Sân bay quốc tế của Việt Nam cả năm 'trắng' chuyến bay quốc tế đang được tính toán gắn với khu thương mại tự do quy mô 5.000ha

Kết nối sân bay với khu thương mại tự do

Cục Hàng không Việt Nam vừa đề nghị rà soát, cập nhật các định hướng phát triển Cảng hàng không quốc tế Cần Thơ trong quá trình lập Quy hoạch chung thành phố đến năm 2050, tầm nhìn đến năm 2075. Trọng tâm là bảo đảm sự thống nhất giữa quy hoạch đô thị, quy hoạch hàng không và định hướng hình thành khu thương mại tự do, trung tâm logistics hàng không, theo nguồn tin trên báo Xây Dựng.

Trước đó, nguồn tin trên báo Đầu Tư cho hay, theo Quy hoạch hệ thống cảng hàng không toàn quốc thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050, được phê duyệt tại Quyết định số 648 ngày 7/6/2023 và điều chỉnh tại Quyết định số 1140 ngày 1/7/2026, Cần Thơ được quy hoạch một cảng hàng không quốc tế cấp 4E. Công suất dự kiến đạt khoảng 2,5 triệu hành khách/năm vào năm 2030 và 4,5 triệu hành khách/năm vào năm 2050.

Hiện Bộ Xây dựng đang tổ chức lập quy hoạch chi tiết Cảng hàng không quốc tế Cần Thơ. Trước tiến trình này, Cục Hàng không Việt Nam đề nghị đơn vị tư vấn quy hoạch chung thành phố cập nhật hồ sơ quy hoạch cảng đang xây dựng, đồng thời rà soát hiện trạng, dự báo nhu cầu vận tải, phương án khai thác, kết nối giao thông, nhu cầu sử dụng đất và định hướng phát triển dài hạn.

Đáng chú ý, với phương án phát triển khu thương mại tự do và trung tâm logistics hàng không gắn với sân bay, Cục Hàng không Việt Nam đề nghị UBND thành phố chỉ đạo các đơn vị tư vấn phối hợp đánh giá tổng thể mối liên kết giữa những chức năng này. Việc rà soát cần làm rõ tổ chức không gian, nhu cầu quỹ đất và lộ trình triển khai, qua đó bảo đảm tính khả thi và nâng cao hiệu quả khai thác sân bay hiện hữu.

Yêu cầu này cho thấy bài toán phát triển không chỉ nằm ở quy mô hay công suất sân bay, mà còn ở khả năng kết nối hạ tầng hàng không với các hoạt động kinh tế phía sau. Nếu được tổ chức hợp lý, sân bay có thể trở thành một mắt xích trong hệ sinh thái logistics, thương mại và dịch vụ thay vì hoạt động như một đầu mối vận tải độc lập.

Khu thương mại tự do 2.000-5.000ha, kỳ vọng tạo động lực tăng trưởng mới

Theo điều chỉnh Quy hoạch thành phố Cần Thơ thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050, được HĐND thành phố thông qua tại kỳ họp chuyên đề ngày 30-31/12/2025, địa phương nghiên cứu thí điểm và phát triển khu thương mại tự do với quy mô khoảng 2.000-5.000ha.

Mô hình này được định hướng trở thành động lực tăng trưởng mới, thu hút các nhà đầu tư chiến lược trong và ngoài nước, thúc đẩy thương mại, logistics, dịch vụ chất lượng cao và đổi mới sáng tạo. Khu thương mại tự do dự kiến có ranh giới không gian xác định, áp dụng các cơ chế ưu đãi và chính sách cạnh tranh nhằm thu hút doanh nghiệp FDI cùng doanh nghiệp trong nước có vai trò dẫn dắt ở những ngành ưu tiên.

Theo định hướng quy hoạch, khu thương mại tự do Cần Thơ có thể tích hợp nhiều chức năng, từ logistics hàng không, logistics cảng nước sâu đến thương mại, dịch vụ tài chính, công nghiệp chế biến, chế tạo và các hoạt động phụ trợ. Mục tiêu là hình thành hệ sinh thái doanh nghiệp có liên kết, nâng cao năng lực cạnh tranh của thành phố và tạo hiệu ứng lan tỏa đến hoạt động sản xuất trong nước cũng như toàn vùng Đồng bằng sông Cửu Long.

Hai vị trí đang được nghiên cứu là khu vực trung tâm thành phố, gắn với Cảng hàng không quốc tế Cần Thơ, trung tâm logistics hàng không và Khu công nghệ cao; cùng Khu kinh tế ven biển Trần Đề, gắn với cảng nước sâu và trung tâm logistics cảng.

Cách bố trí này đặt ra định hướng phát triển hai đầu mối có chức năng bổ trợ: Khu vực sân bay phục vụ kết nối hàng không và logistics liên quan, trong khi khu vực Trần Đề gắn với vận tải biển và hoạt động logistics cảng. Tuy nhiên, đây là các địa điểm dự kiến theo quy hoạch; hiệu quả thực tế sẽ phụ thuộc vào phương án tổ chức không gian, khả năng kết nối hạ tầng và tiến độ triển khai từng hợp phần.

Bài toán không chỉ là ưu đãi, mà còn là kết nối hạ tầng

Với Cần Thơ, việc gắn khu thương mại tự do với sân bay quốc tế có ý nghĩa trong nỗ lực mở rộng vai trò trung tâm thương mại, dịch vụ và logistics của thành phố đối với vùng Đồng bằng sông Cửu Long. Khi các chức năng được quy hoạch đồng bộ, khu thương mại tự do có thể tạo không gian thu hút đầu tư vào những ngành cần kết nối vận tải, dịch vụ và chuỗi cung ứng.

Dù vậy, quy mô quy hoạch lớn hay cơ chế ưu đãi cạnh tranh chưa đủ để bảo đảm sức hút đầu tư. Những yếu tố mang tính quyết định còn nằm ở năng lực khai thác sân bay, mạng lưới giao thông kết nối, khả năng bố trí quỹ đất, tổ chức hoạt động logistics và sự phối hợp giữa các đầu mối phát triển.

Đó cũng là lý do Cục Hàng không Việt Nam yêu cầu rà soát đồng thời quy hoạch đô thị và quy hoạch chi tiết sân bay. Việc thống nhất các quy hoạch ngay từ giai đoạn nghiên cứu sẽ giúp hạn chế nguy cơ chồng chéo về không gian, xác định rõ nhu cầu sử dụng đất và tạo cơ sở xây dựng lộ trình đầu tư phù hợp.

Từ định hướng khu thương mại tự do 2.000-5.000ha đến phương án kết nối sân bay Cần Thơ với Khu kinh tế ven biển Trần Đề, thành phố đang nghiên cứu một cấu trúc phát triển dựa trên sự liên kết giữa hàng không, vận tải biển, logistics và sản xuất. Thách thức tiếp theo là chuyển các định hướng này thành phương án quy hoạch khả thi, có phân kỳ đầu tư rõ ràng và bảo đảm sự đồng bộ giữa hạ tầng giao thông với các chức năng kinh tế dự kiến hình thành.