Chênh lệch giá VN30F âm gần 20 điểm rồi bật dương trước FTSE 7/4

Ngày 19/3 là bước ngoặt đầu tiên

Hợp đồng tương lai chỉ số VN30 tháng 4/2026 (HNX: 41I1G4000), được niêm yết từ ngày 23/2 và đáo hạn ngày 16/4. Hợp đồng được thanh toán bằng tiền mặt, với hệ số nhân 100.000 đồng cho mỗi điểm chỉ số.

Trên thị trường phái sinh, chênh lệch giá (basis) được tính bằng giá hợp đồng tương lai trừ đi mức chỉ số cơ sở. Khi thời điểm đáo hạn đến gần, basis thường biến động mạnh hơn do giá hợp đồng tiến gần chỉ số cơ sở, đồng thời dòng tiền bắt đầu rời hợp đồng cũ để chuyển sang hợp đồng mới.

Điểm cần lưu ý là trong hai phiên 18/3 và 19/3, 41I1G4000 vẫn chưa phải hợp đồng đáo hạn gần nhất. Khi đó, hợp đồng tháng 3 mới là hợp đồng đáo hạn gần nhất, còn hợp đồng tháng 4 là hợp đồng đáo hạn sau đó. Vì vậy, diễn biến của 41I1G4000 trong giai đoạn này phản ánh chủ yếu quá trình dòng tiền và trạng thái nắm giữ chuyển từ tháng 3 sang tháng 4, thay vì chỉ phản ánh riêng kỳ vọng quanh FTSE.

Sự thay đổi này thể hiện rất rõ qua basis. Ngày 18/3, 41I1G4000 đóng cửa cao hơn VN30 cơ sở 11,16 điểm. Sang ngày 19/3, basis chuyển sang âm 19,69 điểm. Đến ngày 20/3, khoảng cách này quay lại dương 4,01 điểm. Việc đổi từ dương mạnh sang âm sâu rồi trở lại dương chỉ trong ba phiên cho thấy thị trường chịu tác động rõ rệt khi dòng tiền bắt đầu chuyển sang hợp đồng tháng 4.

Thanh khoản cũng thay đổi rất nhanh trong cùng giai đoạn. Khối lượng khớp của 41I1G4000 tăng từ 15.390 hợp đồng ngày 18/3 lên 34.287 hợp đồng ngày 19/3, rồi vọt lên 300.556 hợp đồng ngày 20/3.

Cùng thời gian đó, phía bán vẫn chiếm ưu thế trên sổ lệnh, cả về số lượng lệnh lẫn khối lượng đặt. Sau đáo hạn, dòng tiền vào mạnh hơn, nhưng trạng thái mua bán trên thị trường vẫn chưa trở lại cân bằng ngay.

Sang tháng 4, chênh lệch giá vẫn chưa ổn định

Từ sau ngày 19/3, 41I1G4000 mới thực sự trở thành hợp đồng đáo hạn gần nhất. Tuy nhiên, khi vai trò trung tâm đã chuyển sang tháng 4, basis vẫn không đi theo một hướng rõ ràng.

Trong giai đoạn từ 20/3 đến 31/3, mức chênh lệch đóng cửa có lúc dương, có lúc âm, nhưng bình quân chỉ quanh âm 0,24 điểm. Điều này cho thấy hợp đồng mới chưa hình thành được một mặt bằng giá ổn định ngay sau khi dòng tiền hoàn tất chuyển sang tháng 4.

Điểm dễ nhận thấy hơn nằm ở tần suất đổi dấu. Trong toàn bộ giai đoạn từ 18/3 đến 6/4, basis đóng cửa đổi dấu 10 lần qua 13 lần chuyển phiên. Giá mở cửa và giá đóng cửa trái dấu ở 9 phiên. Riêng bốn phiên từ 1/4 đến 6/4 đều đổi dấu ngay trong ngày.

Tần suất này cho thấy giá hợp đồng tương lai liên tục bị kéo lệch bởi hoạt động mở và tất toán hợp đồng, nhu cầu giảm rủi ro và giao dịch ngắn hạn, thay vì đi theo một hướng nhất quán.

Số hợp đồng còn đang mở trên thị trường, tức khối lượng mở (open interest - OI), cũng cho thấy sự dịch chuyển rất nhanh sang hợp đồng tháng 4. OI của 41I1G4000 tăng từ 4.822 hợp đồng ngày 17/3 lên 13.806 hợp đồng ngày 19/3, rồi lên 24.496 hợp đồng ngày 20/3 và đạt 43.848 hợp đồng vào ngày 6/4.

Diễn biến này cho thấy trọng tâm giao dịch đã chuyển hẳn sang tháng 4, đồng thời thị trường tiếp tục mở thêm hợp đồng ngay trước mốc FTSE.

Đi cùng nhịp tăng của OI, basis lại không đi theo một hướng duy nhất. Cuối tháng 3, mức chênh lệch vẫn âm 5,69 điểm. Sang đầu tháng 4, mức này bật lên dương 13,96 điểm, sau đó thu hẹp còn dương 0,21 điểm rồi quay về âm 2,03 điểm.

Trong cùng thời gian đó, chênh lệch khối lượng đặt mua trừ đặt bán cộng dồn vẫn âm. Diễn biến này cho thấy biến động của 41I1G4000 không chỉ gắn với kỳ vọng giá, mà còn gắn chặt với nhu cầu giảm rủi ro và hoạt động giao dịch ngắn hạn.

Trước ngày 7/4, khoảng cách dương quay lại với hợp đồng tháng 4

Bước sang đầu tháng 4, FTSE Russell trở thành mốc được theo dõi sát hơn trong chuỗi giao dịch. Việt Nam đã có lộ trình tái phân loại với hiệu lực dự kiến từ ngày 21/9/2026, đồng thời đi kèm một đợt rà soát giữa kỳ trong tháng 3.

Thông báo rà soát được công bố sau khi thị trường Mỹ đóng cửa ngày 7/4, tức rạng sáng 8/4 theo giờ Việt Nam. Vì vậy, mốc 7/4 thuộc về một lộ trình mà thị trường đã theo dõi từ trước, không phải một thông tin xuất hiện bất ngờ.

Ngay trước thời điểm này, basis của 41I1G4000 bắt đầu trở lại trạng thái dương rõ hơn. Cuối tháng 3, mức chênh lệch vẫn âm 5,69 điểm. Sang ngày 1/4, mức này bật lên dương 13,96 điểm, sau đó thu hẹp còn dương 0,21 điểm ngày 2/4 rồi quay lại âm 2,03 điểm ngày 3/4. Đến phiên 6/4, hợp đồng giao dịch trong biên độ 24,5 điểm, từ 1.854,5 điểm xuống 1.830 điểm, trước khi đóng cửa tại 1.845,3 điểm. Basis cuối phiên ở mức dương 9,05 điểm.

Diễn biến này cho thấy ngay trước ngày 7/4, khoảng cách giữa giá hợp đồng và chỉ số cơ sở đã quay lại trạng thái dương ở hợp đồng tháng 4. Nói cách khác, phần chênh lệch không còn nằm ở trạng thái âm như cuối tháng 3, mà đã chuyển theo hướng ngược lại khi thị trường bước vào vùng sự kiện. Sự thay đổi này diễn ra sau giai đoạn kéo dài nhiều phiên đổi dấu liên tiếp.

Dòng tiền trên thị trường cũng không đi theo một phía duy nhất. Trong giai đoạn 20/3 đến 31/3, khối ngoại mua ròng cộng dồn khoảng 1.980 hợp đồng trên 41I1G4000, nhưng từ 1/4 đến 6/4 lại chuyển sang bán ròng nhẹ. Riêng ngày 1/4, basis vẫn đóng cửa dương 13,96 điểm dù khối ngoại bán ròng 955 hợp đồng và tự doanh bán ròng 1.840 hợp đồng.

Phiên 6/4 còn ghi nhận khối ngoại giữ trạng thái mua qua đêm 897 hợp đồng, nâng lũy kế trạng thái mua ròng lên 5.219 hợp đồng. Diễn biến này cho thấy biến động của basis không đến từ một nhóm duy nhất, mà gắn với trạng thái nắm giữ chung của thị trường trong giai đoạn ngay trước mốc FTSE.