt ra. Đáng chú ý, phía doanh nghiệp cam kết không tính lợi nhuận trên phần vốn chủ sở hữu đã góp nếu kịch bản này xảy ra.

"Trường hợp bất khả kháng, chúng tôi đề nghị xem xét tạm dừng dự án để chuyển từ hình thức đầu tư đối tác công tư (PPP) sang đầu tư công. Chúng tôi cam kết không tính lợi nhuận trên phần vốn chủ sở hữu đã góp", ông Đặng Tiến Thắng - Công ty CP Cao tốc Đồng Đăng - Trà Lĩnh chia sẻ trên báo VnExpress.

Song song với đề xuất trên, doanh nghiệp cũng kiến nghị các cơ quan chức năng sớm có giải pháp bình ổn giá nhiên liệu, kiểm soát tình trạng đầu cơ và đảm bảo nguồn cung ổn định cho công trường.

Một trong những đề xuất đáng chú ý là cho phép bù trừ trực tiếp phần chênh lệch giá nhiên liệu, vật liệu và chi phí máy thi công so với hợp đồng ban đầu. Khoản bù giá này cần được cập nhật vào tổng mức đầu tư để làm cơ sở thanh toán và quyết toán.

Hiệp hội Các nhà thầu xây dựng Việt Nam cũng đã kiến nghị Chính phủ cho phép áp dụng cơ chế bù giá nhiên liệu từ tháng 3/2026 cho đến khi thị trường ổn định, đồng thời cập nhật kịp thời chỉ số giá xây dựng để giảm rủi ro tài chính cho nhà đầu tư.

Trục huyết mạch của Cao Bằng

Trước đó, nguồn tin trên báo Đầu Tư cho biết, với tỉnh Cao Bằng, dự án đầu tư tuyến cao tốc này không chỉ là một dự án hạ tầng mà còn mang ý nghĩa chiến lược. Đây là địa phương có đường biên giới dài nhất giáp Trung Quốc (333km) nhưng lâu nay thiếu các trục giao thông hiện đại để kết nối kinh tế.

Từ một tỉnh gần như "trắng" hạ tầng lớn: Không cao tốc, không cảng biển, không sân bay, không đường sắt, Cao Bằng đang đặt nhiều kỳ vọng vào tuyến đường này để mở ra hướng phát triển mới, kết nối với các trung tâm kinh tế trong nước và xa hơn là thị trường Trung Quốc, Trung Á, châu Âu.

Với khối lượng đã hoàn thành phần lớn, bài toán của cao tốc Đồng Đăng - Trà Lĩnh lúc này không còn nằm ở thi công, mà ở khả năng thích ứng với biến động chi phí - yếu tố đang quyết định tiến độ của toàn dự án.