Xăng E10 thay RON95 từ 1/6: Hàng triệu chủ xe lo hỏng máy, Bộ Công Thương nói gì?

Giảm phụ thuộc xăng nhập khẩu, cắt hàng triệu tấn CO2

Theo tính toán của Bộ Công Thương, với mức tiêu thụ xăng khoảng 1 triệu m³/tháng, nhu cầu ethanol để phối trộn xăng E10 sẽ vào khoảng 100.000 m³/tháng. Hiện nguồn cung cơ bản đã được chủ động từ cả sản xuất trong nước và nhập khẩu.

Năng lực phối trộn hiện nay của các doanh nghiệp lớn như Petrolimex, PVOIL và Saigon Petro đạt khoảng 890.000 m³/tháng. Nếu tính thêm các đơn vị đang chờ cấp phép, tổng công suất được đánh giá có thể vượt nhu cầu phối trộn E10 và E5 trong nước.

Trao đổi về vấn đề này, ông Đào Duy Anh, Phó Cục trưởng Cục Đổi mới sáng tạo, Chuyển đổi xanh và Khuyến công (Bộ Công Thương), cho biết Việt Nam hiện vẫn phụ thuộc lớn vào nhiên liệu nhập khẩu.

“Việt Nam hiện lệ thuộc khoảng 70% nhu cầu nhiên liệu nhập khẩu. Ngay cả phần sản xuất trong nước từ hai nhà máy lọc dầu thì khoảng 40% nguyên liệu dầu thô vẫn phải nhập khẩu”, ông nói.

Theo ông, việc mở rộng sử dụng nhiên liệu sinh học như E5 và E10 sẽ giúp giảm phụ thuộc vào xăng khoáng nhập khẩu. Riêng với E10, mức giảm có thể lên tới khoảng 10%.

Không chỉ mang ý nghĩa an ninh năng lượng, E10 còn được xem là một mắt xích trong chiến lược tăng trưởng xanh và kinh tế tuần hoàn.

Các nghiên cứu cho thấy mỗi lít xăng khi đốt thải ra khoảng 2,3 – 2,5 kg CO2. Với tỷ lệ phối trộn 10% ethanol, việc sử dụng E10 có thể giúp Việt Nam giảm khoảng 2,5 triệu tấn CO2 mỗi năm, tương ứng mức tiêu thụ xăng dầu khoảng 10–11 triệu m³/năm.

Nông cụ, thuyền nhỏ vẫn có “đường lui”

Dù lợi ích môi trường được nhấn mạnh, điều người tiêu dùng quan tâm nhất lại là độ tương thích với động cơ. Những ngày gần đây, nhiều ý kiến lo ngại E10 có thể làm tăng chi phí bảo dưỡng, ảnh hưởng động cơ, đặc biệt với xe đời cũ, máy nông nghiệp hoặc phương tiện sử dụng lâu năm.

Trả lời vấn đề này, ông Đào Duy Anh cho biết khi xây dựng lộ trình nhiên liệu sinh học theo Thông tư 50, cơ quan quản lý đã tiến hành đánh giá kỹ lưỡng trong và ngoài nước do đây là lĩnh vực tác động trực tiếp đến tài sản người dân.

Theo thông tin từ các tổ chức quốc tế và kết quả thử nghiệm trong nước, các xe sản xuất sau năm 2000 cơ bản tương thích với xăng E10. Kinh nghiệm từ các nước đã triển khai E10 như Thái Lan hay Philippines cũng cho thấy phần lớn xe lưu hành đều sử dụng bình thường.

“Những xe quá cũ có thể cần nâng cấp, bảo dưỡng hoặc điều chỉnh để thích ứng”, ông Đào Duy Anh lưu ý.

Đáng chú ý, để tránh tạo áp lực chuyển đổi đột ngột, xăng E5 RON92 vẫn tiếp tục được duy trì song song đến hết năm 2030. Điều này đồng nghĩa các phương tiện chưa phù hợp với E10 vẫn có lựa chọn nhiên liệu thay thế trong nhiều năm tới.

Một trong những nhóm lo ngại lớn nhất là nông dân và người sử dụng phương tiện thủy nhỏ tại Đồng bằng sông Cửu Long. Theo ông Đào Duy Anh, phần lớn nông cụ hiện nay dùng dầu diesel, tuy nhiên vẫn có nhiều thiết bị, động cơ nhỏ sử dụng xăng.

Với nhóm này, cơ quan quản lý cho rằng người dân không nên quá lo ngại bởi E5 RON92 vẫn tiếp tục lưu hành. “Những động cơ nông nghiệp đang dùng E5 hoạt động ổn định nhiều năm qua thì hoàn toàn có thể tiếp tục sử dụng”, ông Đào Duy Anh khẳng định.

Tương tự, các thuyền nhỏ, vỏ lãi hoặc phương tiện không tương thích với E10 vẫn có thể tiếp tục dùng E5 RON92.

Bộ Công Thương sẽ phát cẩm nang hướng dẫn sử dụng E10

Để giải tỏa băn khoăn của người dân, Bộ Công Thương cho biết sẽ phát hành cẩm nang hướng dẫn sử dụng xăng sinh học, đồng thời phân phối tài liệu, tờ rơi tại các cửa hàng xăng dầu. Song song đó, các doanh nghiệp kinh doanh xăng dầu cũng được yêu cầu tăng cường truyền thông, tư vấn để người dân hiểu đúng về nhiên liệu sinh học, cách sử dụng và khả năng tương thích của phương tiện.

Việc chuyển đổi sang E10 vì thế không chỉ là thay đổi loại nhiên liệu, mà còn là phép thử đối với quá trình chuyển dịch năng lượng xanh của Việt Nam.

Bài toán hiện nay không còn nằm ở nguồn cung hay công suất phối trộn, mà ở việc tạo niềm tin để hàng triệu người tiêu dùng sẵn sàng chuyển đổi.