Vietnam Airlines, Vietjet và loạt hãng bay Trung Đông được hưởng lợi từ chính sách mới

Động thái của Cục Hàng không Việt Nam được xem là giải pháp hỗ trợ đáng chú ý với ngành hàng không trong bối cảnh chi phí nhiên liệu, áp lực vận hành và rủi ro địa chính trị tiếp tục gia tăng.

Theo quy định mới, các hãng hàng không dù không sử dụng hoặc phải trả lại slot trong thời gian bị ảnh hưởng vẫn được xem là đã khai thác đúng quy định. Điều này giúp hãng duy trì “slot lịch sử” - tức là quyền cất hạ cánh ở khung giờ cố định tại sân bay trong các mùa bay tiếp theo.

Trong ngành hàng không, slot được xem là tài sản có giá trị lớn, đặc biệt tại các sân bay quá tải như Nội Bài hay Tân Sơn Nhất. Thông thường, hãng bay phải sử dụng tối thiểu khoảng 80% số slot được cấp, nếu không có thể bị thu hồi để phân bổ lại cho đơn vị khác.

Vì vậy, khi chiến sự Trung Đông khiến nhiều đường bay phải thay đổi hành trình, kéo dài thời gian khai thác và làm giá nhiên liệu Jet A-1 tăng mạnh, nhiều hãng rơi vào tình thế khó khăn: hoặc tiếp tục duy trì chuyến bay hiệu quả thấp để giữ slot, hoặc cắt chuyến và đối mặt nguy cơ mất quyền khai thác ở các mùa sau.

Cơ chế miễn trừ mới giúp tháo gỡ đáng kể áp lực này.

Hãng bay nào hưởng lợi?

Nhóm hưởng lợi trực tiếp nhất là các hãng hàng không Trung Đông như Emirates, Qatar Airways và Etihad Airways. Đây là những hãng đang khai thác thường lệ các đường bay đến Hà Nội và TP. HCM, đồng thời chịu ảnh hưởng trực tiếp từ biến động địa chính trị trong khu vực.

Khi được bảo lưu slot, các hãng này có thể chủ động giảm tần suất bay, điều chỉnh lịch khai thác hoặc thay đổi hành trình mà không lo mất vị trí khai thác tại thị trường Việt Nam. Điều này đặc biệt quan trọng bởi slot đẹp tại các sân bay lớn thường mất nhiều năm mới có thể sở hữu.

Ở chiều ngược lại, chính sách này cũng mang lại lợi ích đáng kể cho các hãng hàng không Việt Nam như Vietnam Airlines (HVN) hay Vietjet Air (VJC).

Trong nhóm hãng nội địa, Vietjet là doanh nghiệp có kết nối với khu vực Trung Đông tích cực nhất khi từng mở hoặc công bố kế hoạch khai thác các đường bay tới Dubai và Abu Dhabi, đồng thời mở rộng hiện diện tại Trung Á nhằm phục vụ nhu cầu trung chuyển. Vietnam Airlines trước đây cũng từng nghiên cứu các đường bay kết nối Trung Đông để phục vụ hành khách nối chuyến sang châu Âu.

Việc được miễn trừ slot giúp các hãng Việt linh hoạt hơn trong điều phối đội bay và tối ưu chi phí khai thác quốc tế. Trong bối cảnh giá nhiên liệu và chi phí thuê tàu bay vẫn ở mức cao, các hãng không còn chịu áp lực phải duy trì các chuyến bay tải khách thấp chỉ để giữ slot.

Trên thực tế, trong ngành hàng không tồn tại khái niệm “chuyến bay giữ slot” - tức những chuyến bay được khai thác chủ yếu nhằm duy trì quyền slot thay vì tối ưu hiệu quả kinh doanh. Chính sách mới giúp hạn chế tình trạng này, qua đó giảm áp lực chi phí vận hành và hỗ trợ dòng tiền cho doanh nghiệp.

Một điểm đáng chú ý khác là việc giảm độ dài tối thiểu của chuỗi slot từ 10 tuần xuống còn 5 tuần. Điều này tạo thêm dư địa cho các hãng linh hoạt mở mới, thử nghiệm hoặc điều chỉnh đường bay theo nhu cầu thị trường thực tế thay vì phải cam kết lịch khai thác kéo dài.

Bên cạnh đó, ngành hàng không hiện cũng đang được hỗ trợ thông qua chính sách miễn giảm nhiều loại phí, lệ phí đến hết tháng 6 theo quy định của Bộ Tài chính. Đây được xem là yếu tố hỗ trợ bổ sung cho dòng tiền doanh nghiệp trong bối cảnh ngành vẫn chịu áp lực lớn từ tỷ giá, chi phí nhiên liệu và chi phí thuê máy bay.

Tuy nhiên, chính sách mới không đồng nghĩa mọi doanh nghiệp hàng không đều hưởng lợi tuyệt đối. Với các hãng Trung Đông, việc được giữ slot giúp duy trì hiện diện tại Việt Nam nhưng đồng thời phản ánh nhu cầu khai thác đang chịu ảnh hưởng từ bất ổn khu vực. Trong khi đó, các hãng Việt dù giảm áp lực vận hành vẫn phải đối mặt rủi ro chi phí nhiên liệu tăng cao nếu xung đột kéo dài.

Tổng thể, động thái lần này chủ yếu giúp các hãng “giảm thiệt hại”, bảo toàn tài nguyên slot chiến lược và có thêm thời gian thích nghi trước biến động từ chiến sự Trung Đông cũng như giá nhiên liệu toàn cầu.