Thanh tra Chính phủ chỉ rõ loạt thiếu sót thuộc dự án sân bay gần 6.000 tỷ của Việt Nam

Theo kết luận thanh tra, điểm nghẽn lớn nhất của dự án nằm ở việc thu xếp vốn của nhà đầu tư không đáp ứng yêu cầu hợp đồng BOT.

Sau 16 tháng kể từ thời điểm hợp đồng có hiệu lực, doanh nghiệp mới góp được 96,9 tỷ đồng trên tổng vốn góp cam kết 421,3 tỷ đồng, tương đương khoảng 23%. Mức giải ngân này bị xác định là chậm và không phù hợp với quy định của Luật Đầu tư theo phương thức đối tác công tư (PPP).

Không chỉ gặp vấn đề về tài chính, công tác chuẩn bị đầu tư và quản lý dự án cũng bộc lộ nhiều bất cập.

Nhà đầu tư chưa cung cấp đầy đủ hồ sơ khảo sát, thiết kế, năng lực nhà thầu, hợp đồng xây dựng cũng như tài liệu liên quan đến huy động và giải ngân vốn để cơ quan quản lý Nhà nước thực hiện kiểm tra, giám sát.

Quá trình lập, thẩm định và phê duyệt thiết kế sau thiết kế cơ sở của nhiều hạng mục bị chậm khoảng 7 tháng so với kế hoạch. Đáng chú ý, Giám đốc Quản lý dự án được bổ nhiệm không đáp ứng điều kiện theo quy định hiện hành.

Tiến độ thi công thực tế cũng cho thấy khoảng cách lớn so với cam kết trong hợp đồng BOT. Sau 15 tháng triển khai, giá trị khối lượng nghiệm thu hoàn thành mới đạt 9,17% tổng mức đầu tư, trong khi giá trị nghiệm thu để thanh toán chỉ đạt 4,23%.

Một số gói thầu dù đã lựa chọn được nhà thầu nhưng chưa ký hợp đồng xây dựng; nhiều hạng mục được triển khai khi chưa được bàn giao mặt bằng đầy đủ, không đáp ứng điều kiện khởi công theo Luật Xây dựng.

Kết luận thanh tra cũng chỉ ra trách nhiệm của các cơ quan quản lý địa phương. Công tác kiểm tra, giám sát của Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng tỉnh bị đánh giá là chưa thực hiện đầy đủ nghĩa vụ theo hợp đồng BOT, thiếu kịp thời trong việc báo cáo UBND tỉnh Quảng Trị khi dự án chậm tiến độ.

Công tác giải phóng mặt bằng tiếp tục là "nút thắt" chưa được tháo gỡ. Đến thời điểm thanh tra, vẫn còn hơn 22,37ha đất, chiếm khoảng 8,42% diện tích dự án, chưa được bàn giao cho doanh nghiệp dự án, không đúng với cam kết hoàn thành trước ngày 31/12/2024.

Bên cạnh đó, gần 41ha đất trồng lúa đã được cho thuê nhưng chưa bàn giao trên thực địa; các thủ tục xác định tiền bảo vệ và phát triển đất trồng lúa vẫn chưa được hoàn tất.

Thanh tra Chính phủ xác định trách nhiệm đối với các tồn tại, vi phạm thuộc về nhiều chủ thể, bao gồm UBND tỉnh, các sở chuyên ngành như Nông nghiệp và Môi trường, Xây dựng, Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng tỉnh, UBND huyện Gio Linh (cũ) và chính nhà đầu tư dự án.

Trên cơ sở kết quả thanh tra, Thanh tra Chính phủ kiến nghị Thủ tướng Chính phủ chỉ đạo UBND tỉnh Quảng Trị tổ chức kiểm điểm, xử lý trách nhiệm các tập thể, cá nhân liên quan; đồng thời đẩy nhanh công tác giải phóng mặt bằng, bàn giao đất và rà soát lại báo cáo nghiên cứu khả thi. Nhà đầu tư được yêu cầu hoàn tất việc huy động vốn, ký kết hợp đồng tín dụng chậm nhất trước tháng 12-2025.

Đáng lưu ý, trong trường hợp đến tháng 7/2026 dự án vẫn không đạt yêu cầu theo hợp đồng BOT, UBND tỉnh Quảng Trị phải báo cáo Thủ tướng để xem xét, quyết định biện pháp xử lý tiếp theo theo quy định pháp luật.

Dự án sân bay Quảng Trị được đầu tư theo hình thức PPP, hợp đồng BOT, do Tập đoàn T&T làm nhà đầu tư, với tổng mức đầu tư hơn 5.821 tỷ đồng.

Công trình được quy hoạch đạt tiêu chuẩn sân bay cấp 4C, công suất thiết kế khoảng 5 triệu hành khách mỗi năm, kỳ vọng trở thành động lực mới cho phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh Quảng Trị và khu vực lân cận.