Lạm phát trở lại, lãi suất khó giảm: Người đang vay tiền cần biết điều này

Việt Nam chịu áp lực từ chi phí vốn

Trao đổi trong chương trình Hộp Tài sản (The Wealth Box Talk) trên VTV8, ông Lương Duy Phước, Giám đốc Nghiên cứu Thị trường, Công ty Cổ phần Chứng khoán Kafi, cho rằng lạm phát toàn cầu đang có dấu hiệu tăng trở lại.

Theo ông Phước, xung đột tại Trung Đông khiến giá năng lượng tăng, làm gia tăng nguy cơ lạm phát kéo dài. Trong bối cảnh đó, các ngân hàng trung ương lớn thận trọng hơn với việc nới lỏng chính sách tiền tệ, khiến mặt bằng lãi suất khó giảm nhanh.

Tại Nhật Bản, Ngân hàng Trung ương Nhật Bản đã 4 lần tăng lãi suất, đưa lãi suất từ 0,1% lên 1% kể từ tháng 7/2024. Việc nguồn vốn giá rẻ tại Nhật Bản dần thu hẹp có thể ảnh hưởng tới dòng vốn đầu tư toàn cầu.

Trong khi đó, Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) tiếp tục duy trì quan điểm thận trọng trước các rủi ro lạm phát. Kỳ vọng Fed giảm lãi suất sớm suy yếu, khiến chi phí vốn tiếp tục duy trì ở mức cao.

Bên cạnh yếu tố lãi suất, dòng tiền toàn cầu hiện tập trung mạnh vào lĩnh vực trí tuệ nhân tạo (AI), công nghệ, bán dẫn và hạ tầng. Điều này giúp một số nhóm tài sản duy trì định giá cao, nhưng cũng khiến thị trường nhạy cảm hơn trước các thay đổi về tăng trưởng và chính sách tiền tệ.

Theo ông Phước, Việt Nam chịu ảnh hưởng từ môi trường lãi suất cao toàn cầu nhưng ở mức độ vừa phải. Trong nước, nhu cầu vốn cho sản xuất, đầu tư và phát triển hạ tầng tiếp tục tăng.

Trong khi đó, mặt bằng lãi suất huy động không còn duy trì ở mức thấp như trước. Từ đầu năm, nhiều ngân hàng đã điều chỉnh tăng lãi suất tiền gửi, bao gồm cả nhóm ngân hàng quốc doanh, phản ánh áp lực về thanh khoản và chi phí vốn.

“Vấn đề của Việt Nam bây giờ không phải là thiếu vốn, mà là làm sao huy động đủ vốn với chi phí hợp lý, đồng thời giữ ổn định tỷ giá, lạm phát và hệ thống tài chính”, ông Phước nhận định.

Đối với người dân, chi phí vốn tăng có thể tác động đồng thời tới chi phí sinh hoạt và chi phí tài chính. Giá trị thực của tiền mặt có thể giảm khi lạm phát tăng, trong khi các khoản vay mua nhà, vay tiêu dùng hoặc vay kinh doanh có thể chịu áp lực từ lãi suất cao hơn.

Theo chuyên gia Kafi, tiền gửi tiết kiệm vẫn là một kênh bảo toàn vốn, nhưng nếu lãi suất tiền gửi thấp hơn tốc độ tăng giá của hàng hóa, dịch vụ thiết yếu, sức mua của tài sản có thể suy giảm.

Đòn bẩy tài chính trở thành rủi ro lớn hơn

Với người vay, rủi ro lớn nhất nằm ở khả năng thu nhập không tăng kịp nghĩa vụ trả nợ. Một khoản vay có thể phù hợp trong giai đoạn lãi suất thấp nhưng trở thành áp lực khi lãi suất tăng hoặc thu nhập giảm.

Đối với nhà đầu tư, chi phí sử dụng vốn vay, đặc biệt là margin, tăng lên đồng nghĩa tài sản phải tạo ra mức sinh lời cao hơn để bù đắp chi phí vốn.

Ông Phước cho rằng nếu một tài sản chỉ tạo lợi nhuận khoảng 8% trong khi chi phí vay ở mức 7-8%, phần lợi nhuận còn lại không tương xứng với rủi ro. Khi thị trường giảm, đòn bẩy có thể làm gia tăng thua lỗ do giá trị tài sản giảm nhưng nghĩa vụ nợ vẫn duy trì.

Dấu hiệu cho thấy đòn bẩy đang gây áp lực là khi chi phí lãi vay chiếm tỷ trọng lớn trong dòng tiền, nhà đầu tư phải sử dụng thu nhập mới để trả khoản nợ cũ hoặc bán tài sản để duy trì khoản vay.

Theo ông Phước, trong môi trường lãi suất và lạm phát cùng tăng, nhà đầu tư sẽ yêu cầu mức sinh lời cao hơn để bù đắp chi phí vốn và rủi ro. Dòng tiền vì vậy có xu hướng tìm đến các tài sản có khả năng tạo dòng tiền ổn định như tiền gửi, quỹ tiền tệ hoặc trái phiếu ngắn hạn.

Sau khi chiến sự Iran bùng phát vào đầu tháng 3/2026, các quỹ thị trường tiền tệ toàn cầu thu hút khoảng 48 tỷ USD chỉ trong một tuần, trong khi gần 19 tỷ USD rút khỏi các quỹ cổ phiếu Mỹ và toàn cầu.

Đến giữa tháng 3, dòng vốn tiếp tục chảy vào các tài sản an toàn hơn như trái phiếu Chính phủ và trái phiếu ngắn hạn. Trong tuần kết thúc ngày 12/8, các quỹ trái phiếu Mỹ thu hút thêm 9,4 tỷ USD, trong khi quỹ tiền tệ thu hút gần 14 tỷ USD.

Tuy nhiên, dòng tiền không hoàn toàn rời bỏ tài sản rủi ro. Khi lo ngại về lãi suất giảm bớt, cổ phiếu bắt đầu thu hút vốn trở lại, cho thấy nhà đầu tư đang phân bổ vốn chọn lọc hơn.

Các tổ chức đầu tư lớn cũng có xu hướng tăng tỷ trọng vào trái phiếu chất lượng cao, tài sản tạo dòng tiền ổn định và các khoản đầu tư phòng thủ, thay vì tập trung vào một nhóm cổ phiếu hoặc một thị trường riêng lẻ.

Từ góc độ quản trị tài chính cá nhân, ông Phước đưa ra 4 nguyên tắc gồm ưu tiên tài sản có khả năng tạo dòng tiền, duy trì khoản dự phòng và thanh khoản, ưu tiên trả các khoản nợ có lãi suất cao, đồng thời sử dụng đòn bẩy trong giới hạn phù hợp.

Theo ông, nhà đầu tư không nên sử dụng vốn vay ngắn hạn để đầu tư vào các tài sản cần thời gian dài mới thu hồi vốn.

Việc xây dựng cấu trúc tài chính có đủ thanh khoản, đa dạng tài sản và phù hợp với khả năng chịu rủi ro sẽ giúp cá nhân duy trì nghĩa vụ tài chính trong các giai đoạn thị trường biến động.