Lãi suất tăng 1%, loạt ông lớn chịu tác động ra sao?

Từ đầu năm đến nay, mặt bằng lãi suất huy động đã có xu hướng nhích lên rõ rệt, từ khoảng 7%/năm lên tiệm cận 8%/năm, thậm chí vượt ngưỡng này tại một số ngân hàng. Diễn biến này nhanh chóng lan sang lãi suất cho vay tại nhiều ngân hàng.

Theo ghi nhận, lãi suất cho vay bình quân đã tiến sát hoặc vượt mốc 9%/năm. Cụ thể, BacABank (9,83%), Sacombank (9,75%), OCB (9,6%), Techcombank (9,45%)... Trong khi đó, các ngân hàng như ACB, LPBank, SHB hay SaigonBank cũng đã nâng mặt bằng lãi suất cho vay lên trên 8%/năm.

Việc lãi suất cho vay tăng lên trong những tháng đầu năm 2026 đang tạo ra áp lực mới đối với khu vực doanh nghiệp, nhất là các doanh nghiệp niêm yết có nhu cầu vốn lớn.

Khi lãi suất tăng trên 1%, doanh nghiệp chịu tác động như thế nào?

Theo ông Huỳnh Anh Huy - Giám đốc phân tích ngành tại Chứng khoán Kafi, việc lãi suất tăng chắc chắn sẽ làm gia tăng chi phí tài chính và bào mòn lợi nhuận doanh nghiệp. Tuy nhiên, mức độ tác động sẽ phân hóa mạnh, tùy thuộc vào cấu trúc tài chính của từng doanh nghiệp.

Phân tích của Kafi cho thấy, nếu xu hướng tăng lãi suất kéo dài, nhóm doanh nghiệp có đòn bẩy tài chính cao sẽ chịu ảnh hưởng rõ rệt nhất. Với các doanh nghiệp có nợ ròng lớn trên thị trường, chi phí tài chính có thể tăng đáng kể. Chẳng hạn, chi phí lãi vay của Vingroup (VIC) có thể tăng thêm khoảng 2.500 tỷ đồng nếu lãi suất tăng thêm 1%. Tương tự, Vinhomes (VHM) có thể chịu thêm khoảng 941 tỷ đồng, Novaland (NVL) khoảng 629 tỷ đồng và SSI khoảng 565 tỷ đồng.

Ở một góc nhìn khác, Hòa Phát (HPG) dù ghi nhận tổng nợ phải trả lên tới 126.600 tỷ đồng vào cuối năm 2025, nhưng nợ ròng chỉ ở mức hơn 64.300 tỷ đồng. Với kịch bản lãi suất tăng 1%, chi phí tài chính của doanh nghiệp này có thể tăng thêm hơn 640 tỷ đồng. Tuy nhiên, nhờ duy trì lượng tiền mặt lớn khoảng 27.700 tỷ đồng, Hòa Phát vẫn có “vùng đệm” nhất định, đồng thời hưởng lợi một phần từ lãi tiền gửi tăng.

Không chỉ doanh nghiệp, hệ thống ngân hàng cũng chịu tác động nhất định khi chi phí huy động vốn tăng nhanh hơn lãi suất đầu ra trong ngắn hạn. Tuy nhiên, chuyên gia cho rằng những ngân hàng có tỷ lệ CASA (tiền gửi không kỳ hạn) cao sẽ giảm bớt áp lực chi phí vốn so với phần còn lại của hệ thống.

Ở chiều ngược lại, nhóm doanh nghiệp sở hữu lượng tiền mặt dồi dào lại có vị thế phòng thủ tốt hơn trong môi trường lãi suất tăng. Khi lãi suất tăng thêm 1%, lợi nhuận tài chính của nhiều doanh nghiệp có thể cải thiện đáng kể, như BVH (tăng khoảng 1.200 tỷ đồng), VGI (400 tỷ đồng), GAS (368 tỷ đồng) hay BSR (332 tỷ đồng).

Về góc độ thị trường chứng khoán, lãi suất tăng cũng kéo theo suất chiết khấu trong định giá cổ phiếu đi lên. Điều này đồng nghĩa, trong trường hợp triển vọng tăng trưởng không thay đổi, mức định giá hợp lý của cổ phiếu có xu hướng giảm. Tuy nhiên, theo đánh giá của chuyên gia Kafi, kỳ vọng lãi suất tăng phần nào đã được phản ánh trong nhịp điều chỉnh của VN-Index từ cuối tháng 2 đến giữa tháng 3, khi chỉ số đã chiết khấu hơn 15%.