Nguy cơ thiếu nguồn cung, Bộ Tài chính đề xuất đưa thuế nhập khẩu xăng dầu về 0%

Bộ Tài chính đang đề xuất giảm mạnh thuế nhập khẩu ưu đãi (MFN) đối với nhiều mặt hàng xăng dầu và nguyên liệu đầu vào, trong bối cảnh thị trường năng lượng thế giới biến động mạnh và nguy cơ gián đoạn nguồn cung gia tăng.

Theo hồ sơ gửi Bộ Tư pháp để thẩm định, Bộ Tài chính cho biết đang xây dựng dự thảo nghị định sửa đổi mức thuế suất thuế nhập khẩu ưu đãi đối với một số mặt hàng xăng dầu và nguyên liệu phục vụ sản xuất nhiên liệu. Dự thảo được thực hiện theo trình tự, thủ tục rút gọn nhằm kịp thời ứng phó với diễn biến phức tạp của thị trường năng lượng toàn cầu.

Theo cơ quan soạn thảo, tình hình thế giới đang có nhiều bất ổn, đặc biệt là căng thẳng địa chính trị tại Trung Đông khiến giá năng lượng, nhất là dầu mỏ và khí đốt biến động mạnh. Nguồn cung xăng dầu toàn cầu có dấu hiệu gián đoạn, kéo theo giá dầu thô tăng cao.

Những diễn biến này được đánh giá có thể ảnh hưởng trực tiếp tới thị trường xăng dầu trong nước. Vì vậy, việc điều chỉnh thuế nhập khẩu được xem là một trong những giải pháp nhằm ổn định nguồn cung và bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia.

Theo đánh giá của Bộ Tài chính, xung đột giữa Hoa Kỳ, Israel và Iran đã tác động mạnh tới hoạt động kinh doanh xăng dầu trên toàn cầu.

Đặc biệt, việc phong tỏa Eo biển Hormuz – tuyến vận tải dầu mỏ quan trọng bậc nhất thế giới, khiến khoảng 20 triệu thùng dầu thô mỗi ngày từ khu vực Trung Đông không thể vận chuyển tới các nhà máy lọc dầu, nhất là tại châu Á.

Hệ quả là nhiều nhà máy lọc dầu trong khu vực phải cắt giảm công suất, sử dụng nguồn dự trữ dầu thô và hạn chế xuất khẩu sản phẩm xăng dầu. Điều này tiếp tục đẩy giá nhiên liệu trên thị trường quốc tế tăng cao.

Một số nhà máy lọc dầu tại Việt Nam cũng được cảnh báo có nguy cơ gặp khó khăn nếu nguồn dầu thô nhập khẩu bị thiếu hụt. Trong trường hợp nguồn cung bị gián đoạn, các doanh nghiệp có thể đối mặt với rủi ro không thực hiện được các hợp đồng giao hàng hiện hữu.

Hiện nay, phần lớn xăng dầu nhập khẩu của Việt Nam đến từ các nước ASEAN và Hàn Quốc, với mức thuế suất chủ yếu 0% theo các hiệp định thương mại tự do. Tuy nhiên, trong bối cảnh nguồn cung toàn cầu bị thu hẹp, việc mua xăng dầu thành phẩm từ các thị trường này cũng có thể gặp khó khăn.

Nếu tình trạng này kéo dài, nguồn nhập khẩu thay thế không chỉ khan hiếm mà còn bị đội giá mạnh, thậm chí có thể không có hàng để nhập khẩu. Điều này sẽ gây bất lợi cho mục tiêu bảo đảm nguồn cung và bình ổn giá xăng dầu trong nước.

Để chủ động ứng phó, Bộ Tài chính đề xuất giảm thuế suất MFN từ 10% xuống 0% đối với xăng động cơ không pha chì (các mã HS 2710.12.21; 2710.12.22; 2710.12.24; 2710.12.25) và các nguyên liệu pha chế xăng như Naphtha, reformate (mã HS 2710.12.80).

Ngoài ra, thuế nhập khẩu MFN cũng được đề xuất giảm từ 7% xuống 0% đối với các mặt hàng nhiên liệu diesel, dầu nhiên liệu, nhiên liệu máy bay và kerosine.

Một số nguyên liệu hóa dầu khác cũng nằm trong diện điều chỉnh. Cụ thể, Xylen, condensate, P-Xylen sẽ giảm thuế từ 3% xuống 0%, trong khi hydrocarbon mạch vòng loại khác giảm từ 2% xuống 0%.

Theo tính toán của cơ quan soạn thảo, nếu áp dụng mức thuế mới theo kim ngạch nhập khẩu năm 2025, ngân sách nhà nước có thể giảm thu khoảng 1.024 tỷ đồng.

Tuy nhiên, Bộ Tài chính cho rằng việc giảm thu này là cần thiết nhằm bảo đảm nguồn cung xăng dầu trong bối cảnh thị trường năng lượng toàn cầu đang biến động khó lường.

Dự kiến, nghị định sau khi được ban hành sẽ có hiệu lực từ ngày ký đến hết ngày 30/4/2026. Trong trường hợp cần kéo dài thời gian áp dụng, Bộ Công Thương sẽ có ý kiến đề xuất để Bộ Tài chính tổng hợp, báo cáo Chính phủ xem xét quyết định.