Panama 'loại' công ty của tỷ phú Lý Gia Thành, 'ông lớn' châu Âu tiếp quản cảng: Điều gì đứng sau?

CNBC đưa tin, Chính phủ Panama đã hủy các hợp đồng nhượng quyền cảng chủ chốt do một công ty con của tập đoàn CK Hutchison (Hồng Kông, Trung Quốc) nắm giữ, đồng thời chuyển quyền vận hành tạm thời các bến cảng sang hai “ông lớn” vận tải biển là A.P. Moller-Maersk (Đan Mạch) và Mediterranean Shipping Company (MSC – Thụy Sĩ).

Được biết, tỷ phú Lý Gia Thành là người sáng lập CK Hutchison.

Thông báo công bố hôm thứ Hai (23/2) đã xác nhận và đưa vào hiệu lực phán quyết trước đó của Tòa án Tối cao Panama. Theo phán quyết này, các hợp đồng nhượng quyền khai thác hai cảng Balboa và Cristobal – nằm gần Kênh đào Panama – bị tuyên là vi hiến.

Trước khi bị hủy bỏ, hai cảng này đã do Panama Port Company, công ty con của Tập đoàn CK Hutchison Holdings quản lý và vận hành liên tục hơn 20 năm.

Theo sắc lệnh mới, Chính phủ Panama đã chính thức tiếp quản toàn bộ cơ sở hạ tầng cảng, bao gồm cần cẩu, phương tiện, hệ thống máy tính và phần mềm. Động thái này nhằm đảm bảo hoạt động không bị gián đoạn trong thời gian tối đa 18 tháng cho đến khi một hợp đồng nhượng quyền mới được trao.

Theo phương án tạm thời, APM Terminals – đơn vị thành viên của Maersk – sẽ vận hành cảng Balboa ở phía Thái Bình Dương của kênh đào, trong khi Terminal Investment – công ty khai thác cảng thuộc MSC – sẽ tiếp quản cảng Cristobal ở phía Đại Tây Dương.

Cổ phiếu của CK Hutchison giảm 0,9% khi mở cửa phiên giao dịch sáng thứ Ba (24/2), dù tính từ đầu năm đến nay vẫn tăng hơn 20%. CNBC cho biết đã liên hệ với CK Hutchison, Panama Port Company, Maersk và MSC để xin bình luận nhưng chưa nhận được phản hồi tại thời điểm đăng tải.

'Điểm nóng" địa chính trị

Tranh chấp liên quan đến các cảng này đã trở thành điểm nóng địa chính trị giữa Washington và Bắc Kinh, trong bối cảnh Panama rơi vào thế kẹt giữa hai cường quốc.

Năm ngoái, sau khi Tổng thống Mỹ Donald Trump cáo buộc Trung Quốc “điều hành Kênh đào Panama”, CK Hutchison đã đàm phán thỏa thuận trị giá 23 tỷ USD với một liên danh do BlackRock dẫn đầu để bán các tài sản cảng ngoài Trung Quốc. Tuy nhiên, Bắc Kinh nhanh chóng can thiệp, cho rằng thương vụ này là hành động “nhượng bộ” trước sức ép từ Mỹ và khiến giao dịch bị đình trệ.

Sau phán quyết của tòa án Panama, tập đoàn Hồng Kông đã phản đối mạnh mẽ và khởi động thủ tục trọng tài quốc tế nhằm vào Chính phủ Panama. Ngày 12/2, CK Hutchison tuyên bố bất kỳ bước đi nào của Maersk hoặc công ty con nhằm vận hành các cảng mà không có sự đồng thuận của họ đều có thể “dẫn đến hành động pháp lý”.

Trung Quốc cũng cảnh báo Panama sẽ phải "trả giá" nếu không thay đổi lập trường.

Phán quyết của tòa án Panama được xem là thắng lợi lớn đối với Mỹ, trong bối cảnh Nhà Trắng coi việc ngăn chặn ảnh hưởng của Trung Quốc đối với tuyến giao thương chiến lược toàn cầu này là một trong những ưu tiên hàng đầu.

Một số nguồn tin cho hay, Trung Quốc được cho là đã chỉ đạo các doanh nghiệp nhà nước dừng đàm phán các dự án mới tại Panama, đồng thời khuyến nghị các hãng vận tải biển cân nhắc chuyển hướng hàng hóa sang các cảng khác.