Huy động 2 máy đào hầm TBM khổng lồ của Trung Quốc để xây metro, hé lộ tham vọng vận chuyển 14 triệu lượt khách/ngày

Ai Cập vừa đạt thêm một cột mốc quan trọng trong quá trình xây dựng tuyến metro số 4 tại thủ đô Cairo. Dự án nằm trong kế hoạch đầu tư khoảng 10,7 tỷ USD nhằm mở rộng mạng lưới metro và đường sắt điện của nước này đến năm 2030.

Theo The Tunnelling Journal, tập đoàn xây dựng Orascom Construction đã hoàn thành việc đào thông đường hầm đầu tiên nối hai ga Fustat và Malek El Saleh, thuộc gói thầu CP402 của dự án metro số 4 tại Cairo, Ai Cập.

Đây là một trong những cột mốc quan trọng tại đoạn phía Đông của tuyến metro, nơi Orascom đang thi công hai đường hầm song song phục vụ vận hành tàu.

Giai đoạn 1 của tuyến metro số 4, còn được gọi là tuyến metro phố Haram, có tổng chiều dài khoảng 19km với 17 nhà ga, gồm 16 ga ngầm và một ga trên mặt đất.

Tuyến đường sẽ kết nối khu vực phía Tây Cairo với mạng lưới metro hiện hữu, cho phép hành khách chuyển sang tuyến số 2 tại ga Giza và tuyến số 1 tại ga Malek El Saleh.

Dự án được kỳ vọng góp phần cải thiện khả năng kết nối giao thông giữa các khu vực của thủ đô Ai Cập.

Máy đào hầm Trung Quốc tham gia thi công dự án

Trong gói thầu CP402, Orascom sử dụng hai máy đào hầm TBM vận hành bằng công nghệ cân bằng áp lực dung dịch bùn, do Tập đoàn Công nghiệp nặng Xây dựng Đường sắt Trung Quốc (CRCHI) chế tạo.

Hai cỗ máy có thiết kế giống nhau, được điều chỉnh để phù hợp với điều kiện địa chất phức tạp và những yêu cầu kỹ thuật của tuyến hầm.

Đường hầm được đào có đường kính ngoài 6,4m. Sau khi lắp đặt các tấm bê tông đúc sẵn tạo thành vỏ hầm, đường kính bên trong còn khoảng 5,8m.

Sau khi máy đào đầu tiên hoàn thành chặng thi công giữa ga Fustat và Malek El Saleh, Orascom cho biết máy thứ hai đã sẵn sàng bắt đầu đào đường hầm song song.

Gói CP402 bao gồm việc thi công hai đường hầm chạy tàu, 5 nhà ga ngầm, một công trình phục vụ quay đầu tàu cùng các hạng mục xây dựng và lắp đặt hệ thống cơ điện, cấp thoát nước.

Theo kế hoạch, tổng chiều dài đào hầm thuộc gói thầu vào khoảng 8km, trong đó mỗi đường hầm chính dài khoảng 3,75km. Các đường hầm này thuộc đoạn tuyến ngầm dài khoảng 5,4km.

Hoạt động xây dựng bắt đầu từ quý I/2024 và dự kiến hoàn thành vào năm 2030.

Ngoài gói thầu xây dựng dân dụng, Orascom còn tham gia liên danh với Mitsubishi để triển khai các hạng mục hệ thống kỹ thuật, đường ray và depot trong giai đoạn đầu của dự án.

Doanh nghiệp chuyên về thi công đường hầm Joseph Gallagher Ltd của Anh cũng tham gia tư vấn về thông số kỹ thuật máy đào, phương pháp thi công, thiết bị và quy trình vận hành. Đội ngũ chuyên gia của công ty tại công trường dự kiến tăng lên khoảng 25 người trong quá trình đào hầm.

Theo Cơ quan Quốc gia về Đường hầm Ai Cập (NAT), tính đến đợt kiểm tra của Chính phủ vào tháng 9/2026, tiến độ tổng thể của giai đoạn 1 tuyến metro số 4 đã đạt khoảng 65%.

Riêng khối lượng xây dựng dân dụng tại đoạn phía đông mới hoàn thành khoảng 46%.

Do đó, việc đào thông đường hầm đầu tiên tại khu vực này được xem là bước tiến đáng chú ý, góp phần thúc đẩy tiến độ thi công của dự án.

Đầu tư hơn 10 tỷ USD, hướng tới phục vụ 14 triệu lượt khách mỗi ngày

Dự án metro số 4 là một phần trong chương trình mở rộng hạ tầng giao thông đường sắt quy mô lớn đang được Ai Cập triển khai.

Theo Al Manassa ngày 25/10, NAT dự kiến chi khoảng 600 tỷ bảng Ai Cập, tương đương 10,7 tỷ USD, để hoàn thành các dự án metro và đường sắt điện trong giai đoạn 2026-2030.

Kế hoạch đặt mục tiêu nâng lượng hành khách được vận chuyển mỗi ngày từ khoảng 5 triệu lượt hiện nay lên 14 triệu lượt vào năm 2030.

Để đáp ứng nhu cầu này, số lượng đoàn tàu đang khai thác dự kiến tăng từ 230 lên khoảng 670 đoàn, trong khi tổng chiều dài mạng lưới metro và đường sắt điện mở rộng từ 2.376km lên 2.889km.

Một trong những trọng tâm của kế hoạch là mạng lưới đường sắt điện tốc độ cao dài 2.250km, được phát triển trên bốn tuyến ưu tiên.

Ngoài vận tải hành khách, Ai Cập cũng đặt mục tiêu lần đầu tiên khai thác vận tải hàng hóa trên các tuyến đường sắt điện thuộc chương trình, với sản lượng dự kiến đạt khoảng 14 triệu tấn mỗi năm vào năm 2030.

Các dự án khác nằm trong kế hoạch bao gồm tuyến metro số 6 tại Cairo dài 38km, tuyến monorail West Nile dài 43,8km kết nối thành phố 6th of October và tuyến metro Alexandria dài 21,7km.

Ai Cập cũng dự kiến triển khai giai đoạn 3 và 4 của hệ thống đường sắt nhẹ (LRT), bổ sung tổng cộng 35km vào mạng lưới.

Trước đó, hai giai đoạn đầu tiên của hệ thống LRT, có tổng chiều dài 68km, đã được đưa vào khai thác từ tháng 7/2022. Dự án nhận khoản tài trợ trị giá 1,2 tỷ USD từ Ngân hàng Xuất nhập khẩu Trung Quốc.

Song song với việc xây dựng các tuyến mới, Ai Cập cũng lên kế hoạch hiện đại hóa tuyến metro số 1 tại Cairo, dài 44km, thông qua nâng cấp hệ thống tín hiệu, thông tin liên lạc và điều khiển tàu.

Dự án còn bao gồm việc bảo dưỡng, cải tạo 23 đoàn tàu hiện có và tiếp nhận 55 đoàn tàu mới do tập đoàn Alstom của Pháp cung cấp.

Áp lực nợ gia tăng cùng kế hoạch mở rộng hạ tầng

Chương trình phát triển đường sắt quy mô lớn cũng đặt ra thách thức về nguồn vốn đối với Ai Cập.

Theo Al Manassa, trong giai đoạn từ năm 2014 đến cuối năm 2025, NAT đã chi khoảng 1.400 tỷ bảng Ai Cập, tương đương 25 tỷ USD, cho các dự án hạ tầng.

Với kế hoạch đầu tư mới, tổng chi tiêu lũy kế của cơ quan này dự kiến tăng lên khoảng 2.000 tỷ bảng Ai Cập, tương đương 36 tỷ USD, vào năm 2030.

Tuy nhiên, NAT hiện là cơ quan kinh tế có mức vay nợ lớn nhất tại Ai Cập. Dự toán ngân sách năm tài chính hiện tại cho thấy cơ quan này dự kiến vay hơn 275 tỷ bảng Ai Cập từ các nguồn trong và ngoài nước để tài trợ các dự án đầu tư.

Để bảo đảm nguồn vốn cho những công trình đang triển khai, NAT đang hoàn tất khoản vay hợp vốn trị giá 29 tỷ bảng Ai Cập, tương đương khoảng 520 triệu USD, từ chín ngân hàng trong nước.

Khoản vay này dự kiến được sử dụng để thanh toán cho các nhà thầu trong nước tham gia xây dựng tuyến đầu tiên của mạng lưới đường sắt điện tốc độ cao và giai đoạn 3 của dự án LRT tại Thủ đô Hành chính mới.

Bên cạnh đó, Bộ Giao thông Vận tải Ai Cập đã nhận được các cam kết sơ bộ về khoản tài trợ ưu đãi trị giá 1,5 tỷ euro từ ba tổ chức quốc tế nhằm hỗ trợ các dự án hạ tầng đường sắt trong những năm tới.

Việc hoàn thành chặng đào hầm đầu tiên trên tuyến metro số 4 cho thấy những bước tiến trong chương trình mở rộng giao thông đường sắt của Ai Cập. Tuy nhiên, bên cạnh yêu cầu bảo đảm tiến độ thi công, quốc gia này còn phải giải quyết bài toán huy động vốn và kiểm soát nợ khi triển khai đồng thời nhiều dự án hạ tầng quy mô lớn.