Triển khai siêu dự án đường sắt dài hơn 1.500km, vốn đầu tư 31.000 tỷ đồng

Brazil vừa đạt thêm một cột mốc quan trọng trong quá trình triển khai dự án hạ tầng đầy tham vọng mang tên Đường sắt Hội nhập Đông - Tây (FIOL).

Tháng 5/2026, Chính phủ Brazil chính thức công bố gói thầu xây dựng một đoạn tuyến mới, đánh dấu bước tiến tiếp theo trong chiến lược hiện đại hóa hệ thống vận tải quốc gia.

Đoạn đường sắt mới có chiều dài 35,7 km, kết nối hai thành phố Guanambi và Caetite thuộc bang Bahia, khu vực trung tâm của miền Đông Bắc Brazil. Dự án được kỳ vọng sẽ tạo ra những tác động kinh tế - xã hội tức thời cho địa phương.

Theo kế hoạch, công trình sẽ tạo ra khoảng 2.400 việc làm trực tiếp, góp phần thúc đẩy dòng vốn đầu tư và mở rộng cơ hội phát triển cho các cộng đồng đã chờ đợi dự án này trong nhiều năm. Đây được xem là động lực quan trọng cho nền kinh tế khu vực.

Trong cuộc họp gần đây với Bộ trưởng Giao thông Renan Filho, Tổng thống Luiz Inacio Lula da Silva đã nhấn mạnh tính cấp bách của dự án. Chính phủ đặt mục tiêu đưa một số đoạn tuyến vào khai thác trước tháng 12/2026 nhằm đẩy nhanh tiến độ tổng thể.

Khi hoàn thành, tuyến FIOL sẽ có tổng chiều dài lên tới 1.527 km. Tuyến đường sẽ băng qua bang Bahia, tiếp tục hướng đến thành phố Barreiras trước khi mở rộng sang các bang Tocantins và Para, kết nối nhiều vùng sản xuất chiến lược của đất nước.

Không chỉ mang ý nghĩa khu vực, FIOL còn được xem là dự án có tầm vóc xuyên lục địa. Trong tương lai, tuyến đường sắt này sẽ kết nối Đại Tây Dương thông qua cảng mới Ilheus với Thái Bình Dương qua lãnh thổ Bolivia và Peru.

Đến nay, tổng vốn đầu tư đã ký kết cho các hạng mục xây dựng của FIOL đạt khoảng 6 tỷ real Brazil (31.000 tỷ đồng), cho thấy quy mô cũng như cam kết mạnh mẽ của Chính phủ đối với việc phát triển hạ tầng quốc gia.

Mục tiêu dài hạn của dự án là tái định hình mạng lưới logistics xuất nhập khẩu của Brazil, giảm đáng kể chi phí và thời gian vận chuyển các mặt hàng nông sản và khoáng sản, từ đó nâng cao năng lực cạnh tranh của ngành nông nghiệp.

Tuy nhiên, việc xây dựng một tuyến đường sắt quy mô lớn như FIOL đặt ra nhiều thách thức kỹ thuật phức tạp. Đoạn tuyến mới giữa Guanambi và Caetite dù có chiều dài khiêm tốn hơn nhưng lại giữ vai trò chiến lược, đòi hỏi trình độ kỹ thuật và năng lực thi công cao.

Địa hình bang Bahia có sự biến đổi đáng kể, bao gồm cả vùng đồi núi và đồng bằng, khiến công tác đào đắp nền đường, xử lý địa chất và xây dựng móng công trình trở nên đặc biệt phức tạp. Mỗi mét đường ray đều là một bài toán kỹ thuật riêng biệt.

Với tổng chiều dài 1.527 km, FIOL sẽ cần xây dựng hàng loạt cây cầu, cầu cạn và có thể cả các đường hầm nhằm vượt qua sông ngòi và địa hình cao thấp khác nhau. Đây được xem là một bài toán logistics và kỹ thuật quy mô lớn.

Valec, doanh nghiệp nhà nước chịu trách nhiệm quản lý hệ thống đường sắt, đang đóng vai trò trung tâm trong công tác điều phối kỹ thuật, bảo đảm các tiêu chuẩn về an toàn và hiệu quả được tuân thủ nghiêm ngặt trong toàn bộ quá trình thi công.

Giai đoạn hiện nay tập trung vào việc xây dựng hạ tầng cơ bản, đặc biệt là nền đường sắt. Các hạng mục bao gồm đào đắp đất, gia cố mái dốc và ổn định địa chất, những công việc mang tính nền tảng trước khi lắp đặt đường ray.

Việc lựa chọn vật liệu và công nghệ xây dựng được thực hiện dựa trên các nghiên cứu địa kỹ thuật chuyên sâu nhằm bảo đảm độ bền và khả năng chịu tải của công trình trong điều kiện khí hậu địa phương.

Theo kế hoạch, toàn bộ 35,7 km của đoạn tuyến mới sẽ được hoàn thiện phần hạ tầng cơ sở trước khi bước sang giai đoạn lắp đặt tà vẹt và đường ray thép, những thành phần thiết yếu để đưa tuyến đường vào vận hành.

Lực lượng lao động gồm 2.400 người sẽ bao gồm kỹ sư, chuyên gia kỹ thuật, công nhân xây dựng và nhiều nhóm nghề nghiệp khác, biến khu vực dự án thành một đại công trường sôi động.

Kinh nghiệm tích lũy từ các đoạn tuyến đã và đang được triển khai với tổng vốn đầu tư hơn 6 tỷ real sẽ đóng vai trò quan trọng trong việc tối ưu hóa quy trình thi công và rút ngắn thời gian thực hiện các giai đoạn tiếp theo.

FIOL không đơn thuần là một tuyến đường sắt. Đây được xem là trục logistics chiến lược phục vụ vận chuyển nông sản và khoáng sản từ khu vực nội địa Brazil ra thị trường toàn cầu.

Hiện nay, phần lớn sản lượng nông nghiệp tại miền Tây Bahia và bang Tocantins vẫn phụ thuộc vào vận tải đường bộ, vốn có chi phí cao và hiệu quả thấp đối với khối lượng hàng hóa lớn. Tuyến đường sắt FIOL được kỳ vọng sẽ thay đổi hoàn toàn thực trạng này.