Nhắc đến Vingroup, Hòa Phát, THACO, Masan… chuyên gia nói về bước chuyển lớn của doanh nghiệp tư nhân sau 40 năm

Chiều ngày 13/4/2026, Tạp chí Nhà đầu tư tổ chức hội thảo “40 năm Đổi mới: Vai trò dẫn dắt của các tập đoàn kinh tế”, nhằm nhìn lại hành trình phát triển và đề xuất các khuyến nghị chính sách để thúc đẩy khu vực doanh nghiệp tư nhân vươn lên đóng vai trò dẫn dắt nền kinh tế.

Tại sự kiện, ông Đậu Anh Tuấn, Phó Tổng Thư ký Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI), đã chia sẻ nhiều góc nhìn về động lực phát triển của khu vực kinh tế tư nhân trong giai đoạn hiện nay.

Theo ông Tuấn, Nghị quyết 68 của Bộ Chính trị ban hành năm 2025 đã xác định kinh tế tư nhân là “một động lực quan trọng nhất” của nền kinh tế, đồng thời là “lực lượng tiên phong” trong tiến trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước. Đây được xem là bước tiến lớn về mặt nhận thức, khi phải mất gần 40 năm kể từ đổi mới, vai trò của khu vực này mới được đặt vào vị trí tương xứng.

Dấu ấn từ các doanh nghiệp tư nhân lớn của Việt Nam

Trên thực tế, khu vực doanh nghiệp tư nhân đã ghi nhận nhiều bước phát triển đáng kể. Trong bảng xếp hạng 500 doanh nghiệp lớn nhất Việt Nam, số lượng doanh nghiệp tư nhân gia tăng rõ rệt.

Ở lĩnh vực công nghiệp chế tạo, nhiều doanh nghiệp đã hình thành hệ sinh thái sản xuất quy mô lớn. Trong đó, THACO phát triển mạnh ngành ô tô và cơ khí; VinFast trở thành nhà sản xuất ô tô điện đầu tiên của Việt Nam, niêm yết trên Nasdaq và mở rộng ra nhiều thị trường quốc tế; Hòa Phát (HoSE: HPG) vươn lên nhóm dẫn đầu khu vực về sản xuất thép.

Trong lĩnh vực công nghệ, FPT trở thành một trong những doanh nghiệp công nghệ thông tin lớn của khu vực, đẩy mạnh đầu tư vào chuyển đổi số, trí tuệ nhân tạo và bán dẫn.

Ở ngành hàng tiêu dùng, Vinamilk (HoSE:VNM) và Masan (HoSE: MSN) xây dựng được các thương hiệu có sức cạnh tranh khu vực. Trong khi đó, các Tập đoàn như Vingroup (HoSE: VIC), Sun Group hay BRG đóng vai trò quan trọng trong phát triển hạ tầng và bất động sản, góp phần thay đổi diện mạo nhiều vùng kinh tế.

Không chỉ tăng trưởng về quy mô, khu vực tư nhân còn cho thấy khả năng thích ứng và chống chịu tốt trong các giai đoạn khó khăn, điển hình là thời kỳ dịch bệnh.

Nhà nước kiến tạo môi trường, doanh nghiệp chủ động bứt phá

Tuy vậy, ông Tuấn cho biết nhóm này vẫn đối mặt với nhiều nghịch lý. Số lượng doanh nghiệp lớn nhưng sức mạnh còn hạn chế; năng động nhưng thiếu chiều sâu; đóng góp đáng kể cho nền kinh tế nhưng vị thế trong chuỗi giá trị toàn cầu vẫn còn khiêm tốn.

Cơ cấu ngành nghề cũng chưa thực sự cân đối, khi phần lớn doanh thu của nhóm doanh nghiệp tư nhân lớn tập trung vào lĩnh vực tài chính và bất động sản, trong khi công nghiệp chế biến, chế tạo chiếm tỷ trọng thấp. Quy mô nhỏ khiến doanh nghiệp gặp khó trong đầu tư công nghệ và đổi mới sáng tạo.

Trong bối cảnh đó, việc tận dụng nguồn lực bên ngoài là cần thiết, nhưng nội lực vẫn đóng vai trò quyết định. Vai trò của Nhà nước không phải là can thiệp trực tiếp vào hoạt động kinh doanh, mà là kiến tạo môi trường cạnh tranh lành mạnh, hỗ trợ hình thành năng lực nội sinh và đồng hành cùng doanh nghiệp trong tầm nhìn dài hạn.

Trong giai đoạn tới, để các Tập đoàn tư nhân thực sự đóng vai trò dẫn dắt, địa diện VCCI cho rằng cần thúc đẩy chuyển dịch từ các lĩnh vực như bất động sản, tài chính sang sản xuất và công nghệ; tăng cường đầu tư cho R&D và đổi mới sáng tạo; xây dựng hệ sinh thái liên kết giữa doanh nghiệp lớn và nhỏ; phát triển thị trường vốn theo chiều sâu; đồng thời nâng cao năng lực quản trị và thúc đẩy chiến lược quốc tế hóa.

Bên cạnh đó, đơn vị cần chú trọng hoàn thiện thể chế, bảo vệ quyền tài sản, hạn chế hình sự hóa các quan hệ kinh tế; tránh rơi vào bẫy phụ thuộc FDI; kiểm soát rủi ro từ mô hình tăng trưởng đa ngành thiếu chiều sâu. Từ đó từng bước hình thành các doanh nghiệp có khả năng dẫn dắt chuỗi giá trị trong từng ngành công nghiệp.