Khi những siêu sân bay mở cửa: Cuộc đua thị phần hàng không Việt Nam bước sang trang mới

Theo thống kê của Cục Hàng không Việt Nam, trong 11 tháng đầu năm 2025, tổng thị trường hàng không đạt hơn 69 triệu lượt hành khách, tăng gần 11% so với cùng kỳ năm 2024. Sản lượng hàng hóa vận chuyển bằng đường hàng không đạt trên 1 triệu tấn, ghi nhận mức tăng hơn 18%.

Bước sang năm 2026, Cục Hàng không đánh giá ngành hàng không sẽ đứng trước nhiều động lực tăng trưởng mới. Theo kế hoạch, sản lượng vận tải hàng không năm 2026 được đặt mục tiêu đạt 95 triệu lượt hành khách và 1,6 triệu tấn hàng hóa, tương ứng mức tăng 13% về hành khách và 15% về hàng hóa so với năm 2025.

Động lực quan trọng cho tăng trưởng đến từ việc các dự án hạ tầng hàng không chiến lược được đẩy nhanh tiến độ. Trong đó, Cảng hàng không quốc tế Long Thành đi vào khai thác giai đoạn đầu, cùng với các cảng hàng không quốc tế Gia Bình, Phú Quốc… tiếp tục được đầu tư, tạo nền tảng hạ tầng để nâng cao năng lực khai thác, giảm áp lực cho các sân bay hiện hữu và mở rộng mạng bay.

Về dài hạn, các dự báo cho thấy lượng hành khách hàng không tại Việt Nam có thể tăng gần gấp ba lần trong vòng 10 năm tới, đạt khoảng 300 triệu lượt khách mỗi năm.

Hiện cả nước có 22 sân bay đang khai thác. Bộ Giao thông Vận tải đã đề xuất xây dựng thêm 6 sân bay mới đến năm 2030. Song song với đó, nhiều địa phương cũng kiến nghị đưa vào quy hoạch thêm khoảng 6 sân bay khác, nhằm phục vụ mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội và đáp ứng nhu cầu đi lại ngày càng gia tăng.

Loạt siêu sân bay tái định hình năng lực hạ tầng hàng không

Ngày 19/12 vừa qua, Cảng hàng không quốc tế Long Thành chính thức khai trương chuyến bay đầu tiên, đánh dấu một cột mốc mang tính bước ngoặt đối với thị trường hàng không Việt Nam. Sân bay Long Thành có tổng mức đầu tư khoảng 5 tỷ USD cho giai đoạn 1 và lên tới 16 tỷ USD cho 3 giai đoạn, biến đây trở thành sân bay lớn nhất Việt Nam.

Khi hoàn thành toàn bộ, sân bay Long Thành có thể đáp ứng công suất 100 triệu lượt hành khách mỗi năm. Con số này tương đương quy mô toàn thị trường hành khách Việt Nam trong năm 2025. Riêng giai đoạn 1 vừa hoàn thành sẽ bổ sung công suất phục vụ 25 triệu hành khách/năm.

Cùng ngày 19/12, Dự án mở rộng Nhà ga hành khách quốc tế T2 - Sân bay Nội Bài cũng được khánh thành. Công trình có tổng vốn đầu tư gần 5.000 tỷ đồng, giúp tăng công suất khai thác từ 10 triệu lên 15 triệu hành khách mỗi năm.

Tháng 5/2025, Nhà ga T3 Tân Sơn Nhất đã hoàn thành và đưa vào khai thác với công suất thiết kế 20 triệu hành khách mỗi năm, qua đó góp phần giải tỏa đáng kể áp lực tại sân bay có mật độ khai thác lớn nhất cả nước.

Tính riêng 3 dự án hạ tầng hàng không vừa được đưa vào vận hành, tổng công suất khai thác hành khách của hệ thống sân bay Việt Nam đã được bổ sung thêm khoảng 50 triệu lượt khách mỗi năm.

Trong thời gian tới, làn sóng đầu tư hạ tầng hàng không quy mô lớn được kỳ vọng sẽ tiếp tục thay đổi đáng kể diện mạo ngành hàng không Việt Nam, cả về năng lực khai thác lẫn cấu trúc cạnh tranh.

Một trong những dự án đáng chú ý nhất là Cảng hàng không quốc tế Gia Bình với tổng mức vốn hơn 196.000 tỷ đồng. Theo đề xuất của Masterise Group, sân bay Gia Bình sẽ được xây dựng theo tiêu chuẩn cấp 4F, công suất khai thác dự kiến đạt 30 triệu hành khách và 1,6 triệu tấn hàng hóa mỗi năm vào năm 2030, trước khi tăng lên 50 triệu hành khách và 2,5 triệu tấn hàng hóa vào năm 2050.

Song song đó, Sun Group đang triển khai Dự án mở rộng Cảng hàng không quốc tế Phú Quốc với tổng vốn đầu tư gần 22.000 tỷ đồng. Dự án có tổng diện tích khoảng 1.050ha, nâng công suất khai thác lên 20 triệu hành khách mỗi năm, gấp 4,5 lần so với hiện tại.

Ngoài hai dự án lớn nêu trên, hệ thống hạ tầng hàng không Việt Nam còn được bổ sung thêm từ hàng loạt dự án khác như sân bay Phan Thiết, sân bay Ninh Bình, sân bay Quảng Trị, hay Nhà ga T2 sân bay Cát Bi (Hải Phòng)... Khi hoàn thành, các dự án này dự kiến sẽ gia tăng thêm hàng chục triệu lượt khách mỗi năm cho toàn mạng lưới sân bay trong nước.

Cục diện cạnh tranh giữa các hàng hàng không đứng trước bước ngoặt

Việc đẩy mạnh đầu tư và phát triển hạ tầng sân bay được kỳ vọng sẽ giảm thiểu tình trạng quá tải tại các sân bay trọng điểm, đồng thời nâng cao hiệu quả khai thác và vị thế cạnh tranh của ngành hàng không Việt Nam so với các quốc gia trong khu vực. Đây cũng là nền tảng quan trọng để lượng hành khách qua các cảng hàng không tiếp tục tăng trưởng mạnh trong trung và dài hạn.

Khi các sân bay mới như Long Thành, Phú Quốc cùng hàng loạt dự án mở rộng đi vào khai thác, bản đồ hàng không Việt Nam đang đứng trước khả năng được “vẽ lại” theo nhiều hướng. Việc bổ sung các cảng hàng không mới đồng nghĩa với gia tăng đáng kể số lượng slot cất, hạ cánh mỗi ngày trên toàn hệ thống, tạo thêm dư địa cho các hãng mở rộng mạng bay.

Đáng chú ý, các sân bay như Quảng Trị, Ninh Bình, Sa Pa mở ra khả năng khai thác hàng không dân dụng tại những khu vực trước đây chưa có sân bay, qua đó mở rộng không gian thị trường cả về địa lý lẫn nhu cầu di chuyển. Khi tổng công suất phục vụ hành khách và chuyến bay tăng mạnh, vị thế áp đảo của các hãng lớn như Vietjet và Vietnam Airlines sẽ đối diện nhiều thách thức.

Hiện tại, thị trường nội địa vẫn do Vietnam Airlines (HVN) và Vietjet Air (VJC) chi phối, với khoảng 90% thị phần. Bamboo Airways từng là hãng lớn thứ ba nhưng quy mô đã thu hẹp đáng kể sau giai đoạn tái cơ cấu. Trong khi đó, các hãng nhỏ hơn như Vietravel Airlines hay Sun PhuQuoc Airways đang nỗ lực tìm kiếm dư địa tăng trưởng thông qua điều chỉnh chiến lược, mở rộng mạng bay tại các sân bay mới.

Về quy mô đội tàu bay, theo báo cáo của MBS, Vietnam Airlines hiện dẫn đầu với 90 tàu, tiếp đến là Vietjet với 85 tàu. Các hãng còn lại có quy mô nhỏ hơn đáng kể, trong đó Bamboo Airways sở hữu 7 tàu, Sun PhuQuoc Airways khoảng 7 tàu, còn Vietravel Airlines khai thác 4 tàu bay. Dù vậy, điểm chung là hầu hết các hãng đều đang lên kế hoạch mở rộng đội bay trong những năm tới, đón đầu giai đoạn tăng trưởng mới của thị trường.

Cụ thể, Vietnam Airlines đang xúc tiến dự án đầu tư 50 máy bay thân hẹp. Tháng 4/2025, Chính phủ đã chấp thuận chủ trương đầu tư theo hướng không cấp bảo lãnh Nhà nước, giao doanh nghiệp tự chịu trách nhiệm toàn diện về tài chính. Dự án có tổng mức đầu tư hơn 92.000 tỷ đồng, dự kiến triển khai trong giai đoạn 2030-2035.

Ở chiều ngược lại, Vietjet mới đây công bố kế hoạch tiếp nhận tới 22 tàu bay mới, đánh dấu đợt bổ sung đội bay lớn nhất từ trước đến nay của hãng. Theo đó, Vietjet sẽ đưa vào khai thác 9 tàu bay Boeing cho Vietjet Thái Lan, 7 tàu bay Airbus thế hệ mới cho đội bay Vietjet Việt Nam, 4 tàu bay thuê ướt phục vụ giai đoạn cao điểm và 2 tàu bay COMAC tiếp tục khai thác các đường bay đi Côn Đảo.

Trong khi đó, Bamboo Airways đang bước sang một giai đoạn mới sau khi được Tập đoàn FLC tiếp quản trở lại. Ở thời kỳ đỉnh cao giai đoạn 2019-2020, Bamboo từng sở hữu 30 tàu bay và chiếm khoảng 20% thị phần nội địa. Tuy nhiên, sau quá trình tái cơ cấu, quy mô đội tàu hiện giảm xuống còn 7 tàu bay. Đầu tháng 12, hãng đã đón thêm một tàu bay mới và đang lên kế hoạch thuê thêm 2-3 tàu bay nhằm đáp ứng nhu cầu vận chuyển trong dịp Tết Nguyên đán 2026.

Sun PhuQuoc Airways là hãng hàng không mới được thành lập bởi Sun Group. Thời gian gần đây, hãng đã tiếp nhận tàu bay thứ 5 Airbus A321neo, là tàu bay mới 100%, vừa xuất xưởng từ nhà máy Airbus tại Hamburg (Đức). Đây là bước đi cho thấy tốc độ mở rộng đội bay khá nhanh của hãng trong giai đoạn đầu hoạt động.

Theo kế hoạch, Sun PhuQuoc Airways đặt mục tiêu sở hữu 25 tàu bay vào cuối năm 2026, trước khi nâng quy mô lên 30-35 chiếc trong năm 2027. Trong chiến lược phát triển giai đoạn 2026 của Sun Group, Sun PhuQuoc Airways được xác định là mắt xích then chốt, đóng vai trò kết nối hệ sinh thái du lịch - hàng không - dịch vụ tại Phú Quốc. Điều này cho thấy mức độ ưu tiên cao của Sun Group đối với hãng bay này, đồng thời phản ánh khả năng tập đoàn sẽ dành nguồn lực đáng kể để phát triển Sun PhuQuoc Airways trong trung hạn.

Với tiềm lực tài chính và kinh nghiệm triển khai hệ sinh thái du lịch - nghỉ dưỡng quy mô lớn của Sun Group, Sun PhuQuoc Airways được đánh giá là một trong số ít hãng bay mới có nền tảng đủ mạnh để mở rộng nhanh. Trong kịch bản thuận lợi, hãng có thể từng bước trở thành đối trọng đáng chú ý trên thị trường, dù việc cạnh tranh trực diện với các hãng dẫn đầu như Vietjet Air và Vietnam Airlines vẫn sẽ là bài toán dài hạn.

Ở một hướng khác, Vietravel Airlines - hãng hàng không do T&T Group hậu thuẫn - cũng đang đặt mục tiêu mở rộng quy mô đội bay. Theo kế hoạch, Vietravel Airlines hướng tới nâng đội tàu lên tối thiểu 10 chiếc trong năm 2025, tập trung vào các dòng Airbus A321/A320, và xa hơn là 30-50 tàu bay vào năm 2030.

T&T Group chính thức tham gia Vietravel Airlines từ cuối năm 2024, với kỳ vọng biến hãng bay này trở thành mắt xích quan trọng trong chuỗi hạ tầng - logistics - hàng không mà tập đoàn đang đầu tư.

Chủ tịch T&T Group, ông Đỗ Quang Hiển, từng khẳng định cam kết dành nguồn lực, quyết tâm và chiến lược dài hạn để đưa Vietravel Airlines trở thành một hãng hàng không có vị thế tại Việt Nam và khu vực. Gần đây, Vietravel Airlines cũng đã tăng vốn thêm 1.000 tỷ đồng, qua đó cải thiện đáng kể năng lực tài chính.

Đáng chú ý, theo một số nguồn tin trên thị trường, AirAsia - hãng hàng không giá rẻ hàng đầu châu Á - đang đàm phán khả năng mua cổ phần tại Vietravel Airlines. Nếu thương vụ này được hiện thực hóa, Vietravel Airlines không chỉ có thêm nguồn lực tài chính, mà còn có thể tận dụng kinh nghiệm vận hành và mạng lưới quốc tế của AirAsia, qua đó gia tăng đáng kể khả năng mở rộng và cạnh tranh trên thị trường hàng không Việt Nam.

Việc hàng loạt sân bay mới và các dự án mở rộng đi vào khai thác đang mở thêm không gian cạnh tranh cho ngành hàng không Việt Nam, khi công suất được nới rộng và bản đồ đường bay được tái cấu trúc.

Trong bối cảnh đó, các hãng như Bamboo Airways, Sun Phuquoc Airways hay Vietravel Airlines sẽ có thêm cơ hội tiếp cận slot, phát triển mạng bay ngách và từng bước mở rộng thị phần trong tương lai.