Chọn nhà thầu Trung Quốc, dự án đường sắt cao tốc đội vốn gấp 3, tiêu tốn 52 triệu USD cho mỗi km

Hãng thông tấn Antara cho hay Ủy ban Chống tham nhũng Indonesia (KPK) cho biết cuộc điều tra liên quan đến cáo buộc tham nhũng trong dự án đường sắt cao tốc Jakarta - Bandung (Whoosh) vẫn đang ở giai đoạn thẩm tra sơ bộ, viện dẫn lý do ưu tiên trong quản lý hồ sơ vụ việc dù cuộc điều tra đã diễn ra từ đầu năm 2025.

“Vụ án Whoosh vẫn đang trong giai đoạn xác minh ban đầu”, người phát ngôn của KPK Budi Prasetyo chia sẻ với báo giới tại thủ đô Jakarta, Indonesia hôm thứ Ba (5/5).

Khi được hỏi tại sao vụ việc này chưa chuyển sang giai đoạn điều tra chính thức, ông Budi cho biết nguyên nhân là do việc sắp xếp, quản lý các vụ án trong bối cảnh khối lượng công việc đang quá tải.

“Đây là vấn đề quản lý vụ việc khi KPK đang xử lý nhiều hồ sơ, bao gồm các cuộc điều tra bí mật và các chiến dịch bắt quả tang trong thời gian gần đây ở nhiều địa phương”, ông nói.

Ông Budi cho biết thêm cơ quan này vẫn đang tiếp tục xem xét các cáo buộc tham nhũng liên quan đến dự án Whoosh.

“Quá trình xác minh vẫn đang diễn ra, các điều tra viên đang triển khai nhiều bước khác nhau”, ông nói.

Trước đó, cựu Bộ trưởng Điều phối các vấn đề chính trị, pháp lý và an ninh Indonesia Mahfud MD đã cáo buộc có tình trạng đội vốn trong siêu dự án đường sắt cao tốc Whoosh trong một video đăng trên kênh YouTube của ông ngày 14/10/2025.

“Indonesia tính toán chi phí ở mức 52 triệu USD mỗi km, trong khi ước tính của Trung Quốc chỉ là 17–18 triệu USD”, ông nói.

Ông Mahfud đặt câu hỏi về sự chênh lệch này, ai là người đã làm tăng chi phí gấp 3 lần và số tiền đó đã đi đâu.

“Đó là hành vi nâng khống giá. Cần phải điều tra”, vị cựu Bộ trưởng Indonesia nói thêm.

Ngày 16/10/2025, KPK đã đề nghị ông Mahfud chính thức gửi báo cáo về cáo buộc này. Sau đó, ông Mahfud và KPK đã có các trao đổi qua lại và đến ngày 26/10/2025, ông cho biết mình sẵn sàng cung cấp lời khai.

Ngày 27/10/2025, KPK cho biết vụ việc nghi vấn tham nhũng đã bước vào giai đoạn xác minh ban đầu kể từ đầu năm ngoái.

Đơn vị vận hành tuyến đường sắt cao tốc Whoosh là KCIC, liên doanh giữa các tập đoàn Nhà nước Indonesia và Trung Quốc. Phía Indonesia thông qua Công ty TNHH Hợp tác các Doanh nghiệp Nhà nước Indonesia (Pilar Sinergi BUMN Indonesia – PSBI) nắm 60% cổ phần, phần còn lại thuộc về Công ty Đường sắt cao tốc Bắc Kinh Á Vạn (Beijing Yawan HSR).

Trong PSBI, Công ty Đường sắt Indonesia (Kereta Api Indonesia – KAI) sở hữu 58,53%, tiếp theo là Tập đoàn xây dựng Wijaya Karya (33,36%), nhà điều hành đường cao tốc Jasa Marga (7,08%) và công ty nông nghiệp Perkebunan I (1,03%). KCIC tự chi trả 25% chi phí xây dựng từ vốn của mình.

Vấn đề nợ của dự án đường sắt cao tốc Jakarta - Bandung, còn được gọi là Whoosh (viết tắt của Waktu Hemat, Operasi Optimal và Sistem Hebat, nghĩa là “Tiết kiệm thời gian”, “Vận hành tối ưu” và “Hệ thống xuất sắc”) đã trở thành mối lo ngại ngày càng lớn đối với Chính phủ Indonesia trong những tháng gần đây.

Tổng mức đầu tư của dự án đường sắt cao tốc dài 143km kết nối thủ đô Jakarta với Bandung - thành phố lớn thứ 3 Indonesia đạt mức 7,27 tỷ USD (gần 126.171 tỷ đồng, tức hơn 191.339 tỷ đồng) với khoảng 75% nguồn vốn đến từ khoản vay của Ngân hàng Phát triển Trung Quốc (CDB) với lãi suất hằng năm 2%.

Khoản nợ của Whoosh đã thu hút sự chú ý của công chúng, với tổng nghĩa vụ tài chính ước tính gần 6,7 tỷ USD (khoảng 116.000 tỷ rupiah, tức hơn 176.066 tỷ đồng), làm dấy lên lo ngại về khả năng tài chính và nguy cơ tác động đến ngân sách Nhà nước của Indonesia.

Theo Antara/Jakarta Globe