Đi đăng kiểm xe ô tô bị ‘đạp kịch ga’, chuyên gia đã đưa ra quan điểm cùng lời khuyến cáo phải làm ngay

Từ ngày 1/3, quy trình kiểm định khí thải được siết chặt tại các trung tâm đăng kiểm trên toàn quốc. Đáng chú ý, hạng mục thử nghiệm gia tốc tự do – đạp ga hết hành trình khi xe không tải đối với xe máy dầu (diesel) – khiến không ít chủ phương tiện băn khoăn về nguy cơ ảnh hưởng đến động cơ.

Báo VnExpress đã dẫn lại lời của ông Anh Tuấn, chuyên gia kỹ thuật của một hãng xe Nhật Bản tại Việt Nam, phần lớn ôtô hiện nay đều được trang bị bộ giới hạn vòng tua ở chế độ không tải nhằm đảm bảo động cơ hoạt động trong ngưỡng an toàn. Chẳng hạn, nếu xe được thiết lập giới hạn 3.500 vòng/phút khi không tải, dù đạp ga hết hành trình, vòng tua cũng không vượt quá mức này. Tùy từng hãng và cấu hình kỹ thuật, ngưỡng giới hạn có thể khác nhau.

Với các xe có bộ giới hạn vòng tua, thao tác đạp ga khi không tải hầu như không gây sự cố. Ngược lại, ở những xe không có bộ phận này (thường là xe đời cũ), việc đạp ga hết hành trình có thể khiến vòng tua vượt quá giới hạn thiết kế của nhà sản xuất, tiềm ẩn nguy cơ hư hỏng nghiêm trọng.

PGS.TS Đỗ Văn Dũng, nguyên Hiệu trưởng Trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật TP HCM, hiện là Phó Chủ tịch Hội Ôtô - Máy động lực TP. HCM, cho rằng với xe được bảo dưỡng tốt và thao tác đúng quy trình, việc tăng tốc động cơ trong vài giây ở chế độ không tải không gây ảnh hưởng đáng kể.

Ông nhận cũng nhận định, đây có thể xem như một “bài kiểm tra sức khỏe” của động cơ khi xe không chịu tải cơ học và không di chuyển.

Tuy nhiên, các chuyên gia cũng lưu ý một số rủi ro hiếm gặp nếu xe không ở tình trạng tối ưu, đặc biệt khi tua máy tăng cao hoặc chạm ngưỡng tối đa. Trước hết, nếu động cơ chưa được làm nóng, dầu bôi trơn chưa đạt độ loãng phù hợp sẽ làm giảm hiệu quả bôi trơn, dễ gây mài mòn piston, xéc-măng, trục cam khi tăng tốc đột ngột.

Đối với xe máy dầu sử dụng động cơ tăng áp, việc đạp ga lên ngưỡng cao rồi tắt máy ngay có thể làm gián đoạn dòng dầu bôi trơn ở bộ tăng áp. Do trục turbo quay với tốc độ rất lớn và chưa dừng ngay khi tắt máy, thiếu dầu bôi trơn có thể dẫn đến mài mòn, hư hỏng chi tiết này.

Những xe ít sử dụng hoặc không thay dầu định kỳ cũng đối mặt rủi ro cao hơn, bởi dầu cũ làm suy giảm khả năng bôi trơn, khiến các chi tiết chịu tải lớn dễ bị tổn hại khi tua máy tăng mạnh.

Ngoài ra, nếu bugi, kim phun, lọc gió bẩn hoặc cảm biến oxy gặp trục trặc, xe có thể xuất hiện hiện tượng hụt hơi, rung lắc hoặc nổ ngược khi tăng tốc, tạo áp lực lớn lên piston và trục khuỷu. Với xe máy dầu, trường hợp bộ điều tốc hoạt động không ổn định có thể khiến vòng tua vượt ngưỡng an toàn (khoảng 4.000-5.000 vòng/phút) khi không tải và phát sinh cảnh báo lỗi động cơ.

Ở các xe đời sâu, động cơ đã xuống cấp, việc tăng tốc đột ngột có thể gây hiện tượng sặc nhiên liệu, khói đen dày, thậm chí hư hỏng xupap nếu không có bộ giới hạn vòng tua.

Cần tuân thủ lịch bảo dưỡng khuyến cáo của nhà sản xuất

Để hạn chế rủi ro và đảm bảo đạt yêu cầu kiểm định, Cục Đăng kiểm Việt Nam cùng các chuyên gia khuyến nghị chủ xe tuân thủ lịch bảo dưỡng theo khuyến cáo của nhà sản xuất. Trước khi kiểm định khí thải, nên kiểm tra và thay thế (nếu cần) các bộ phận như kim phun, buồng đốt, bộ xúc tác khí thải, lọc gió; đồng thời sử dụng nhiên liệu đạt chuẩn. Động cơ cũng cần được khởi động làm ấm khoảng 10-15 phút trước khi đưa vào thử nghiệm.

Ông Nguyễn Quốc Thịnh, Phó Giám đốc chi nhánh đăng kiểm 50-03V (TP HCM), cho biết ngoài hướng dẫn chuyên môn, đăng kiểm viên còn dựa vào kinh nghiệm thực tế và các dấu hiệu bất thường như động cơ giật cục, tiếng gõ lạ trong khoang máy để cảnh báo chủ xe về nguy cơ hư hại khi thực hiện thử nghiệm gia tốc tự do.

Ông Thịnh thông tin thêm, để phòng ngừa rủi ro, đặc biệt với xe không có bộ giới hạn vòng tua hoặc có dấu hiệu bất thường, cơ sở đăng kiểm có thể yêu cầu chủ xe ký cam kết hoặc tư vấn đưa xe về bảo dưỡng, sửa chữa trước khi quay lại kiểm định.