Đổ xăng E10 khiến xe yếu hơn 2–3%, hao nhiên liệu: Chuyên gia lý giải nguyên nhân

Xe có thể yếu hơn 2–3% do nhiệt trị của E10 thấp hơn

Chia sẻ về những băn khoăn của người dùng khi chuyển sang xăng E10, PGS.TS Đỗ Văn Dũng - Chủ tịch hội ô tô và thiết bị động lực TP.HCM, cho biết các phản ánh như xe nóng máy, tăng tốc kém, chạy “không bốc” hay hao nhiên liệu hơn là điều có cơ sở kỹ thuật.

Theo ông, nguyên nhân nằm ở đặc tính của ethanol trong xăng E10. Do ethanol chứa oxy trong cấu trúc phân tử nên lượng carbon và hydro giảm, kéo theo nhiệt trị, tức lượng nhiệt sinh ra khi cháy thấp hơn xăng khoáng truyền thống.

“Cồn cháy có nhiệt lượng thấp hơn xăng nên công suất động cơ sẽ giảm. Tuy nhiên mức giảm chỉ khoảng 2–3%, không quá lớn”, ông Dũng nhận định.

Vị chuyên gia phân tích thêm, phần lớn ô tô từ khoảng năm 1995 trở lại đây đã sử dụng hệ thống phun xăng điện tử. Các bộ điều khiển động cơ (ECU) được lập trình, thử nghiệm và tối ưu chủ yếu cho xăng khoáng như A95, từ góc đánh lửa đến lượng nhiên liệu phun ở từng chế độ vận hành.

Khi chuyển sang E10 - loại nhiên liệu có nhiệt trị thấp hơn, nhưng ECU vẫn duy trì bản đồ phun xăng cũ, lượng nhiên liệu cung cấp có thể không đủ, khiến hỗn hợp trở nên “nghèo xăng”. Điều này dẫn tới hiện tượng động cơ yếu hơn, tăng tốc kém và mức tiêu hao nhiên liệu tăng lên.

Có thể khắc phục bằng tinh chỉnh phần mềm và tối ưu động cơ

Theo PGS.TS Đỗ Văn Dũng, việc xe vận hành chưa tối ưu với E10 không phải vấn đề không thể xử lý. Ông cho biết các gara kỹ thuật hoàn toàn có thể hiệu chỉnh lại chương trình ECU, tăng lượng nhiên liệu phun và điều chỉnh góc đánh lửa để phù hợp với đặc tính của E10.

“Xăng E10 có chỉ số octan cao hơn nên cho phép đánh lửa sớm hơn. Nếu tinh chỉnh góc đánh lửa sớm khoảng 4 độ, động cơ có thể mạnh trở lại, thậm chí tốt hơn trước”, ông nói.

Đối với xe sử dụng chế hòa khí đời cũ, người dùng có thể tăng lưu lượng nhiên liệu thông qua việc điều chỉnh chế hòa khí hoặc thay kim phun có lưu lượng lớn hơn để bù phần nhiệt trị thiếu hụt của ethanol.

Riêng với các dòng xe đời mới sản xuất từ khoảng năm 2010 trở lại đây, chuyên gia đánh giá khả năng thích ứng với E10 tốt hơn nhờ hệ thống điều khiển điện tử hiện đại hơn.

Ngoài ra, người lái cũng có thể giảm tác động bằng cách duy trì chế độ vận hành ổn định. Theo ông Dũng, ảnh hưởng của E10 rõ hơn khi xe tăng tốc mạnh, chạy tốc độ thấp hoặc tải nặng; trong khi ở dải tốc độ khoảng 40–50 km/h, khác biệt là không đáng kể.

Một vấn đề khác được chuyên gia lưu ý là đặc tính hút ẩm của ethanol. Theo đó, nếu đổ quá nhiều nhưng sử dụng không hết, phần nhiên liệu tồn trong bình có thể hấp thụ hơi nước từ môi trường, làm tăng nguy cơ tách pha giữa ethanol và xăng.

“Khi để lâu, lớp ethanol và nước có thể lắng xuống đáy bình. Nếu hút lên đầu tiên sẽ khiến xe khó nổ máy”, ông Dũng cảnh báo.

Đối với xe sử dụng hằng ngày, ông khuyến nghị chỉ nên đổ lượng nhiên liệu vừa đủ dùng. Ngược lại, nếu phải lưu trữ xe lâu ngày thì nên đổ đầy bình để giảm khoảng không khí trong bình xăng, hạn chế hút ẩm. Trong trường hợp xe không sử dụng từ 15–30 ngày, nên xả nhiên liệu cũ trước khi vận hành trở lại.

Xe nào nên dùng E10, xe nào cần cân nhắc?

Theo lộ trình dự kiến, từ ngày 1/6, các cây xăng sẽ phân phối song song xăng E5 và E10. PGS.TS Đỗ Văn Dũng cho rằng với các xe đời mới, trên nắp bình nhiên liệu có ký hiệu “Flex Fuel”, E5 hoặc E10, người dân hoàn toàn có thể sử dụng E10 vì chi phí thấp hơn và thân thiện môi trường hơn. Ngược lại, các dòng xe đời cũ, đặc biệt là xe chưa được cập nhật phần mềm tương thích hoặc hệ thống nhiên liệu chưa phù hợp với ethanol, cần cân nhắc trước khi chuyển đổi.

Ông cũng khuyến nghị người dùng kiểm tra hệ thống ống dẫn nhiên liệu, gioăng cao su, bình chứa xăng và thay thế bằng vật liệu chịu ethanol nếu cần thiết nhằm tránh nguy cơ lão hóa hoặc ăn mòn.

Dù đánh giá chuyển sang E10 là chủ trương đúng, giúp giảm phát thải hydrocarbon, CO, giảm phụ thuộc nhiên liệu hóa thạch và tạo đầu ra cho nông nghiệp nguyên liệu ethanol như mía, ngô, sắn, song PGS.TS Đỗ Văn Dũng cho rằng quá trình chuyển đổi cần có lộ trình phù hợp hơn.

“Tôi nghĩ nên giãn lộ trình thêm khoảng 2–3 năm để các hãng xe kịp cập nhật phần mềm, tối ưu bản đồ vận hành cho E10 và người dân có thời gian chuẩn bị phương tiện”, ông đề xuất.

Theo vị chuyên gia, khoảng thời gian này cũng giúp người sử dụng kiểm tra, thay thế vật liệu chưa tương thích với ethanol, hạn chế tâm lý lo ngại khi nhiên liệu mới được đưa vào sử dụng rộng rãi.