Phó Chủ tịch VEIA: Năng suất lao động của Việt Nam chỉ bằng 50% Thái Lan, 1/4 Malaysia

FDI không chỉ cần giá rẻ

Thông tin tại Diễn đàn Nhịp cầu phát triển Việt Nam, ngày 13/5, bà Đỗ Thị Thúy Hương – Phó Chủ tịch Thường trực Hiệp hội Doanh nghiệp Điện tử Việt Nam (VEIA), cho hay trong ngành điện tử, các tập đoàn toàn cầu không còn chỉ tìm kiếm nhà cung ứng có giá thành thấp. Điều họ cần là những đối tác có thể đáp ứng đồng thời hàng loạt tiêu chí khắt khe như chất lượng gần như tuyệt đối, quản trị theo chuẩn quốc tế, giao hàng chính xác, bảo mật dữ liệu, cải tiến liên tục và khả năng mở rộng quy mô sản xuất.

“Đây là những yêu cầu rất khắt khe đối với doanh nghiệp Việt”, bà Hương nhấn mạnh.

Theo bà, nhiều doanh nghiệp trong nước có thể làm rất tốt sản phẩm mẫu, nhưng lại không duy trì được chất lượng ổn định trong thời gian dài. Không ít doanh nghiệp chưa đáp ứng được các tiêu chuẩn kiểm định quốc tế, hoặc gặp khó trong việc giao hàng đúng tiến độ và đồng bộ.

Điều này khiến doanh nghiệp Việt khó bước vào những mắt xích có giá trị cao trong chuỗi cung ứng toàn cầu.

Một vấn đề khác được đại diện VEIA chỉ ra là sự thiếu liên kết trong hệ sinh thái doanh nghiệp nội địa. Theo bà Hương, khi các tập đoàn FDI đầu tư vào Việt Nam, đặc biệt trong lĩnh vực công nghệ cao và điện tử, họ không chỉ cần một doanh nghiệp riêng lẻ mà cần một chuỗi cung ứng hoàn chỉnh, từ linh kiện, vật liệu, logistics cho tới kỹ thuật hỗ trợ.

Tuy nhiên, thực tế hiện nay, doanh nghiệp Việt vẫn hoạt động rời rạc. “Các tập đoàn FDI phải đi tìm từng doanh nghiệp riêng lẻ một”, bà nói.

Sự thiếu kết nối này khiến doanh nghiệp nội không thể cùng nhau chia sẻ các đơn hàng lớn, đồng thời cản trở quá trình hình thành các cụm công nghiệp công nghệ cao theo chuỗi. Theo bà Hương, nếu xây dựng được hệ sinh thái liên kết chặt chẽ, giá trị đóng góp của doanh nghiệp Việt trong chuỗi cung ứng sẽ cao hơn rất nhiều.

Năng suất lao động là “điểm yếu chí mạng”

Đại diện VEIA cho rằng rào cản lớn hơn cả công nghệ là tư duy phát triển. “Chúng ta không thể tiếp cận chuỗi cung ứng toàn cầu bằng tư duy ngắn hạn hay cạnh tranh bằng giá rẻ”.

Theo bà, các tập đoàn quốc tế đánh giá rất cao tính minh bạch, kỷ luật, văn hóa tuân thủ và khả năng đầu tư dài hạn của doanh nghiệp. Vì vậy, doanh nghiệp Việt muốn chuyển từ mô hình gia công sang mô hình tạo giá trị cao hơn thì điều quan trọng không phải chỉ là mua máy móc hiện đại, mà là xây dựng hệ thống quản trị đạt chuẩn quốc tế, số hóa sản xuất, kiểm soát dữ liệu theo thời gian thực và phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao.

Một trong những cảnh báo đáng chú ý nhất được bà Hương đưa ra là năng suất lao động của Việt Nam vẫn ở mức rất thấp so với khu vực. Tăng trưởng GDP chủ yếu dựa trên vốn và lao động chứ không phải năng suất.

“Năng suất lao động của người Việt chỉ bằng khoảng 50% Thái Lan và bằng 1/4 Malaysia”, bà nói.

Theo bà, đây là vấn đề mà Việt Nam buộc phải cải thiện nếu muốn tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu, đặc biệt trong các ngành công nghệ cao.

Trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng gay gắt, những doanh nghiệp sẵn sàng đầu tư cho R&D, tự động hóa, AI, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh và ESG sẽ có lợi thế lớn hơn trong việc kết nối với các tập đoàn FDI thế hệ mới.

Bà Hương cho rằng doanh nghiệp Việt cần thay đổi tư duy tiếp cận thị trường. “Không thể ngồi chờ các tập đoàn FDI đi tìm mình, mà doanh nghiệp Việt phải chủ động chứng minh năng lực và tìm đến họ”, bà nhấn mạnh.

Theo bà, mối quan hệ giữa doanh nghiệp FDI và doanh nghiệp nội địa phải là quan hệ “win-win”, cùng sẵn sàng đồng hành, tăng trưởng và phát triển đồng thịnh vượng.

Đại diện VEIA nhận định tương lai của dòng vốn FDI thế hệ mới tại Việt Nam vẫn rất sáng sủa, nhưng cơ hội sẽ chỉ dành cho những doanh nghiệp đủ năng lực chuyển đổi, đủ khả năng nâng cấp quản trị và đủ quyết tâm bước lên những công đoạn có giá trị cao hơn trong chuỗi cung ứng toàn cầu.