Hơn 3 tấn ốc ngâm hóa chất công nghiệp: Chuyên gia cảnh báo hiểm họa từ thủy tinh lỏng

Theo thông tin từ cơ quan chức năng, tại một cơ sở sơ chế thực phẩm không biển hiệu trên địa bàn phường Bình Đông (TP. HCM), lực lượng công an đã phát hiện và tạm giữ hơn 3 tấn thịt ốc bươu đã qua sơ chế, toàn bộ được ngâm trong dung dịch natri silicate (còn gọi là thủy tinh lỏng). Mở rộng điều tra, công an tiếp tục thu giữ thêm 1.575 kg hóa chất natri silicate được cất giấu để phục vụ việc ngâm ốc.

Kết luận giám định của Phân viện Khoa học hình sự tại TP. HCM xác định tất cả các mẫu thịt ốc đều chứa natri silicate - hóa chất công nghiệp thường dùng trong xây dựng, sản xuất gạch, xi măng, chất tẩy rửa, hoàn toàn không được phép sử dụng trong chế biến thực phẩm. Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an TP. HCM sau đó đã khởi tố vụ án, khởi tố bị can và bắt tạm giam đối tượng liên quan để điều tra về hành vi vi phạm quy định về an toàn thực phẩm.

Natri silicate là gì và vì sao nguy hiểm?

Natri silicate (Na2SiO3) là hợp chất vô cơ được tạo thành từ natri oxit và silic dioxit. Ở điều kiện bình thường, chất này tồn tại dưới dạng dung dịch sánh, trong suốt hoặc hơi đục, có tính kiềm rất mạnh. Trong công nghiệp, natri silicate được sử dụng rộng rãi với vai trò làm keo, chất kết dính, chống thấm, xử lý bề mặt kim loại và bảo quản gỗ.

Tuy nhiên, đây không phải là phụ gia thực phẩm được phép sử dụng tại Việt Nam cũng như nhiều quốc gia khác. Khi xâm nhập vào cơ thể qua đường ăn uống, natri silicate có thể gây ra nhiều tác hại nghiêm trọng đối với sức khỏe con người.

Theo bác sĩ ở Trung tâm Khám chữa bệnh theo yêu cầu và Quốc tế, Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương, natri silicate là chất có tính kiềm mạnh, có thể gây bỏng hóa học khi tiếp xúc trực tiếp với da và mắt. Nếu nuốt phải, chất này gây kích ứng nghiêm trọng niêm mạc miệng, thực quản và dạ dày.

Khi đi vào cơ thể, natri silicate được chuyển hóa tại gan và đào thải qua thận. Việc “nạp” hóa chất này với lượng lớn hoặc trong thời gian dài có thể khiến gan và thận bị quá tải, dẫn đến suy gan, suy thận, thậm chí gây tổn thương không hồi phục.

Đặc biệt, sản phẩm chuyển hóa của natri silicate là acid silicic có thể kết tủa trong cơ thể, làm tăng nguy cơ sỏi tiết niệu lên gấp nhiều lần, gây viêm thận và suy giảm chức năng thận. Ngoài ra, chất này còn phá hủy lớp màng bảo vệ niêm mạc tiêu hóa, làm tăng nguy cơ viêm loét dạ dày, tá tràng, rối loạn tiêu hóa kéo dài.

Không chỉ dừng lại ở đó, các nghiên cứu độc chất học cho thấy việc phơi nhiễm lâu dài với các hợp chất silicate ở liều không an toàn còn có thể gây rối loạn chuyển hóa khoáng chất, ảnh hưởng đến nhiều cơ quan trong cơ thể. Trong trường hợp hít phải bụi silicate, người tiếp xúc có nguy cơ xơ hóa mô phổi, dẫn đến bệnh bụi phổi và tăng nguy cơ ung thư phổi.

Cách nhận biết và phòng tránh

Dù tiềm ẩn nhiều nguy cơ sức khỏe, natri silicate vẫn bị một số đối tượng lợi dụng trong sơ chế thực phẩm, đặc biệt là ốc. Nguyên nhân xuất phát từ đặc tính hóa học của chất này: giúp bề mặt thịt ốc trở nên trắng, bóng, săn chắc và giòn dai bất thường, khiến thực phẩm trông tươi ngon dù đã để lâu hoặc không còn tươi.

Bên cạnh đó, môi trường kiềm mạnh của natri silicate có thể ức chế sự phát triển của vi khuẩn trong thời gian ngắn, làm giảm mùi hôi và kéo dài “tuổi thọ” khi bày bán. Với chi phí rẻ, dễ mua và hiệu quả đánh lừa cảm quan người tiêu dùng, hóa chất này trở thành công cụ trục lợi của một số người kinh doanh bất chấp sức khỏe cộng đồng.

Các chuyên gia cảnh báo, người tiêu dùng cần cần thận hơn khi thấy thịt ốc trắng bất thường, giòn lạ, nước ngâm sệt, nhớt như xà phòng hoặc khi ăn có cảm giác tê, rát miệng. Nếu sau khi ăn xuất hiện các triệu chứng như đau rát họng, ngực, đau bụng dữ dội, nôn nhiều hoặc nôn ra máu, cần đến ngay cơ sở y tế để được cấp cứu kịp thời.

Để hạn chế rủi ro, người dân nên mua ốc tại các cơ sở uy tín, có nguồn gốc rõ ràng, hạn chế mua ốc đã sơ chế sẵn nếu không biết rõ quy trình. Quan trọng hơn cả, việc nâng cao cảnh giác, không bị đánh lừa bởi vẻ ngoài “trắng, giòn, đẹp bất thường” chính là cách tự bảo vệ sức khỏe trước những hiểm họa tiềm ẩn từ hóa chất độc hại trong thực phẩm.