Góc nhìn Thaco - VinSpeed: Khi tăng vốn chỉ là 'tấm vé vào cửa' sân chơi hạ tầng quốc gia

Thaco và VinSpeed cùng tăng vốn mạnh

Theo Cổng thông tin quốc gia về đăng ký doanh nghiệp, ngày 24/12, Tập đoàn Trường Hải (Thaco) đã hoàn tất đợt tăng vốn điều lệ từ 30.389 tỷ lên 40.519 tỷ đồng nhằm bổ sung nguồn lực tài chính cho các dự án đầu tư trọng điểm.

Cơ cấu sở hữu của doanh nghiệp không thay đổi đáng kể, khi nhóm cổ đông tư nhân trong nước vẫn nắm khoảng 73% vốn, chủ yếu thuộc về ông Trần Bá Dương và gia đình. Phần còn lại do 106 nhà đầu tư nước ngoài nắm giữ, trong đó Jardine Cycle & Carriage (JC&C, Singapore) là cổ đông ngoại lớn nhất với tỷ lệ 26,7%.

Đợt tăng vốn được thực hiện thông qua hình thức chia cổ tức bằng cổ phiếu với tỷ lệ 3:1, tức cổ đông sở hữu ba cổ phần sẽ nhận thêm một cổ phần mới.

Trước đó, ban lãnh đạo Thaco cho biết việc tăng vốn nhằm ghi nhận và đảm bảo quyền lợi của cổ đông, đồng thời củng cố nguồn lực tài chính phục vụ chiến lược mở rộng đầu tư trong các lĩnh vực công nghiệp, nông nghiệp, hạ tầng, dịch vụ và logistics.

Chỉ một ngày sau, 25/12, CTCP Đầu tư và Phát triển Đường sắt cao tốc VinSpeed - doanh nghiệp thuộc hệ sinh thái Vingroup - cũng điều chỉnh tăng mạnh vốn điều lệ từ 33.000 tỷ lên 45.000 tỷ đồng. Phần vốn tăng thêm được góp bằng cổ phiếu VIC do tỷ phú Phạm Nhật Vượng sở hữu.

Sau các đợt chuyển nhượng, VinSpeed hiện nắm khoảng 455,1 triệu cổ phiếu VIC, tương đương 11,7% vốn điều lệ Vingroup, qua đó trở thành cổ đông lớn thứ hai, chỉ sau CTCP Tập đoàn Đầu tư Việt Nam (VIG).

Về bản chất, đây không phải là cuộc chạy đua về quy mô vốn giữa Thaco và VinSpeed nhằm tạo lợi thế trong việc tham gia dự án đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam trị giá khoảng 67 tỷ USD. Việc hai doanh nghiệp đồng loạt tăng mạnh vốn điều lệ trong thời gian ngắn phản ánh bối cảnh chung khi Chính phủ đang thúc đẩy lựa chọn nhà đầu tư cho các dự án hạ tầng chiến lược.

Tuy nhiên, đằng sau con số vốn điều lệ tưởng chừng “na ná” nhau là hai cấu trúc tài chính hoàn toàn khác biệt, phản ánh hai cách tiếp cận rất khác nhau đối với cuộc chơi hạ tầng quốc gia.

Sự song hành về thời điểm và quy mô ở cả hai thương vụ tăng vốn khiến giới đầu tư đặt câu hỏi: Phải chăng đây là cuộc tăng vốn để “giữ chỗ” trong cuộc đua tham gia dự án đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam?

Ở góc độ kỹ thuật, câu trả lời là có liên quan, nhưng không phải theo nghĩa cạnh tranh trực diện.

Dễ thấy, dự án đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam không chỉ đặt ra yêu cầu rất cao về năng lực kỹ thuật, mà còn đòi hỏi tiềm lực tài chính đặc biệt lớn, nhất là phần vốn chủ sở hữu ban đầu khi tham gia các mô hình như PPP, EPC+F hoặc đầu tư dài hạn với thời gian thu hồi vốn kéo dài.

Trước đó, trao đổi với báo chí, ông Nguyễn Việt Quang - Phó Chủ tịch HĐQT kiêm Tổng Giám đốc Vingroup - từng cho biết phần lớn các dự án đường sắt cao tốc trên thế giới đều phải chấp nhận thua lỗ trong nhiều năm, thậm chí khó xác định điểm hòa vốn. Với tuyến Bắc - Nam, Vingroup ước tính mức lỗ có thể lên tới hàng chục tỷ USD nếu triển khai.

Trong bối cảnh đó, việc tăng vốn điều lệ được xem là “tín hiệu đầu vào” bắt buộc nếu doanh nghiệp muốn bước vào vòng xét chọn. Tuy nhiên, yếu tố quyết định không chỉ nằm ở quy mô vốn, mà còn ở việc nguồn vốn này được đặt ở đâu trong cấu trúc và hệ sinh thái của mỗi tập đoàn.

Nhưng... vị thế hoàn toàn khác biệt

Với Thaco, việc nâng vốn điều lệ vượt mốc 40.000 tỷ đồng được thực hiện ngay tại công ty mẹ - pháp nhân trung tâm của toàn bộ hệ sinh thái. Đây là điểm khác biệt then chốt so với nhiều tập đoàn tư nhân khác khi tham gia các dự án hạ tầng quy mô lớn.

Hiện Thaco hoạt động đa ngành với 6 lĩnh vực chủ lực gồm ô tô, cơ khí - công nghiệp hỗ trợ, nông nghiệp, đầu tư - xây dựng, thương mại - dịch vụ và logistics.

Việc tăng vốn tại pháp nhân lõi đồng nghĩa toàn bộ năng lực tài chính, tài sản, dòng tiền và khả năng huy động vốn của Thaco đều được “neo” trực tiếp vào công ty mẹ. Nói cách khác, nếu Thaco tham gia một dự án hạ tầng quy mô quốc gia, đó là quyết định của cả tập đoàn, với bảng cân đối kế toán hợp nhất, dòng tiền hợp nhất và khả năng bảo lãnh chéo giữa các mảng kinh doanh.

Cách tiếp cận này mang tính truyền thống và thận trọng, phù hợp với các dự án đầu tư dài hạn, có chu kỳ hoàn vốn chậm nhưng ổn định - đúng với triết lý kinh doanh mà ông Trần Bá Dương theo đuổi trong nhiều năm.

Trong đề xuất tham gia dự án đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam, Thaco ước tính tổng mức đầu tư khoảng 61,35 tỷ USD. Tập đoàn dự kiến tự thu xếp 20% vốn, tương đương 12,27 tỷ USD. Phần còn lại hơn 49 tỷ USD là vốn vay từ các tổ chức tín dụng trong và ngoài nước, đồng thời đề xuất Chính phủ bảo lãnh và hỗ trợ lãi suất trong thời gian 30 năm.

Đáng nói, ông Trần Bá Dương từng cho biết cá nhân ông và gia đình sẵn sàng giảm tỷ lệ sở hữu tại Thaco xuống còn 51% thông qua tăng vốn và bán cổ phần, nhằm phục vụ việc thu xếp nguồn lực cho các dự án hạ tầng lớn.

Đây là còn chưa kể đến việc Thaco hiện tham gia liên danh đầu tư Trục đại lộ cảnh quan sông Hồng với quy mô hơn 11.000ha với tổng vốn sơ bộ khoảng 855.000 tỷ đồng - cho thấy tham vọng dài hạn và mức độ “đặt cược” đáng kể của tập đoàn này vào lĩnh vực hạ tầng.

Ngược lại, tăng vốn ở VinSpeed lại là một câu chuyện hoàn toàn khác.

Dù vốn điều lệ đã đạt 45.000 tỷ đồng - gấp nhiều lần chỉ sau nửa năm thành lập, thậm chí tương đương nhiều doanh nghiệp trong rổ VN30 - VinSpeed vẫn chỉ là một nhánh chuyên biệt trong hệ sinh thái khổng lồ của Vingroup. Cấu trúc này cho phép tập đoàn tách riêng rủi ro, đồng thời “đóng gói” các dự án hạ tầng vào một pháp nhân độc lập, thuận lợi cho việc huy động vốn, liên danh quốc tế hoặc triển khai các cấu trúc tài chính phức tạp.

Trong trường hợp cần thiết, VinSpeed có thể tiếp cận nguồn lực từ toàn bộ hệ sinh thái Vingroup (từ bất động sản, công nghiệp, năng lượng cho tới tài chính) nhưng không buộc cả tập đoàn phải “đặt cược” trực tiếp trên bảng cân đối kế toán hợp nhất.

Đây là cách tiếp cận linh hoạt, mang màu sắc tài chính - đầu tư hiện đại, phù hợp với các dự án hạ tầng quy mô rất lớn, thời gian hoàn vốn dài và rủi ro chính sách cao.

Không hẳn là đối đầu... mà là hai chiến lược khác nhau

Đặt lên bàn cân, việc Thaco và VinSpeed cùng tăng vốn không phải là một cuộc đối đầu trực diện. Thực chất, đây là sự thể hiện của hai triết lý tham gia các dự án hạ tầng quốc gia hoàn toàn khác nhau.
Một bên, Thaco đặt cả tập đoàn làm “trụ đỡ”, chấp nhận đi chậm nhưng chắc, phù hợp với vai trò nhà đầu tư chiến lược dài hạn.

Ở chiều còn lại, Vingroup - thông qua VinSpeed - lựa chọn tách dự án, tách rủi ro, tối ưu cấu trúc vốn, sẵn sàng cho các mô hình hợp tác linh hoạt và quá trình quốc tế hóa.

Trong bối cảnh dự án đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam vẫn đang ở giai đoạn tiền khởi công, nhiều khả năng cần tới hơn một nhà đầu tư và được triển khai theo nhiều cấu phần, hai mô hình này không loại trừ lẫn nhau. Ngược lại, chúng thậm chí có thể bổ sung cho nhau trong các liên danh hoặc từng phân đoạn cụ thể của dự án.

Nói cách khác, tăng vốn mới chỉ là bước khởi động. Cuộc chơi thực sự nằm ở cách triển khai dòng vốn, năng lực quản trị rủi ro và khả năng “chịu đựng” trong một dự án kéo dài hàng chục năm - nơi mà con số 40.000 hay 45.000 tỷ đồng chỉ là “vé vào cửa”, chưa phải lợi thế quyết định.

“

Nếu không được giao, chúng tôi sẽ lấy làm tiếc vì không có cơ hội cống hiến cho một dự án có ý nghĩa rất lớn với đất nước. Nhưng ở góc độ doanh nghiệp thực sự sẽ đỡ áp lực hơn rất nhiều.

Ông Nguyễn Việt Quang - Phó Chủ tịch HĐQT kiêm Tổng Giám đốc Tập đoàn Vingroup

Cũng cần nhấn mạnh rằng, động thái tăng vốn của hai doanh nghiệp không phải là cuộc ganh đua để giành suất “đá chính” tại dự án 67 tỷ USD nói trên khi ngày 25/12, Vingroup đã có công văn gửi Chính phủ xin rút đề xuất đầu tư dự án đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam nhằm dồn lực cho các dự án hạ tầng trọng điểm khác. Rút khỏi dự án này, Vingroup cho biết vẫn tiếp tục đầu tư các tuyến đường sắt tốc độ cao khác như TP. HCM - Cần Giờ (54km), Hà Nội - Hạ Long (120km).

Có chăng, đây là cuộc đua dài hơi hơn: Cuộc đua để các doanh nghiệp Việt tiếp tục lớn mạnh, trưởng thành và đảm nhận những vai trò lớn hơn trong kỷ nguyên mới - kỷ nguyên vươn mình của nền kinh tế.