Nhiều dự án giao thông nguy cơ chậm tiến độ vì vật liệu đội giá, Hiệp hội các nhà đầu tư gửi kiến nghị tới Thủ tướng

Giá nhiên liệu tăng đột biến cùng tình trạng khan hiếm vật liệu xây dựng và bất thường trong chuỗi cung ứng đang gây áp lực lớn lên hàng loạt dự án hạ tầng giao thông, làm gia tăng nguy cơ chậm tiến độ các công trình trọng điểm quốc gia.

Hiệp hội Các nhà đầu tư công trình giao thông đường bộ Việt Nam (VARSI) vừa có văn bản gửi Thủ tướng Phạm Minh Chính và Phó Thủ tướng Trần Hồng Hà phản ánh những khó khăn này. Theo hiệp hội, căng thẳng tại Trung Đông vào cuối tháng 2/2026 đã khiến giá dầu DO tăng khoảng 72%, kéo theo chi phí thi công tăng mạnh.

Không chỉ nhiên liệu, nguồn cung vật liệu xây dựng tại nhiều địa phương cũng rơi vào tình trạng thiếu hụt. Một số cửa hàng hạn chế hoặc từ chối bán số lượng lớn cho nhà thầu. Giá các vật liệu chủ lực như đá, cát, nhựa đường, thép, xi măng đồng loạt tăng, ảnh hưởng trực tiếp đến chi phí và tiến độ thi công.

Tính đến ngày 17/3/2026, giá nhiều loại vật liệu tăng cao so với mức công bố. Đơn cử, đá bê tông xi măng loại 1x2 có giá thị trường cao hơn tới 269.170 đồng mỗi m3 so với giá công bố.

VARSI cũng cho biết xuất hiện dấu hiệu bất thường trong phân phối vật liệu tại một số địa phương, đặc biệt khu vực phía Nam. Nhiều mỏ không bán trực tiếp cho nhà thầu mà thông qua trung gian, khiến giá bị đẩy lên 1,3-1,5 lần so với giá niêm yết. Cách làm này bị cho là “lách” quy định, làm méo mó thị trường và đẩy chi phí đầu vào tăng cao.

Việc giao dịch qua nhiều tầng trung gian còn khiến giá khai báo tại mỏ không phản ánh đúng giá trị thực, tiềm ẩn nguy cơ thất thu ngân sách và gây khó khăn trong kiểm soát chi phí dự án.

Một vướng mắc khác là việc công bố, cập nhật chỉ số giá xây dựng tại các địa phương còn chậm, chưa theo kịp biến động thị trường. Ngày 18/3, Tổng công ty Đầu tư phát triển đường cao tốc Việt Nam (VEC) đã đề nghị Sở Xây dựng TP HCM và Đồng Nai sớm ban hành chỉ số giá xây dựng quý I/2026 để làm cơ sở điều chỉnh hợp đồng và thanh toán.

Theo VEC, đến nay chỉ số giá các tháng trong quý I vẫn chưa được công bố chính thức, trong khi giá nhiên liệu và vật liệu biến động mạnh, khiến nhà thầu gặp khó trong triển khai và quyết toán.

Trước đó, trong chuyến kiểm tra các dự án trọng điểm phía Nam ngày 9/3, Bộ trưởng Xây dựng Trần Hồng Minh yêu cầu các địa phương cập nhật giá vật liệu sát thị trường và thực hiện hàng tháng.

Để tháo gỡ khó khăn, VARSI kiến nghị Chính phủ chỉ đạo các bộ Công Thương, Tài chính và Xây dựng theo dõi sát diễn biến thị trường, có biện pháp bình ổn giá nhiên liệu và vật liệu; đồng thời kịp thời cập nhật chỉ số giá xây dựng, tạo cơ sở pháp lý điều chỉnh hợp đồng. Hiệp hội cũng đề xuất xem xét gia hạn tiến độ và cơ chế chia sẻ rủi ro khi chi phí vượt tổng mức đầu tư.

Ngoài ra, cơ quan chức năng được đề nghị tăng cường kiểm soát thị trường vật liệu, ngăn chặn tình trạng đầu cơ, nâng giá bất hợp lý.

Các chuyên gia nhận định, nếu không có cơ chế điều phối nguồn vật liệu liên vùng và kiểm soát chặt hành vi thao túng giá trong chuỗi cung ứng, tình trạng biến động và khan hiếm sẽ tiếp diễn, ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả đầu tư và tiến độ các dự án hạ tầng trọng điểm.