Chính phủ chính thức giao nhiệm vụ: Sản xuất thép đặc biệt cho ngành ô tô, đóng tàu và cả thanh ray đường sắt

Phó Thủ tướng Chính phủ Bùi Thanh Sơn vừa ký quyết định phê duyệt Chiến lược phát triển ngành thép giai đoạn đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2050.

Chiến lược xác định rõ định hướng phát triển ngành thép theo chiều sâu, tập trung vào các sản phẩm thép chất lượng cao, có giá trị gia tăng lớn, từng bước thay thế thép nhập khẩu và tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu..

Tập trung thép chất lượng cao, phục vụ các ngành trọng điểm

Theo Chiến lược, ngành thép Việt Nam sẽ chuyển mạnh sang phát triển các dòng sản phẩm thép đáp ứng tiêu chuẩn quốc gia và quốc tế, thân thiện với môi trường, tận dụng hiệu quả nguồn tài nguyên, đáp ứng nhu cầu trong nước, đồng thời mở rộng xuất khẩu.

Đặc biệt, Chiến lược nhấn mạnh phát triển các sản phẩm thép đặc biệt phục vụ nhu cầu vật liệu thép cho xây dựng hạ tầng năng lượng như: Thép thanh ray cho phát triển đường sắt cao tốc, thép ống đúc để vận chuyển khí hóa lỏng, ống thép không hàn cho đóng tàu, trụ điện gió, thép chế tạo trong quốc phòng an ninh, từng bước giảm phụ thuộc vào thép nhập khẩu.

Trong bối cảnh Việt Nam đang chuẩn bị triển khai các dự án đường sắt tốc độ cao, Metro, việc nghiên cứu và tiến tới sản xuất thép thanh ray trong nước được xem là bước đi mang tính chiến lược, góp phần giảm phụ thuộc vào nguồn cung bên ngoài.

Mục tiêu đến năm 2035: Đáp ứng 80–85% nhu cầu thép trong nước

Tầm nhìn dài hạn đến năm 2050 cho thấy ngành thép Việt Nam hướng tới quy mô sản xuất lớn, bền vững hơn. Sản lượng thép thô dự kiến đạt 65–70 triệu tấn mỗi năm, trong khi thép thành phẩm có thể đạt khoảng 75–80 triệu tấn. Hướng tới mục tiêu sản phẩm của ngành thép tham gia ngày càng sâu vào chuỗi cung ứng của ngành thép thế giới.

Khi đó, sản phẩm thép trong nước không chỉ đáp ứng tối đa nhu cầu nội địa mà còn tham gia ngày càng sâu vào chuỗi cung ứng thép toàn cầu, đặc biệt ở các phân khúc thép đặc biệt.

Tầm nhìn ngắn hơn, đến năm 2030, ngành thép phấn đấu sản xuất thép thô đạt khoảng 25–26 triệu tấn/năm, tăng trưởng bình quân 7–8%/năm; thép thành phẩm đạt 32–33 triệu tấn/năm, tăng trưởng 5,5–6,5%/năm.

Định hướng đến năm 2035, sản lượng thép thô dự kiến đạt 33–36 triệu tấn/năm. Phấn đấu sản phẩm thép trong nước cơ bản đáp ứng 80–85% nhu cầu sử dụng, đồng thời từng bước tăng tỷ trọng xuất khẩu, đặc biệt là các sản phẩm thép có giá trị gia tăng cao.

Theo số liệu từ Hiệp hội Thép Việt Nam, năm 2025 ghi nhận sự cải thiện đáng kể của sản xuất thép trong nước. Sản lượng thép thô đạt 24,66 triệu tấn, tăng 12,2%, cao hơn mức tăng trưởng chung của ngành công nghiệp chế biến, chế tạo. Sản xuất thép thành phẩm đạt 32,26 triệu tấn, tăng 9,6%, trong khi tiêu thụ nội địa đạt 31,62 triệu tấn, tăng 8,7%.

Cũng theo số liệu từ VSA, nhập khẩu thép vào Việt Nam hiện vẫn duy trì quy mô lớn. Tổng lượng thép nhập khẩu năm 2025 đạt hơn 16 triệu tấn, tương ứng giá trị trên 11 tỷ USD (chiếm khoảng 20% kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam). So với năm 2024, nhập khẩu thép giảm 9,16% về lượng và 10,89% về giá trị, phản ánh phần nào sự chững lại của nhu cầu và áp lực từ thị trường quốc tế.

Làm chủ công nghệ thép đặc biệt, trong đó có thép thanh ray

Một trong những định hướng đáng chú ý của chiến lược là phát triển công nghệ trong nước để sản xuất các dòng thép đặc biệt, bao gồm thép thanh ray cho phát triển đường sắt cao tốc, thép ống đúc, thép không hàn cho năng lượng, đóng tàu, điện gió, thép chế tạo phục vụ quốc phòng, an ninh...

Đây được xem là bước đi quan trọng nhằm gắn kết chiến lược phát triển ngành thép với các dự án hạ tầng chiến lược quốc gia trong dài hạn.

Chiến lược cũng định hướng ưu tiên đầu tư các dự án thép công nghệ tiên tiến, thép xanh, tiết kiệm năng lượng. Phân bố không gian sản xuất hợp lý, tập trung tại các địa phương có cảng nước sâu, hạ tầng logistics và nguồn năng lượng tái tạo. Đồng thời tăng cường liên kết chuỗi giá trị từ nghiên cứu, nguyên liệu đến sản xuất và tiêu thụ

Liên quan đến việc sản xuất thép ray, Hoà Phát (HPG) là đơn vị đầu tiên trong nước lên tiếng khẳng định 'làm được'. Ngay sau đó, nhà máy thép ray đặc biệt với tổng mức đầu tư 10.000 tỷ đồng đã chính thức được khởi công. Dự án có công suất thiết kế 700.000 tấn/năm. Dự án được khởi công sớm nhằm đón đầu cơ hội khi Chính phủ mở cơ chế đặt hàng thanh ray cho các dự án đường sắt trong nước.

Bên cạnh đó, VinMetal của tỷ phú Phạm Nhật Vượng cũng lập tức nhập cuộc với nhà máy có tổng mức đầu tư 80.000 tỷ đồng tại Hà Tĩnh. Khác với thép ray Hoà Phát cần chờ cơ chế đặt hàng từ Chính phủ, VinMetal từ đầu khẳng định sẽ cung cấp thép cho các dự án 'nhà vin', bao gồm thanh ray cho các tuyến Metro.

Với định hướng bài bản và dài hạn, Chiến lược phát triển ngành thép đến năm 2030, tầm nhìn 2050 được kỳ vọng sẽ tạo nền tảng để Việt Nam từng bước làm chủ các sản phẩm thép đặc biệt, trong đó có thép thanh ray, qua đó phục vụ hiệu quả các dự án hạ tầng chiến lược và quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước.