Lần đầu tiên Việt Nam xây sân bay trên mặt nước: Siêu dự án 9.000 tỷ nằm tại tỉnh có đường bờ biển dài nhất Việt Nam

Bộ Xây dựng vừa trình Thủ tướng Chính phủ đề cương điều chỉnh Quy hoạch hệ thống cảng hàng không toàn quốc giai đoạn 2021–2030, tầm nhìn đến năm 2050, trong một bước đi nhằm tái định hình mạng lưới hạ tầng hàng không theo hướng đồng bộ, linh hoạt và tiệm cận xu thế phát triển quốc tế.

Trọng tâm của lần điều chỉnh này là đề xuất bổ sung hai cảng hàng không mới gồm Măng Đen và Vân Phong, đồng thời nâng cấp Cảng hàng không Quảng Trị từ tiêu chuẩn 4C lên 4E nhằm đáp ứng nhu cầu khai thác dài hạn và tăng khả năng tiếp nhận máy bay thân rộng.

Đáng chú ý, dự án sân bay Vân Phong đang nổi lên như điểm nhấn đặc biệt trong quy hoạch lần này khi được đề xuất xây dựng tại xã Vạn Thắng, tỉnh Khánh Hòa (thuộc khu vực huyện Vạn Ninh trước đây), cách trung tâm TP Nha Trang khoảng 65 km.

Khác với các mô hình truyền thống, sân bay này được quy hoạch trên vùng mặt nước ven bờ với diện tích khoảng 497,1 ha, trở thành một hướng tiếp cận hoàn toàn mới trong phát triển hạ tầng hàng không tại Việt Nam.

Theo phương án đề xuất, sân bay Vân Phong sẽ đạt tiêu chuẩn cấp 4E - tiêu chuẩn dành cho các loại máy bay cỡ lớn. Công suất khai thác dự kiến đạt khoảng 1,5 triệu hành khách mỗi năm vào năm 2030 và tăng lên 2,5 triệu hành khách mỗi năm vào năm 2050. Tổng mức đầu tư của dự án ước tính khoảng 9.214 tỷ đồng.

Nếu được phê duyệt và triển khai, đây sẽ là sân bay đầu tiên của Việt Nam được xây dựng hoàn toàn trên mặt nước, đánh dấu một bước đột phá trong tư duy quy hoạch hạ tầng giao thông.

Dự án không chỉ mang ý nghĩa về mặt kỹ thuật mà còn được kỳ vọng trở thành cửa ngõ giao thông hàng không quan trọng của khu vực Nam Trung Bộ và Tây Nguyên. Việc hình thành sân bay Vân Phong được đánh giá sẽ góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội, du lịch, logistics, đồng thời tạo động lực chiến lược cho Khu kinh tế Vân Phong và các khu vực lân cận.

Theo tỉnh Khánh Hòa, dự án này phù hợp với quy hoạch chung xây dựng Khu kinh tế Vân Phong đến năm 2040, tầm nhìn đến năm 2050 đã được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt điều chỉnh tại Quyết định số 298/QĐ-TTg ngày 27/3/2023, cũng như phù hợp với quy hoạch sử dụng đất đến năm 2030 và kế hoạch sử dụng đất năm đầu của huyện Vạn Ninh được phê duyệt vào tháng 3/2024.

Trên thực tế, mô hình sân bay xây dựng trên mặt nước hoặc trên đảo nhân tạo đã xuất hiện tại nhiều quốc gia trên thế giới. Tiêu biểu là sân bay Kansai của Nhật Bản, với tổng vốn đầu tư khoảng 20 tỷ USD, được xây dựng trên một hòn đảo nhân tạo giữa vịnh Osaka, cách thành phố Osaka khoảng 40 km.

Dự án được khởi công từ năm 1987 và đi vào hoạt động năm 1994, từng được xem là một trong những thách thức kỹ thuật lớn nhất trong ngành xây dựng hiện đại khi phải xử lý nền đất sét bồi tích không ổn định dưới đáy biển và đảm bảo kết cấu đủ bền vững để chống chịu bão lớn, động đất.

Bên cạnh đó, nhiều sân bay quốc tế khác cũng được phát triển theo mô hình tương tự như Chek Lap Kok (Hồng Kông, Trung Quốc – khánh thành năm 1998), sân bay quốc tế Incheon (Hàn Quốc – khánh thành năm 2001) hay sân bay quốc tế Hamad (Qatar).

Những công trình này cho thấy xu hướng mở rộng không gian phát triển hạ tầng hàng không ra biển, đặc biệt tại các quốc gia có quỹ đất hạn chế hoặc nhu cầu phát triển quy mô lớn.

Nếu được thông qua, dự án sân bay Vân Phong không chỉ bổ sung thêm một mắt xích quan trọng trong mạng lưới hàng không quốc gia mà còn đánh dấu lần đầu tiên Việt Nam tiếp cận mô hình sân bay trên mặt nước - một bước tiến đáng chú ý trong năng lực quy hoạch và phát triển hạ tầng hiện đại.