Siêu sân bay hơn 4.400ha, vốn đầu tư 402.000 tỷ với nhà ga dài 1,6km bất ngờ bị hủy bỏ xây dựng sau khi đóng hơn 7.100 cọc móng

Siêu sân bay 4.431ha, nhà ga dài 1,6km

Sân bay quốc tế mới Mexico, tên tiếng Tây Ban Nha là Nuevo Aeropuerto Internacional de México (NAIM), được quy hoạch tại Texcoco, phía đông thủ đô Mexico City. Dự án được chính quyền Tổng thống Enrique Peña Nieto thúc đẩy nhằm giải quyết tình trạng quá tải của sân bay quốc tế hiện hữu, đồng thời nâng cao năng lực kết nối hàng không của thủ đô.

Với diện tích khoảng 4.431ha, NAIM có quy mô gần gấp ba lần sân bay Nội Bài. Hạng mục trung tâm là nhà ga hành khách rộng khoảng 743.000m2, kéo dài 1,6km, được thiết kế theo hình chữ X với hệ thống cửa tiếp xúc trực tiếp với máy bay.

Theo quy hoạch, giai đoạn đầu sân bay có 3 đường băng, hướng đến phục vụ khoảng 70 triệu hành khách mỗi năm. Khi mở rộng lên 6 đường băng, công suất thiết kế dài hạn có thể đạt khoảng 125 triệu lượt khách mỗi năm.

Quy mô đầu tư của dự án cũng rất lớn. Theo phương án cập nhật năm 2018 được nêu trong hồ sơ dự án, vốn đầu tư giai đoạn đầu vào khoảng 285 tỷ peso Mexico, tương đương khoảng 402.000 tỷ đồng theo mức quy đổi được công bố thời điểm đó.

Công trình từng huy động hàng trăm doanh nghiệp tham gia xây dựng, tạo ra hàng chục nghìn việc làm trực tiếp và gián tiếp. Tháng 3/2018, đơn vị phát triển dự án cho biết có 292 doanh nghiệp trong nước và quốc tế tham gia, với hơn 45.000 việc làm được tạo ra.

Hơn 7.100 cọc móng đã đóng, dự án vẫn bị dừng

Một trong những thách thức kỹ thuật lớn nhất của NAIM là địa chất tại khu vực Texcoco, vốn là lòng hồ cũ với nền đất yếu. Để xây dựng nhà ga có quy mô đặc biệt lớn, dự án phải triển khai hệ thống móng chuyên biệt nhằm bảo đảm khả năng chịu tải và độ ổn định của công trình.

Theo số liệu được cung cấp từ đơn vị phát triển dự án Grupo Aeroportuario de la Ciudad de México (GACM), khu vực nhà ga đã được đóng 7.178 cọc móng, với tổng chiều dài cộng lại khoảng 118km. Phần móng nhà ga và tháp kiểm soát cũng đòi hỏi khối lượng lớn bê tông và cốt thép.

Đến năm 2018, dự án không còn nằm trên bản vẽ. Nhiều hạng mục đã được triển khai, nền móng nhà ga dần hình thành và các hợp đồng xây dựng có giá trị lớn đã được ký kết. Báo cáo tiến độ do Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (OECD) công bố cho biết, tính đến ngày 31/8/2018, tiến độ tổng thể của dự án đạt 31,9%.

Tuy nhiên, NAIM trở thành vấn đề gây tranh cãi trong cuộc bầu cử tổng thống Mexico năm 2018. Tổng thống đắc cử Andrés Manuel López Obrador phản đối dự án, cho rằng chi phí quá lớn và đặt ra những lo ngại về tài chính, môi trường cũng như hiệu quả đầu tư.

Từ ngày 25 đến 28/10/2018, chính quyền chuyển tiếp tổ chức một cuộc tham vấn công chúng về tương lai dự án. Kết quả công bố cho thấy phương án dừng sân bay tại Texcoco và chuyển hướng sang phát triển sân bay quân sự Santa Lucía nhận được nhiều phiếu ủng hộ hơn. Cuộc tham vấn vấp phải tranh cãi do tỷ lệ tham gia thấp và tính chất của quy trình bỏ phiếu. Ngày 29/10/2018, ông López Obrador tuyên bố dự án NAIM sẽ bị hủy.

Quyết định này đã khép lại kế hoạch xây dựng một trong những dự án hạ tầng hàng không lớn nhất Mexico khi công trình đã thi công đáng kể. Sau đó, chính quyền chuyển hướng sang phát triển sân bay quốc tế Felipe Ángeles trên cơ sở cải tạo căn cứ không quân Santa Lucía, đồng thời tiếp tục khai thác sân bay quốc tế hiện hữu tại Mexico City.

Câu chuyện NAIM cho thấy quy mô lớn, khối lượng xây dựng đã thực hiện và số vốn đã bỏ ra không đồng nghĩa một dự án chắc chắn sẽ đi đến đích. Với những công trình hạ tầng kéo dài nhiều năm, tính khả thi tài chính, tác động môi trường, sự đồng thuận xã hội và tính liên tục trong định hướng chính sách đều có thể ảnh hưởng trực tiếp đến số phận dự án.