Quảng Trị đề xuất nâng cấp sân bay lên 4E, hướng tới đón loạt tàu bay thân rộng Boeing 777, Airbus A350

Không dừng ở quy mô 4C như quy hoạch hiện nay, Quảng Trị đang tiếp tục kiến nghị nâng cấp Cảng hàng không Quảng Trị lên cấp 4E, hướng tới tiếp nhận các dòng tàu bay thân rộng như Boeing 777, Boeing 787, Airbus A350, qua đó tạo cú hích cho logistics, hàng không và công nghiệp phụ trợ trên hành lang kinh tế Đông - Tây.

UBND tỉnh Quảng Trị đã có công văn gửi Bộ Xây dựng và Cục Hàng không Việt Nam, tham gia ý kiến trong quá trình điều chỉnh Quy hoạch tổng thể phát triển hệ thống cảng hàng không, sân bay toàn quốc thời kỳ 2021–2030, tầm nhìn đến năm 2050 theo Quyết định số 648/QĐ-TTg ngày 7/6/2023 của Thủ tướng Chính phủ.

Tại Công văn số 477/UBND-CTXD, địa phương tiếp tục đề nghị xem xét chấp thuận nâng cấp Cảng hàng không Quảng Trị từ cấp 4C lên cấp 4E.

Theo tiêu chuẩn của Tổ chức Hàng không dân dụng quốc tế (ICAO), sân bay cấp 4E có khả năng tiếp nhận các loại tàu bay thân rộng, kích thước lớn, thường khai thác đường bay dài và vận chuyển khối lượng lớn hành khách, hàng hóa.

Lãnh đạo tỉnh nhấn mạnh, việc “nâng hạng” không chỉ là điều chỉnh kỹ thuật đơn thuần mà gắn với tầm nhìn phát triển dài hạn, đưa Quảng Trị trở thành một mắt xích quan trọng trong chuỗi logistics và công nghiệp hàng không khu vực.

Theo quy hoạch hiện hành, Cảng hàng không Quảng Trị là cảng hàng không dân dụng cấp 4C, sân bay quân sự cấp II, với công suất 1 triệu hành khách/năm và 3.100 tấn hàng hóa/năm; khai thác tàu bay code C; diện tích sử dụng đất khoảng 316 ha. Dự án được triển khai theo phương thức đối tác công tư (PPP), loại hợp đồng BOT, với tổng mức đầu tư hơn 5.820 tỷ đồng bằng vốn của nhà đầu tư.

Dự án do Công ty cổ phần Tập đoàn T&T đề xuất lập Báo cáo nghiên cứu tiền khả thi, đã được Thủ tướng Chính phủ quyết định chủ trương đầu tư, gồm hai dự án thành phần là giải phóng mặt bằng và xây dựng công trình. Địa điểm thực hiện tại các xã Gio Linh và Cửa Việt, tỉnh Quảng Trị.

Hiện nay, Công ty TNHH Cảng hàng không Quảng Trị - doanh nghiệp triển khai xây dựng dự án - đang thực hiện thi công các hạng mục. Giai đoạn 1 dự kiến hoàn thành và đưa vào khai thác vào cuối năm 2026 theo kế hoạch.

Đáng chú ý, trong quá trình xây dựng, doanh nghiệp đã chủ động tính toán kết cấu đường cất hạ cánh theo phương án tiếp nhận tàu bay code E, nhằm bảo đảm khả năng khai thác lâu dài, tránh phải cải tạo tốn kém khi nhu cầu thị trường tăng cao trong tương lai.

Cơ sở cho đề xuất nâng cấp được tỉnh làm rõ từ thực tiễn phát triển kinh tế khu vực. Khu vực phía Nam Quảng Trị, đặc biệt quanh các cửa khẩu quốc tế Lao Bảo và La Lay, đang ghi nhận lưu lượng hàng hóa thông quan từ 300 đến 750 phương tiện mỗi ngày và còn dư địa tăng trưởng.

Hàng hóa quá cảnh từ Thái Lan và Lào theo tuyến hành lang kinh tế Đông - Tây có xu hướng nghiêng về nhóm hàng kích thước nhỏ, giá trị cao, linh kiện và hàng công nghệ - những mặt hàng phù hợp với vận tải hàng không.

Riêng cửa khẩu quốc tế Lao Bảo được đánh giá có nguồn hàng tiềm năng từ thương mại điện tử và hàng mẫu công nghệ, có thể chuyển từ vận tải đường bộ sang đường hàng không để rút ngắn thời gian, gia tăng giá trị trong chuỗi cung ứng.

Trong bối cảnh đó, một sân bay có khả năng tiếp nhận tàu bay hàng hóa cỡ lớn được xem là mắt xích quan trọng để hoàn thiện hệ thống logistics đa phương thức của địa phương.

Theo Quy hoạch tỉnh Quảng Trị thời kỳ 2021–2030, tầm nhìn đến năm 2050, địa phương định hướng phát triển công nghiệp chế biến, chế tạo ứng dụng công nghệ cao; đồng thời phát triển dịch vụ logistics, hình thành các trung tâm trung chuyển hàng hóa.

Việc nâng cấp Cảng hàng không Quảng Trị lên cấp 4E vì vậy được xác định là cần thiết để phục vụ mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội trong dài hạn.

Đề xuất này cũng được đặt trong bối cảnh cạnh tranh khu vực. Singapore với sân bay Changi là trung tâm logistics hàng hóa hàng đầu, sản lượng năm 2024 khoảng 2 triệu tấn, đồng thời sở hữu khu công nghiệp hàng không rộng khoảng 140 ha chuyên về bảo dưỡng, sửa chữa và sản xuất linh kiện.

Thái Lan có sân bay Suvarnabhumi đạt khoảng 1,3 triệu tấn hàng hóa năm 2024 và đang phát triển U-Tapao thành trung tâm bảo dưỡng quy mô lớn.

Trung Quốc đã hình thành các trung tâm bảo dưỡng máy bay tầm cỡ quốc tế tại Hải Nam. Trong khi đó, các quốc gia trên hành lang Đông - Tây như Lào và Myanmar chưa có trung tâm công nghiệp hàng không quy mô lớn.

Từ khoảng trống này, Quảng Trị kỳ vọng tận dụng lợi thế vị trí địa lý để từng bước xây dựng vai trò trung tâm logistics và công nghiệp hàng không, trước hết ở quy mô quốc gia, sau đó hướng ra khu vực. Theo quy mô quy hoạch, Cảng hàng không Quảng Trị đạt tiêu chuẩn 4C nhưng có khả năng phát triển khai thác tàu bay code E, đáp ứng nhu cầu đến 5 triệu hành khách và 25.500 tấn hàng hóa mỗi năm khi được đầu tư hoàn thiện.

Việc điều chỉnh quy hoạch cuối cùng sẽ phụ thuộc vào quyết định của các cơ quan có thẩm quyền. Tuy nhiên, với những tính toán kỹ thuật đã được chuẩn bị từ giai đoạn thi công và định hướng phát triển logistics đa phương thức rõ ràng, đề xuất nâng cấp Cảng hàng không Quảng Trị lên cấp 4E được xem là bước đi chiến lược trong tầm nhìn dài hạn của địa phương trên hành lang kinh tế Đông - Tây.