Chính phủ công bố chiến lược ngành thép đến năm 2030, Hòa Phát (HPG) đón đầu phân khúc thép ray

Phó Thủ tướng Chính phủ Bùi Thanh Sơn vừa ký ban hành Quyết định số 261/QĐ-TTg ngày 9/2/2026, phê duyệt Chiến lược phát triển ngành thép Việt Nam đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2050.

Theo chiến lược, đến năm 2030, ngành thép đặt mục tiêu sản xuất thép thô tăng trưởng bình quân 7,0–8,0%/năm, đạt quy mô khoảng 25–26 triệu tấn/năm. Sản lượng thép thành phẩm dự kiến tăng 5,5–6,5%/năm, đạt 32–33 triệu tấn/năm. Mức tiêu thụ thép bình quân đầu người đạt 270–280 kg/người/năm. Sản phẩm thép trong nước cơ bản đáp ứng 80–85% nhu cầu sử dụng, đồng thời từng bước gia tăng tỷ trọng xuất khẩu.

Đáng chú ý, chiến lược nhấn mạnh việc tăng dần tỷ trọng các sản phẩm thép có giá trị gia tăng cao, bao gồm thép hợp kim, thép không gỉ, thép chất lượng cao phục vụ các ngành chế tạo, giao thông vận tải (ô tô, đóng tàu, đường sắt) và năng lượng.

Giai đoạn tiếp theo đến năm 2035, ngành thép phấn đấu tăng trưởng sản lượng thép thô 6,0–7,0%/năm, đạt 33–36 triệu tấn/năm; thép thành phẩm tăng 4,5–5,5%/năm, đạt 40–43 triệu tấn/năm. Mức tiêu thụ thép bình quân dự kiến nâng lên 340–360 kg/người/năm, trong khi tỷ lệ đáp ứng nhu cầu trong nước tăng lên 85–90%. Bên cạnh các lĩnh vực dân dụng và công nghiệp, thép chế tạo phục vụ quốc phòng – an ninh cũng được xác định là nhóm sản phẩm ưu tiên.

Về tầm nhìn dài hạn đến năm 2050, chiến lược đặt mục tiêu sản lượng thép thô đạt 65–70 triệu tấn/năm, với tốc độ tăng trưởng bình quân 4,0–4,5%/năm. Sản lượng thép thành phẩm dự kiến đạt 75–80 triệu tấn/năm, tiêu thụ bình quân 570–650 kg/người/năm. Ngành thép Việt Nam hướng tới đáp ứng tối đa nhu cầu trong nước, đồng thời tham gia ngày càng sâu vào chuỗi cung ứng thép toàn cầu.

Liên quan đến mảng ray đường sắt, cuối năm 2025, Hòa Phát đã chính thức khởi công dự án Nhà máy sản xuất ray và thép đặc biệt Hòa Phát Dung Quất, đánh dấu bước tiến lớn của doanh nghiệp trong lĩnh vực công nghiệp đường sắt. Dự án được triển khai trên diện tích gần 15ha tại Khu công nghiệp phía Đông Khu kinh tế Dung Quất, với tổng vốn đầu tư hơn 10.000 tỷ đồng và công suất thiết kế 700.000 tấn/năm. Công tác giải phóng mặt bằng và thủ tục pháp lý đã hoàn tất; ngay sau lễ khởi công, các nhà thầu đồng loạt triển khai thi công các hạng mục chính.

Theo kế hoạch, từ giữa năm 2026, nhà máy sẽ bắt đầu lắp đặt máy móc, dây chuyền công nghệ, với mục tiêu cho ra sản phẩm thép ray đầu tiên vào năm 2027 – sớm hơn một năm so với kế hoạch ban đầu. Khi đi vào vận hành, Hòa Phát sẽ trở thành doanh nghiệp đầu tiên và duy nhất tại Đông Nam Á sản xuất được ray đường sắt cao tốc, qua đó mở ra khả năng làm chủ công nghệ và chuỗi cung ứng trong lĩnh vực này.

Ngoài việc dẫn đầu trong lĩnh vực thép ray, theo chuyên gia Chứng khoán Rồng Việt (VDSC), Nghị định 4/2026/NĐ-CP đang tạo ra lợi thế mang tính cấu trúc cho Hòa Phát, đặc biệt ở hạng mục cung cấp thép ray cho đường sắt tốc độ cao.

Theo chuyên gia, điểm then chốt của nghị định nằm ở nguyên tắc ưu tiên sử dụng sản phẩm công nghiệp đường sắt do doanh nghiệp trong nước sản xuất, với điều kiện đáp ứng đầy đủ các tiêu chuẩn kỹ thuật. Đây thực chất là một “rào cản kỹ thuật mềm”, giúp bảo vệ thị phần nội địa trước sự cạnh tranh về giá từ các nhà cung cấp nước ngoài.

Một lợi thế khác được chuyên gia VDSC nhấn mạnh là cơ chế đặt hàng thay vì đấu thầu truyền thống. Với cơ chế này, Hòa Phát có thể ký kết các hợp đồng bao tiêu dài hạn, khối lượng lớn, giúp doanh nghiệp chủ động kế hoạch đầu tư và sản xuất. Về mặt giá bán, thay vì phải chấp nhận giảm biên lợi nhuận để thắng thầu, cơ chế đặt hàng thường gắn với công thức xác định giá dựa trên chi phí sản xuất cộng biên lợi nhuận định mức, qua đó giảm đáng kể rủi ro biến động giá thép và nguyên vật liệu đầu vào trên thị trường thế giới.