Chuyên gia 10 năm nghiên cứu xăng E10 nói thẳng về ảnh hưởng tới độ bền động cơ

Xăng sinh học E10 - loại nhiên liệu được kỳ vọng vừa giảm phát thải, vừa giảm phụ thuộc vào xăng khoáng - đang được đề xuất đưa vào sử dụng sớm hơn lộ trình.

Cụ thể, theo dự thảo sửa đổi Thông tư 50, Bộ Công Thương đề xuất triển khai bán xăng E10 (với tỷ lệ phối trộn ethanol cao hơn) trên toàn quốc từ ngày 30/4, sớm hơn so với dự kiến trước đó. Việc “đẩy nhanh” thời điểm áp dụng đã cho thấy quyết tâm rõ rệt của Chính phủ trong việc thúc đẩy chuyển dịch năng lượng theo hướng xanh hơn.

Tuy nhiên, bên cạnh mục tiêu đầy nhân văn ấy, một rào cản đang gặp phải nằm ở tâm lý thị trường. Niềm tin của người tiêu dùng và sự sẵn sàng của hệ thống phân phối tiếp tục được xem là “điểm nghẽn” cần tháo gỡ. Nhiều khảo sát cho thấy, không ít người vẫn lo ngại về ảnh hưởng của xăng E10 đối với độ bền động cơ và hiệu suất vận hành.

Đặc biệt, câu hỏi được nhắc đến nhiều nhất hiện nay là liệu xăng E10 có gây tác động tiêu cực đến động cơ hay không, nhất là với các dòng xe đời cũ hoặc những mẫu xe nhập khẩu cao cấp vốn được khuyến nghị sử dụng xăng RON95 trở lên.

Để làm rõ vấn đề này, PGS.TS Phạm Hữu Tuyến - Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu các nguồn động lực và phương tiện tự hành (ĐH Bách khoa Hà Nội), một chuyên gia với hơn 10 năm nghiên cứu chuyên sâu về nhiên liệu sinh học, đã đưa ra những phân tích khoa học giúp người dân có cái nhìn thấu đáo và yên tâm hơn khi lựa chọn sản phẩm này cho phương tiện của mình.

Tại tọa đàm “Xăng sinh học E10 - Lợi ích hài hòa cho người dân, Nhà nước và doanh nghiệp” diễn ra chiều 17/4, PGS.TS Phạm Hữu Tuyến giải thích, trước hết cần hiểu rõ bản chất của xăng sinh học E10 là loại nhiên liệu được phối trộn từ khoảng 10% ethanol và 90% xăng khoáng. Dù tỷ lệ ethanol chỉ chiếm một phần mười, nhưng đây lại là mức "vàng" đủ để cải thiện đáng kể các tính chất lý hóa của nhiên liệu.

Theo ông, điểm mấu chốt nằm ở chỗ ethanol là một hợp chất chứa oxy, một yếu tố cực kỳ quan trọng giúp quá trình cháy trong buồng đốt của động cơ diễn ra hoàn thiện và sạch hơn. Nhờ sự hiện diện của oxy ngay trong thành phần nhiên liệu, hiệu suất đốt cháy được cải thiện rõ rệt, từ đó nâng cao hiệu quả vận hành tổng thể của động cơ mà không cần bất kỳ sự can thiệp kỹ thuật nào từ phía người dùng.

Một trong những băn khoăn phổ biến nhất của người tiêu dùng là liệu xăng E10 có gây tốn xăng hơn hay làm yếu máy hay không. Giải đáp về mối lo này, PGS.TS Phạm Hữu Tuyến thừa nhận rằng xét về mặt lý thuyết thuần túy, ethanol có nhiệt trị thấp hơn xăng khoáng truyền thống. Điều này đồng nghĩa với việc cùng một đơn vị thể tích, ethanol mang lại ít năng lượng hơn.

Tuy nhiên, trên thực tế vận hành, mức chênh lệch nhiệt trị này là rất nhỏ, chỉ rơi vào khoảng vài phần trăm. Quan trọng hơn, sự hao hụt nhỏ này đã được bù đắp hoàn toàn bởi quá trình cháy hiệu quả và tối ưu hơn trong động cơ nhờ lượng oxy bổ sung từ ethanol.

Các kết quả nghiên cứu và thử nghiệm thực tế đã chứng minh rằng khi sử dụng xăng E10, các thông số về công suất động cơ và mức tiêu hao nhiên liệu về cơ bản là tương đương với xăng khoáng. Thậm chí, trong nhiều trường hợp thử nghiệm cụ thể, mức tiêu thụ nhiên liệu còn có thể được cải thiện tốt hơn do động cơ đạt được trạng thái cháy lý tưởng.

Về vấn đề độ bền động cơ cũng được chuyên gia khẳng định một cách mạnh mẽ dựa trên cả cơ sở khoa học lẫn kinh nghiệm quốc tế. PGS.TS Phạm Hữu Tuyến cho biết xăng sinh học nói chung và E10 nói riêng đã được sử dụng rộng rãi trên thế giới từ nhiều thập kỷ qua tại các quốc gia có tiêu chuẩn khắt khe như Mỹ, Brazil hay các nước láng giềng như Thái Lan và Philippines.

Thực tiễn sử dụng hàng chục năm tại các quốc gia này cho thấy loại nhiên liệu này không hề gây ra những tác động tiêu cực hay rủi ro kỹ thuật nào đối với các phương tiện đang lưu hành. Việc chuyển đổi từ xăng khoáng sang xăng E10, ngay cả với các dòng xe đời mới yêu cầu xăng có chỉ số octane cao như RON95, hoàn toàn không gây ảnh hưởng đến khả năng vận hành hay tuổi thọ của linh kiện. Người dân có thể yên tâm sử dụng mà không cần phải thay đổi cấu trúc hay điều chỉnh thông số kỹ thuật của xe.

Về lợi ích về môi trường và sức khỏe cộng đồng, đây là những giá trị gia tăng không thể phủ nhận mà chuyên gia muốn nhấn mạnh. Việc sử dụng xăng E10 giúp cắt giảm đáng kể các chất độc hại phát thải ra môi trường, đặc biệt là khí CO (carbon monoxide) và các hợp chất hữu cơ chưa cháy hết.

Điều này có ý nghĩa cực kỳ quan trọng đối với các đô thị lớn tại Việt Nam, nơi mật độ giao thông dày đặc đang gây áp lực lớn lên chất lượng không khí. Một động cơ cháy sạch hơn không chỉ bảo vệ bầu khí quyển mà còn trực tiếp cải thiện sức khỏe cho người tham gia giao thông và cộng đồng xung quanh.

Về chi phí, với các chính sách hỗ trợ hiện nay, xăng E10 thường có giá thấp hơn xăng khoáng, giúp người tiêu dùng tiết kiệm chi phí vận hành phương tiện trong dài hạn.

Để đảm bảo phương tiện luôn hoạt động trong trạng thái tốt nhất, PGS.TS Phạm Hữu Tuyến cũng đưa ra lời khuyên về việc bảo trì. Ông lưu ý rằng dù xăng E10 rất an toàn, nhưng người dùng vẫn cần tuân thủ đầy đủ các quy định về bảo dưỡng định kỳ theo khuyến cáo của nhà sản xuất phương tiện.

Thực tế, dù sử dụng xăng khoáng hay xăng sinh học, việc thay dầu, vệ sinh hệ thống lọc và kiểm tra định kỳ vẫn là điều kiện tiên quyết để duy trì độ bền của máy. Người dùng chỉ cần tiếp tục thực hiện các thói quen chăm sóc xe đúng cách như cũ là đã có thể hoàn toàn yên tâm tận hưởng những lợi ích mà xăng E10 mang lại.

Nhìn rộng hơn về chiến lược phát triển bền vững, PGS.TS Phạm Hữu Tuyến coi xăng E10 là một "bước chuyển tiếp quan trọng". Trong bối cảnh Việt Nam đang nỗ lực hướng tới mục tiêu trung hòa carbon và phát triển giao thông xanh, việc phổ biến xăng sinh học là giải pháp khả thi nhất vì nó tận dụng được hạ tầng phương tiện và hệ thống phân phối sẵn có mà vẫn tạo ra tác động tích cực tức thời đến môi trường.