Giải pháp ‘cứu cánh’ giúp giảm áp lực nguồn cung xăng khoáng, Thứ trưởng Bộ Công thương yêu cầu ‘càng sớm càng tốt’

Trong bối cảnh xung đột địa chính trị trên thế giới vẫn diễn biến phức tạp, Thứ trưởng Bộ Công thương Nguyễn Sinh Nhật Tân đã chỉ đạo đẩy nhanh lộ trình triển khai xăng sinh học E10 với yêu cầu thực hiện “càng sớm càng tốt”.

Điều này đặt ra câu hỏi về tính khả thi của việc đưa xăng E10 vào sử dụng rộng rãi trong bối cảnh hiện nay.

Giá ethanol tăng thấp hơn nhiều so với xăng dầu

Tại Hội nghị triển khai lộ trình phối trộn nhiên liệu sinh học với nhiên liệu truyền thống trong giai đoạn mới diễn ra ngày 9/3, ông Đỗ Văn Tuấn, Chủ tịch Hiệp hội Nhiên liệu sinh học Việt Nam, cho biết Việt Nam hiện chỉ chủ động được khoảng 68% nguồn cung xăng dầu.

Tuy vậy, mức độ tự chủ này vẫn phụ thuộc đáng kể vào nguồn dầu thô đầu vào của hai nhà máy lọc hóa dầu. Cụ thể, Nhà máy Lọc hóa dầu Nghi Sơn phụ thuộc khoảng 70–80% nguồn dầu thô từ Kuwait, thậm chí có thời điểm gần như hoàn toàn nhập khẩu. Trong khi đó, Nhà máy Lọc dầu Dung Quất sử dụng khoảng 30–35% dầu thô nhập khẩu từ các khu vực như Tây Phi, Địa Trung Hải, Mỹ và một phần từ Trung Đông.

Trong bối cảnh sản lượng dầu thô trong nước suy giảm, sự phụ thuộc vào nguồn nguyên liệu bên ngoài trở thành thách thức lớn, đặt ra yêu cầu tăng cường tự chủ năng lượng.

Theo ông Tuấn, nhiều quốc gia như Brazil, Ấn Độ hay Thái Lan đã đạt mức tự chủ năng lượng khá tốt nhờ phát triển nhiên liệu sinh học. Đây không chỉ là giải pháp thân thiện với môi trường mà còn giúp giảm phụ thuộc vào nguồn năng lượng từ các khu vực bất ổn như Trung Đông, Nga hay Mỹ, đồng thời tạo đầu ra cho nông sản.

Việt Nam là quốc gia nông nghiệp với tiềm năng lớn trong sản xuất ngô, sắn và mía đường – những nguyên liệu chính để sản xuất ethanol (E100). Do đó, việc nâng tỷ lệ sử dụng nhiên liệu sinh học từ xăng E5 lên E10, thậm chí E20, có thể giúp Việt Nam chủ động hơn về nguồn cung nhiên liệu trong nước.

Một lợi thế khác là giá ethanol hiện có mức biến động thấp hơn nhiều so với xăng khoáng. Ông Tuấn cho biết khoảng 60% nguồn ethanol toàn cầu đến từ Mỹ và Brazil, giúp việc vận chuyển thuận lợi hơn trong bối cảnh nhiều tuyến vận tải quốc tế đang chịu tác động từ căng thẳng địa chính trị.

Ông Tuấn cho rằng, nguồn cung ethanol từ Mỹ không bị ảnh hưởng bởi các tuyến vận tải đang gặp khủng hoảng tại Trung Đông. Nếu chuẩn bị sớm và triển khai các gói thầu mua hàng kịp thời, nguồn ethanol có thể về Việt Nam đúng tiến độ.

Giá ethanol cũng không biến động cùng nhịp với xăng dầu. Trong khi giá dầu thô và giá xăng dầu Platts tại Singapore tăng hơn 50% thì ethanol trên sàn giao dịch Chicago chỉ tăng khoảng 4%.

Hiện một số doanh nghiệp đầu mối lớn như Petrolimex và PVOIL đã chủ động đấu thầu mua ethanol với khối lượng lớn nhằm đẩy nhanh việc phối trộn và dự kiến bắt đầu bán rộng rãi xăng E10 từ đầu tháng 4, sớm hơn so với mốc 1/6 theo quy định.

Tuy nhiên, nguồn ethanol từ Mỹ với mức giá cạnh tranh chủ yếu phù hợp với các doanh nghiệp đầu mối lớn có tiềm lực tài chính mạnh, ước tính dưới 10 đơn vị có thể tiếp cận. Với các doanh nghiệp quy mô nhỏ hơn, việc tìm nguồn cung từ các trung tâm thương mại trong khu vực như Singapore hoặc Hàn Quốc sẽ khả thi hơn.

Triển khai sớm E10 giúp giảm áp lực cho xăng khoáng

Theo tính toán, nhu cầu xăng dầu trong nước hiện vào khoảng 1 triệu m³ mỗi tháng. Với tỷ lệ pha trộn nhiên liệu sinh học, lượng ethanol cần thiết dao động từ 92.000–100.000 m³/tháng, trong đó xăng E5 hiện chiếm khoảng 15% thị phần.

Trong nước hiện có 5 nhà máy sản xuất ethanol (E100) đang hoạt động cầm chừng, với khả năng cung ứng tối thiểu khoảng 25.000 m³, tương đương gần 30% nhu cầu. Trước thực trạng này, ông Tuấn cho rằng cần tăng cường quản lý, giám sát hoạt động của các nhà máy ethanol tương tự như các nhà máy lọc dầu, nhằm đảm bảo nguồn cung nhiên liệu sinh học ổn định.

Đại diện Công ty cổ phần Lọc hóa dầu Bình Sơn (BSR), đơn vị thành viên của Petrovietnam, cho biết nhà máy nhiên liệu sinh học dầu khí miền Trung đã sẵn sàng sản xuất khoảng 60.000 tấn ethanol nguyên liệu phục vụ pha chế xăng E10.

Dự kiến vào cuối tháng 3, Nhà máy Lọc dầu Dung Quất do BSR quản lý sẽ bắt đầu tiếp nhận ethanol để pha chế xăng E10, góp phần gia tăng sản lượng xăng dầu trong nước trong bối cảnh các kênh nhập khẩu bị hạn chế do xung đột quân sự tại Trung Đông.

Theo ông Trịnh Quang Khanh, Phó Chủ tịch Hiệp hội Xăng dầu Việt Nam, việc sớm triển khai xăng E10 trong giai đoạn hiện nay là bước đi mang tính chiến lược, giúp giảm áp lực nhập khẩu và tiêu thụ xăng khoáng. Tuy vậy, ông cho rằng không nên kỳ vọng xăng E10 sẽ giúp hạ nhiệt đáng kể giá xăng trên thị trường.

Phó Chủ tịch Hiệp hội Xăng dầu Việt Nam kiến nghị cần xem xét giảm một số loại thuế, phí và điều chỉnh lại các yếu tố chi phí trong cơ cấu giá để khuyến khích tiêu thụ xăng sinh học.