Tác giả dự án đường sắt tốc độ cao 100 tỷ USD bất ngờ gửi 'tâm thư' tới THACO

Dự án đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam đang bước vào giai đoạn nước rút. Bước ngoặt đầu tiên đến từ việc vingroup (VIC) - một trong những nhà đầu tư tiềm năng - có văn bản gửi Chính phủ, chính thức xin rút đăng ký thực hiện dự án.

Theo Vingroup, quyết định này được đưa ra sau quá trình cân nhắc kỹ lưỡng, nhằm tập trung tối đa nguồn lực cho các dự án hạ tầng chiến lược trọng điểm mà tập đoàn đang được giao triển khai.

Trước đó tại buổi họp với Chính phủ, thông tin cho biết vẫn còn nhiều doanh nghiệp quan tâm đề xuất đầu tư, bao gồm THACO, CTCP Vận tải đường sắt Việt Nam và Tập đoàn Đầu tư và Phát triển Việt Nam (Vietnam 3000).

Liên minh Mekolor Great - đơn vị tuyên bố rót 100 tỷ USD cho siêu dự án này - đồng thời nhiều lần nhắc tới về một hệ sinh thái 400 tỷ USD, không chỉ riêng đường sắt Bắc Nam, lại vắng mặt.

Những ngày gần đây khi Vingroup tuyên bố rút lui, ông Philip Võ - Chủ tịch Liên minh Mekolor Great - lại liên tục đăng thông tin trên trang cá nhân về năng lực của mình.

Mới đây nhất, chỉ vài giờ trước, bài đăng của ông như một 'tâm thư' gửi tới nhà đầu tư có tiềm lực mạnh nhất hiện nay là THACO.

Ông Philip Vo nhấn mạnh: Các dự án hạ tầng mang tầm quốc gia không phải phép thử của thiện chí, mà là bài kiểm tra của vốn thật. Cùng với đó, ông đưa ra những phân tích về cấu trúc vốn của THACO và liên minh Mekolor:

• THACO: Tổng mức đầu tư khoảng 61 tỷ USD, trong đó 80% là vốn vay cần bảo lãnh và hỗ trợ lãi suất của Nhà nước trong 30 năm; vốn chủ sở hữu 20%, phần THACO trực tiếp khoảng 6,26 tỷ USD.

• Mekolor Great USA: Lập trường công khai không yêu cầu bảo lãnh Nhà nước, nhấn mạnh vốn tư nhân đối ứng ngay từ đầu, triển khai theo tiến độ và kỷ luật giải ngân.

Bên cạnh đó, ông Philip Vo còn đưa ra phân tích về rủi ro. Theo ông, với lãi suất, tỷ giá và nhu cầu dài hạn về ngân sách thông qua bảo lãnh, khi điều kiện xấu đi, nghĩa vụ của Nhà nước tiềm ẩn tăng.

Do vậy, ông Philip Võ cho rằng Mekolor phù hợp hơn với nguyên tắc rủi ro ở đâu, trách nhiệm ở đó.

Ngoài ra, nói về năng lực chịu đựng, ông cho rằng THACO mạnh về công nghiệp, nhưng là tập đoàn đa ngành, đường sắt tốc độ cao Bắc Nam không tạo dòng tiền sớm, có nguy cơ lan truyền áp lực sang hệ sinh thái khi chu kỳ xấu kéo dài.

Trong khi đó Mekolor Great USA là liên minh tài chính – đầu tư hạ tầng, nên có khả năng chịu đựng dài hạn và tách dự án khỏi cân đối của doanh nghiệp vận hành khác.

Nói về chuỗi giá trị, ông Philip Võ cho rằng THACO có lợi thế nội địa hóa, phát triển công nghiệp hỗ trợ, nhưng chịu áp lực tài chính có thể đè nặng chi phí vận hành. Còn Mekolor Great USA đặt mục tiêu neo giá trị vào lao động và chuỗi giá trị dài hạn, tách rủi ro tài chính khỏi chi phí xã hội.

Ông cho rằng đường sắt tốc độ cao Bắc Nam không cần nhà đầu tư “chịu đựng bằng danh tiếng” mà cần tư bản có thể chịu đựng bằng tiền thật, không cần Nhà nước đứng sau.

kết luận lại, ông Philip Võ cho rằng THACO phù hợp nếu dự án được thu nhỏ vai trò, tập trung công nghiệp – chế tạo – nội địa hóa. Còn Mekolor Great USA sẽ phù hợp hơn với vai trò nhà đầu tư dẫn dắt, khi chứng minh được vốn đối ứng thực, giải ngân độc lập, và kỷ luật rủi ro.

Sau rất nhiều phân tích, ông Philip Võ đi đến một 'tâm thư': Nếu mục tiêu là bảo toàn ngân sách, giữ kỷ luật tư bản và chủ quyền kinh tế, Việt Nam nên ưu tiên mô hình vốn tự chủ. Trong phép thử này, Mekolor Great USA đáp ứng logic đó tốt hơn THACO.

Trước khi đưa ra bài phân tích này, ông Philip Võ còn 'mạnh miệng' đưa ra lời khuyên: THACO nên rút lui.

Theo ông Philip Võ, nền kinh tế trưởng thành không thiếu tham vọng, nhưng thứ không cho phép là tham vọng vượt qua kỷ luật tư bản. Ông cho rằng rút lui không phải là lùi bước mà là bảo toàn nguồn lực quốc gia. Với dự án này, lựa chọn đúng đắn cho THACO và cho kỷ luật đầu tư quốc gia là dừng lại.