Hãng bay thiệt hại hàng ngàn tỷ đồng/tháng: Đề xuất phụ thu nhiên liệu, xem xét điều chỉnh giá vé máy bay nội địa

Xung đột tại Trung Đông đang khiến thị trường năng lượng toàn cầu biến động mạnh, kéo theo giá nhiên liệu hàng không tăng cao và làm gia tăng nguy cơ gián đoạn nguồn cung.

Trước diễn biến này, Cục Hàng không Việt Nam (Bộ Xây dựng) đã báo cáo đánh giá tác động và kiến nghị nhiều giải pháp nhằm ứng phó nguy cơ thiếu nhiên liệu bay, đồng thời hỗ trợ các hãng hàng không duy trì hoạt động khai thác.

Sun PhuQuoc Airways, Vietnam Airlines, VietJet lao đao trước chi phí nhiên liệu

Theo báo cáo của Cục Hàng không Việt Nam, xung đột tại Trung Đông đang tác động trực tiếp đến hoạt động vận tải hàng không giữa Việt Nam và khu vực này. Từ ngày 28/2 đến 10/3, đã có 98 chuyến bay khai thác giữa Việt Nam và Trung Đông bị ảnh hưởng, trong đó có 80 chuyến chở khách và 18 chuyến chở hàng của các hãng Qatar Airways, Emirates và Etihad Airways, với khoảng 20.000 hành khách bị tác động.

Diễn biến chiến sự phức tạp và chưa xác định thời điểm kết thúc khiến ngành hàng không dự báo sẽ phải đối mặt với nhiều khó khăn trong thời gian tới.

Cùng với đó, giá nhiên liệu bay tăng vọt đang tạo sức ép rất lớn lên chi phí khai thác của các hãng hàng không.

Theo Hiệp hội Vận tải Hàng không Quốc tế (IATA), giá nhiên liệu Jet A-1 tăng có thể khiến chi phí khai thác của các hãng bay tăng thêm 50-60%, và nếu giá dầu vượt 200 USD/thùng, tổng chi phí có thể tăng trên 70%. Trong khi đó, chi phí nhiên liệu hiện chiếm khoảng 35-40% tổng chi phí vận hành của các hãng hàng không, tùy thuộc vào độ tuổi đội bay, hiệu suất khai thác và loại đường bay.

Tổng hợp báo cáo từ các hãng hàng không cho thấy, với mức giá dầu Jet A-1 khoảng 200-230 USD/thùng như những ngày gần đây, chi phí khai thác của Vietnam Airlines sẽ tăng thêm khoảng 50–60% mỗi tháng so với trước khi xảy ra xung đột.

Đối với Sun PhuQuoc Airways, chi phí tăng khoảng 30%. Riêng VietJet Air, với quy mô khai thác hiện tại, chi phí vận hành có thể tăng thêm khoảng 2.000 tỉ đồng mỗi tháng.

Giá nhiên liệu tăng cao khiến nhiều đường bay không còn hiệu quả kinh tế, thậm chí rơi vào tình trạng càng bay càng lỗ do không bù đắp được chi phí phát sinh.

Vì vậy, các hãng hàng không Việt Nam đang rà soát lại hoạt động khai thác, bố trí và sắp xếp lại lịch bay từ tháng 4/2026 nhằm giảm tiêu hao nhiên liệu cũng như hạn chế nguy cơ phải hủy chuyến do gián đoạn nguồn cung.

Ngoài ra, việc phải điều chỉnh lộ trình bay để tránh các khu vực không phận đóng cũng làm tăng thời gian bay, kéo theo mức tiêu hao nhiên liệu cao hơn, chi phí làm thêm giờ của tổ bay và chi phí bảo dưỡng tàu bay tăng lên.

Bên cạnh đó, các khoản chi phí gián tiếp như phí bay qua hành lang thay thế hay phụ phí rủi ro bảo hiểm bay cũng tăng mạnh do đứt gãy chuỗi cung ứng năng lượng.

Không chỉ các hãng bay, hệ thống cảng hàng không và các đơn vị cung cấp dịch vụ phục vụ mặt đất cũng chịu tác động đáng kể khi nguy cơ sụt giảm số chuyến bay gia tăng, trong khi chi phí vận hành phương tiện, thiết bị tại sân bay tăng mạnh do giá dầu Diesel tăng đột biến.

Theo Cục Hàng không Việt Nam, hiện cả nước có 5 đơn vị cung cấp nhiên liệu hàng không gồm Công ty TNHH MTV Nhiên liệu Hàng không Việt Nam (Skypec), Công ty cổ phần Nhiên liệu bay Petrolimex (Petrolimex Aviation), Công ty cổ phần Thương mại xăng dầu Tân Sơn Nhất (TAPETCO), Công ty cổ phần Dịch vụ nhiên liệu hàng không Nội Bài (NAFSC) và Công ty cổ phần Tập đoàn Nhiên liệu hàng không Đông Dương.

Trong đó, Skypec và Petrolimex Aviation là hai đơn vị chủ lực, cung cấp phần lớn nhiên liệu cho các hãng hàng không Việt Nam và nước ngoài khai thác tại Việt Nam.

Theo thông tin từ Skypec và Petrolimex Aviation, các đơn vị hiện vẫn đảm bảo cung cấp nhiên liệu cho các hãng hàng không đến hết ngày 31/3/2026 theo kế hoạch và hợp đồng đã ký.

Tuy nhiên, đối với nguồn hàng phục vụ từ tháng 4/2026 trở đi, các đối tác cung cấp tại Singapore, Thái Lan và Trung Quốc đang trì hoãn giao hàng vì nhiều lý do và có thể áp dụng điều khoản bất khả kháng để chấm dứt hợp đồng.

Vì vậy, Cục Hàng không Việt Nam đánh giá nguy cơ thiếu hụt nhiên liệu hàng không cho các hãng bay Việt Nam ngay từ đầu tháng 4/2026 và các tháng tiếp theo là hiện hữu.

Hiện nay, Skypec, Petrolimex Aviation và TAPETCO đang tìm kiếm các nguồn cung mới, chấp nhận mức giá cao để phục vụ kế hoạch sản xuất kinh doanh trong các tháng tới. Tuy nhiên, trong bối cảnh hiện nay, việc tìm được nhà cung cấp thay thế là rất khó khăn.

Nguồn cung trong nước từ hai nhà máy lọc dầu Nghi Sơn và Dung Quất cũng khó có thể ngay lập tức tăng công suất sản xuất Jet A-1 do phải cân đối với các sản phẩm xăng dầu khác phục vụ nhu cầu của nền kinh tế. Ngoài ra, các nhà máy này cũng có kế hoạch bảo trì trong các tháng 3 và 4, dự kiến tạm dừng hoạt động khoảng 10 ngày mỗi tháng.

Xem xét điều chỉnh giá trần vé máy bay nội địa

Trước tình hình trên, Cục Hàng không Việt Nam đề nghị các doanh nghiệp cung cấp nhiên liệu tiếp tục tìm kiếm nguồn cung mới, đồng thời điều phối hiệu quả tồn kho giữa các kho trong mạng lưới toàn quốc. Các đơn vị cũng được khuyến nghị làm việc với hai nhà máy lọc dầu Dung Quất và Nghi Sơn nhằm tăng khối lượng mua từ nguồn nội địa trong khả năng cho phép.

Đối với các hãng hàng không, cơ quan này yêu cầu chủ động xây dựng phương án sản xuất kinh doanh phù hợp với diễn biến chiến sự và kịch bản giá nhiên liệu, đồng thời rà soát kế hoạch khai thác, đặc biệt là các đường bay nội địa theo từng giai đoạn và nhu cầu thực tế của thị trường.

Các hãng cũng cần phối hợp với doanh nghiệp cung cấp nhiên liệu để đánh giá nhu cầu sử dụng Jet A-1, bảo đảm sản lượng tra nạp phù hợp và tăng cường điều phối nguồn cung.

Bên cạnh đó, các hãng hàng không được yêu cầu tối ưu hóa chi phí, duy trì mạng đường bay và kế hoạch bay hợp lý, đồng thời phối hợp với ngành du lịch nghiên cứu mở mới hoặc tăng tần suất các đường bay tới các thị trường tiềm năng như châu Mỹ, châu Phi, châu Úc, Đông Âu, Ấn Độ, Nhật Bản và Hàn Quốc.

Ngoài các giải pháp trước mắt, Cục Hàng không Việt Nam cũng kiến nghị nhiều chính sách hỗ trợ nhằm giảm áp lực chi phí cho doanh nghiệp.

Trong đó, cơ quan này đề xuất miễn 100% thuế bảo vệ môi trường đối với nhiên liệu bay đến hết tháng 5-2026; bổ sung nhiên liệu hàng không vào danh mục hàng hóa được giảm thuế VAT từ 10% xuống mức phù hợp; cho phép áp dụng phụ thu nhiên liệu đối với vé máy bay nội địa với cơ chế điều chỉnh linh hoạt theo biến động giá Jet A-1.

Trong trường hợp cần thiết, có thể xem xét điều chỉnh giá trần vé máy bay nội địa nhằm đảm bảo khả năng duy trì hoạt động khai thác của các hãng bay.

Song song với đó, Cục Hàng không Việt Nam đề xuất giảm 50% một số loại phí trong lĩnh vực hàng không như phí cất hạ cánh và phí điều hành bay, tương tự các chính sách hỗ trợ trong giai đoạn dịch Covid-19.

Bộ Tài chính được đề nghị tiếp tục nghiên cứu các cơ chế hỗ trợ về thuế và phí; Ngân hàng Nhà nước xem xét tăng hạn mức tín dụng và bảo lãnh L/C cho các doanh nghiệp cung cấp nhiên liệu nhằm đảm bảo nguồn cung.

Ngoài ra, cơ quan này cũng kiến nghị thiết lập cơ chế làm việc cấp cao với các quốc gia đang hạn chế xuất khẩu nhiên liệu như Thái Lan và Trung Quốc để tạo điều kiện cho doanh nghiệp Việt Nam thực hiện các hợp đồng mua nhiên liệu Jet A-1 đã ký và tìm kiếm nguồn cung trong thời gian tới.

Đồng thời, Bộ Công Thương được đề nghị thúc đẩy mở rộng nguồn cung, chỉ đạo các nhà máy lọc dầu trong nước như Dung Quất và Nghi Sơn tăng tối đa công suất sản xuất Jet A-1 nhằm giảm áp lực thiếu hụt nhiên liệu cho ngành hàng không.