Thủ tướng chỉ đạo 'phải thay ngay' nhà thầu yếu kém: Loạt dự án đường sắt 67 tỷ USD, sân bay Long Thành... bước vào giai đoạn nước rút

Ngày 24/4, Thủ tướng Lê Minh Hưng chủ trì Hội nghị toàn quốc về đẩy mạnh phân bổ, giải ngân vốn đầu tư công năm 2026. Hội nghị kết nối trực tuyến tới các địa phương nhằm rà soát “điểm nghẽn”, làm rõ trách nhiệm và thúc đẩy tiến độ giải ngân.

Theo Bộ Tài chính, tổng kế hoạch vốn đầu tư công năm 2026 được giao hơn 1 triệu tỷ đồng, chiếm gần 35,5% tổng chi ngân sách - mức cao hơn năm trước. Hết quý I, tỷ lệ giải ngân đạt 11% kế hoạch; đến 15/4 đạt 12,6%, tương đương gần 127.400 tỷ đồng.

Chính phủ xác định đầu tư công là nhiệm vụ chính trị trọng tâm, đóng vai trò công cụ điều hành vĩ mô và “vốn mồi” cho tăng trưởng. Tuy nhiên, Thủ tướng thẳng thắn chỉ ra sự phân hóa rõ rệt khi chỉ có 7 bộ, cơ quan và 16 địa phương đạt tỷ lệ giải ngân cao hơn mức bình quân, trong khi 28 bộ, cơ quan và 18 địa phương vẫn dưới mức này.

Đáng chú ý, người đứng đầu Chính phủ nhấn mạnh nguyên nhân chủ yếu đến từ yếu tố chủ quan: Kỷ luật, kỷ cương chưa nghiêm; tâm lý né tránh, sợ trách nhiệm; vai trò người đứng đầu chưa được phát huy đầy đủ.

Trong bối cảnh đó, thông điệp điều hành được đẩy lên mức quyết liệt hơn. Thủ tướng yêu cầu các bộ trưởng, bí thư, chủ tịch UBND cấp tỉnh phải trực tiếp chịu trách nhiệm, rà soát và xử lý dứt điểm các vướng mắc, không để tình trạng trì trệ kéo dài.

Đặc biệt, một yêu cầu mang tính “mệnh lệnh” được đưa ra: Phải thay thế ngay ban quản lý dự án, tư vấn, nhà thầu và cán bộ yếu kém, không đáp ứng yêu cầu tiến độ. Song song, kiên quyết xử lý các hành vi sai phạm, tiêu cực trong quản lý và sử dụng vốn đầu tư công, siết chặt kỷ luật, kỷ cương trong toàn bộ quá trình triển khai.

Thông điệp này cho thấy Chính phủ không chỉ thúc tiến độ bằng cơ chế, mà bắt đầu đánh trực diện vào năng lực thực thi và trách nhiệm cá nhân, coi đây là điểm nghẽn cốt lõi của giải ngân.

Về danh mục dự án, năm 2026 được xác định là năm bản lề với hàng loạt công trình trọng điểm phải “về đích” hoặc khởi động đúng hạn:

- Vành đai 3 TP. HCM và cao tốc Biên Hòa - Vũng Tàu phải hoàn thành, đưa vào khai thác trước 30/6/2026;

- Metro số 2 Bến Thành - Thủ Thiêm phải đủ điều kiện khởi công trước 30/4/2026;

- Tuyến metro Thủ Thiêm - Long Thành phấn đấu khởi công trước 30/6/2026;

- Dự án sân bay Long Thành hướng tới vận hành cuối năm 2026;

- Đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam (67 tỷ USD) dự kiến khởi công cuối năm 2026.

Trong bối cảnh áp lực tăng trưởng cao, yêu cầu giải ngân nhanh nhưng vẫn đảm bảo chất lượng, thông điệp “thay người nếu không làm được việc” cho thấy quyết tâm siết kỷ luật đầu tư công đang bước sang giai đoạn mạnh tay hơn, hướng tới hiệu quả thực chất thay vì chỉ dừng ở mục tiêu tiến độ.