Chính phủ ra chỉ đạo khẩn về tuyến đường sắt tốc độ cao Bắc – Nam

Văn phòng Chính phủ ban hành Thông báo số 163/TB-VPCP ngày 1/4/2026, kết luận của Thường trực Chính phủ tại cuộc họp về tình hình thực hiện dự án đường sắt cao tốc Bắc – Nam, dự án đường sắt Lào Cai – Hà Nội – Hải Phòng và các tuyến đường sắt đô thị tại TP. Hà Nội, TP. HCM.

Tại cuộc họp, sau khi nghe báo cáo và ý kiến thảo luận của các bộ, ngành, địa phương cùng phát biểu của các Phó Thủ tướng, Thường trực Chính phủ đánh giá từ phiên họp Ban Chỉ đạo lần thứ bảy (ngày 3/3/2026), các cơ quan đã tích cực triển khai nhiệm vụ, công tác phối hợp có chuyển biến rõ rệt.

Tuy nhiên, do các dự án đường sắt có quy mô lớn, tính chất phức tạp, Thường trực Chính phủ yêu cầu các bộ, ngành, địa phương tiếp tục chủ động, tích cực hơn trong xử lý vướng mắc; đồng thời vận dụng linh hoạt các cơ chế nhằm đẩy nhanh tiến độ và nâng cao chất lượng triển khai.

Thường trực Chính phủ yêu cầu Bộ Xây dựng, Bộ Khoa học và Công nghệ cùng các cơ quan liên quan khẩn trương rà soát, bổ sung hệ thống tiêu chuẩn, quy chuẩn, tiêu chí cho các loại hình đường sắt, bảo đảm tính đồng bộ trên phạm vi cả nước, hoàn thành trước ngày 10/4/2026.

Việc triển khai các dự án phải bảo đảm tiến độ nhưng đồng thời tuân thủ đầy đủ quy trình, thủ tục và quy định pháp luật; nâng cao chất lượng công trình, kiên quyết phòng chống tiêu cực, tham nhũng và lợi ích nhóm.

Song song đó, các cơ quan cần tiếp tục hoàn thiện thủ tục đầu tư, bảo đảm chặt chẽ, đồng thời bố trí vốn kịp thời để đáp ứng yêu cầu tiến độ và hiệu quả đầu tư.

Các địa phương được yêu cầu tập trung đẩy nhanh công tác giải phóng mặt bằng, tái định cư, bảo đảm người dân có nơi ở mới tốt hơn nơi ở cũ, với hạ tầng đồng bộ (điện, đường, trường, y tế, văn hóa…), môi trường sống cải thiện và sinh kế bền vững, qua đó tạo sự đồng thuận xã hội.

Về nguồn nhân lực, Bộ Xây dựng, Bộ Giáo dục và Đào tạo, Tổng công ty Đường sắt Việt Nam cần sớm xác định nhu cầu đào tạo (kỹ sư, công nhân, lái tàu…) và xây dựng lộ trình cụ thể. Đồng thời, các bộ liên quan khẩn trương xem xét, quyết định theo thẩm quyền đối với đề xuất đặt hàng đào tạo nhân lực phục vụ các dự án đường sắt.

Chính phủ cũng nhấn mạnh yêu cầu huy động đa dạng nguồn vốn cho các dự án, bao gồm ngân sách nhà nước, vốn tư nhân, hợp tác công – tư (PPP), vốn ODA, phát hành trái phiếu…, đồng thời tối ưu hóa cơ cấu vốn nhằm bảo đảm hiệu quả đầu tư tổng thể.

Bên cạnh đó, cần đẩy mạnh ứng dụng công nghệ tiên tiến trong thi công, quản lý và vận hành; từng bước giúp doanh nghiệp trong nước làm chủ công nghệ bảo trì, sửa chữa và khai thác hệ thống đường sắt.

Đối với dự án đường sắt tốc độ cao Bắc – Nam, Bộ Xây dựng được yêu cầu khẩn trương báo cáo đầy đủ, làm rõ quan điểm về lựa chọn công nghệ, đối tác cung cấp và chuyển giao công nghệ, trình Ban Thường vụ Đảng ủy Chính phủ.

Các địa phương tiếp tục triển khai công tác giải phóng mặt bằng, bồi thường, tái định cư bảo đảm tiến độ theo chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ tại Thông báo số 98/TB-VPCP ngày 05/3/2026.

Được biết, dự án đường sắt tốc độ cao Bắc – Nam đã được Quốc hội thông qua chủ trương đầu tư vào tháng 11/2024. Tuyến đường sắt tốc độ cao Bắc – Nam có chiều dài 1.541km, điểm đầu tại ga Ngọc Hồi (Hà Nội) và điểm cuối tại ga Thủ Thiêm (TP. HCM), với tổng mức đầu tư khoảng 67 tỷ USD.

Toàn tuyến được đầu tư khổ đôi 1.435mm, tốc độ thiết kế 350 km/h, tải trọng 22,5 tấn/trục; gồm 23 ga hành khách và 5 ga hàng hóa; phục vụ vận chuyển hành khách, đồng thời đáp ứng yêu cầu lưỡng dụng về quốc phòng, an ninh và có thể vận tải hàng hóa khi cần thiết.

Đẩy nhanh tiến độ, nâng cao chất lượng các dự án đường sắt trọng điểm khác

Về dự án đường sắt Lào Cai – Hà Nội – Hải Phòng, Bộ Xây dựng cần chỉ đạo các đơn vị liên quan hoàn thiện báo cáo nghiên cứu khả thi giai đoạn đầu, đồng thời bàn giao mốc giải phóng mặt bằng cho các địa phương.

TP. Hải Phòng được giao chủ động huy động nguồn lực, phối hợp nghiên cứu và triển khai tuyến nhánh kết nối ga Nam Hải Phòng với ga Nam Đồ Sơn, bảo đảm khai thác đồng bộ toàn tuyến.

Bộ Xây dựng, Bộ Ngoại giao, Bộ Tài chính tiếp tục làm việc với phía Trung Quốc nhằm thúc đẩy dự án, bao gồm đàm phán kỹ thuật và tiến tới ký kết hiệp định kết nối đường sắt qua biên giới.

Đối với các tuyến Hà Nội – Đồng Đăng và Móng Cái – Quảng Ninh – Hải Phòng, Bộ Xây dựng tiếp tục phối hợp với các bộ, ngành liên quan hoàn thiện thủ tục, bảo đảm hoàn thành quy hoạch trong năm 2026.

Đối với các dự án đường sắt đô thị tại Hà Nội và TP. Hồ Chí Minh, chính quyền hai địa phương được giao chủ động triển khai theo thẩm quyền, bảo đảm tiến độ và chất lượng. Trong đó, TP. Hồ Chí Minh cần đẩy nhanh thủ tục để khởi công các tuyến kết nối sân bay Long Thành.

Hai thành phố cũng cần phối hợp với Bộ Xây dựng và Bộ Khoa học và Công nghệ xây dựng hệ thống tiêu chuẩn, quy chuẩn quốc gia thống nhất, bảo đảm khả năng kết nối liên thông hệ thống đường sắt trên toàn quốc.

Cuối cùng, Bộ Tài chính được giao làm việc với JICA, hỗ trợ và hướng dẫn phương án vốn cho dự án tuyến Nam Thăng Long – Trần Hưng Đạo theo đề xuất của TP. Hà Nội.