Mô hình Xanh SM gây sốt: Khi các ông lớn thế giới soi chiếu 'công thức thành công' từ Việt Nam

Khi Uber và Grab “hối hả” chạy đua xe điện

Theo báo cáo mới nhất của Global Market Insights Inc., thị trường taxi điện toàn cầu được ước tính đạt quy mô 25,7 tỷ USD vào năm 2025 và có thể mở rộng lên 90 tỷ USD vào năm 2035, với tốc độ tăng trưởng kép hàng năm (CAGR) khoảng 14,1%. Trong bối cảnh áp lực Net Zero và các rào cản pháp lý đô thị ngày càng thắt chặt, Uber và Grab đã chính thức chuyển mình từ những tuyên bố định hướng sang lộ trình điện hóa cụ thể.

Những năm năm gần đây, Uber và Grab đã chính thức bước vào “sân chơi” xe điện, không còn dừng ở những tuyên bố mang tính định hướng mà đã gắn liền với các con số và chương trình triển khai cụ thể, cho thấy mức độ nghiêm túc của quá trình chuyển đổi.

Với Uber, điện hóa đội xe được xác định là một trụ cột trong chiến lược dài hạn nhằm hướng tới mục tiêu phát thải ròng bằng 0. Chiến lược của hãng tập trung vào hai mũi nhọn là số hóa quy mô và ưu đãi trực tiếp.

Thực tế, tham vọng điện hóa của Uber không phải mới xuất hiện, hãng đã nhen nhóm chiến lược này từ năm 2022 thông qua lộ trình Uber Green. Tuy nhiên, phải đến giai đoạn 2024–2025, 'gã khổng lồ' này mới thực sự dồn lực đẩy mạnh quá trình chuyển đổi.

Theo báo cáo phát triển bền vững của doanh nghiệp, giai đoạn 2024–2025 ghi nhận từ hơn 200.000 đến khoảng 280.000 phương tiện điện (EV và ZEV) đang hoạt động trên nền tảng Uber toàn cầu, tăng hơn 50% so với năm trước, với trên 130 triệu chuyến đi bằng xe điện chỉ trong một quý.

Để thúc đẩy quá trình này, Uber đã tái định vị dịch vụ Uber Green thành Uber Electric, đồng thời triển khai các chương trình hỗ trợ tài chính trực tiếp cho tài xế. Tiêu biểu là khoản trợ cấp lên tới 4.000 USD tại Mỹ, nhằm bù đắp chi phí mua hoặc thuê xe điện trong bối cảnh các ưu đãi thuế liên bang bị thu hẹp.

Trái ngược với cách tiếp cận tập trung tại các thị trường phát triển của Uber, Grab chọn chiến lược thận trọng, phù hợp với điều kiện của Đông Nam Á – khu vực có thu nhập tài xế thấp hơn và hạ tầng năng lượng chưa đồng đều. Thay vì đặt ra các mốc chuyển đổi cứng trên toàn khu vực, Grab lựa chọn triển khai từng bước thông qua các chương trình thí điểm, đồng thời hợp tác với các hãng xe, ngân hàng và doanh nghiệp cho thuê để cung cấp các gói EV rental, giúp tài xế tiếp cận xe điện mà không phải gánh toàn bộ chi phí đầu tư ban đầu.

Ở quy mô khu vực, Grab và BYD đã công bố hợp tác chiến lược nhằm mở rộng đội xe điện tại Đông Nam Á, với mục tiêu cung cấp lên tới 50.000 xe điện cho đối tác tài xế và các đội xe Grab tại những thị trường trọng điểm như Indonesia, Malaysia, Philippines, Singapore, Thái Lan và Việt Nam.

Riêng tại Việt Nam, Grab đã triển khai dịch vụ GrabCar Xe Điện tại Hà Nội từ cuối năm 2024, cho phép tài xế sử dụng xe điện và xe hybrid tham gia nền tảng, trong đó phần lớn phương tiện đến từ các hãng đang hiện diện trên thị trường trong nước như VinFast. Ở mảng xe hai bánh, Grab hợp tác với Selex Motors để thử nghiệm GrabBike điện, áp dụng mô hình đổi pin nhanh cho tài xế tại TP. HCM và Hà Nội.

Tuy vậy, điểm chung của cả Uber và Grab là xe điện hiện vẫn được “ghép” vào cấu trúc cũ của mô hình gọi xe dựa trên tài xế tự do. Điều này khiến tỷ lệ EV trong tổng đội xe tại nhiều thị trường còn thấp so với tham vọng đã công bố. Các rào cản về chi phí đầu tư ban đầu, thời gian sạc, độ phủ hạ tầng cũng như tâm lý ngại rủi ro của tài xế khiến tiến trình điện hóa diễn ra không đồng đều, buộc các nền tảng phải liên tục bù đắp bằng trợ cấp và ưu đãi.

Thực tế này cho thấy, dù đã bước vào sân chơi xe điện bằng những bước đi cụ thể và có số liệu minh chứng, Uber và Grab vẫn đang trong giai đoạn “chạy đà”, nơi xe điện vừa là công cụ hiện thực hóa cam kết ESG với nhà đầu tư, vừa là lời giải chưa trọn vẹn cho bài toán chi phí và tính bền vững của mô hình gọi xe toàn cầu.

Kỳ tích tài chính: 3 năm hoạt động, cú sốc định giá với những lợi thế không thể phủ nhận của Xanh SM

Trong khi các nền tảng gọi xe truyền thống vẫn đang loay hoay tìm cách kéo tài xế bước vào kỷ nguyên điện hóa, Xanh SM không phải đối mặt với bài toán này.

Doanh nghiệp ra đời với đội xe 100% điện, trực tiếp sở hữu và điều hành phương tiện, đồng thời xây dựng ngay từ đầu một hệ sinh thái vận hành khép kín. Khác với mô hình chỉ đóng vai trò kết nối giữa tài xế và hành khách, Xanh SM kiểm soát toàn bộ đội xe – từ khâu mua sắm, phân bổ, bảo trì cho tới khai thác dữ liệu vận hành. Chỉ sau 3 năm, tân binh này không chỉ phá vỡ thế độc tôn của Grab mà còn thiết lập một chuẩn mực định giá mới trong kỷ nguyên xe điện.

Lợi thế lớn nhất của Xanh SM không nằm ở số lượng xe, mà ở mạng lưới trạm sạc của VinFast. Với người dùng xe điện, nỗi lo lớn nhất không nằm ở giá xe mà là nguy cơ hết pin giữa đường. Khi hạ tầng sạc được phủ rộng, rào cản này gần như được gỡ bỏ, giúp xe điện trở nên dễ tiếp cận hơn với số đông. Đây cũng là điểm mà nhiều hãng xe điện khác, kể cả các thương hiệu lớn Trung Quốc như BYD hay MG, đến nay vẫn chưa làm được tại thị trường Việt Nam.

Sự khác biệt tiếp theo đến từ dữ liệu vận hành do Xanh SM tạo ra. Mỗi ngày, hàng trăm nghìn chuyến xe phát sinh lượng dữ liệu lớn về tình trạng pin, thói quen sạc, mức tiêu hao năng lượng cũng như độ bền linh kiện trong điều kiện sử dụng thực tế. Các dữ liệu này được thu thập và phân tích tập trung, giúp VinFast phát hiện sớm các vấn đề kỹ thuật và cải tiến sản phẩm nhanh hơn, thay vì phải chờ đợi những phản hồi rời rạc từ người dùng cuối.

Bên cạnh đó, việc sở hữu phương tiện cũng giúp doanh nghiệp giảm thiểu rủi ro lao động, một điểm yếu cố hữu của mô hình nền tảng. Khi giá xăng tăng hoặc điều kiện làm việc kém hấp dẫn, tài xế trong mô hình gọi xe truyền thống có thể rời bỏ nền tảng gần như ngay lập tức. Với đội xe thuộc quyền quản lý, Xanh SM không phải đối mặt với những biến động lao động ngắn hạn như vậy, qua đó chủ động tối ưu lịch vận hành, nâng cao tỷ lệ sử dụng phương tiện và xây dựng kế hoạch bảo trì xuyên suốt, không phụ thuộc vào quyết định cá nhân của tài xế.

Những lợi thế này đã tạo cho Xanh SM một nền tảng khác biệt so với các đối thủ, giúp mô hình taxi điện có khả năng mở rộng quy mô nhanh hơn và bền vững hơn. Đây cũng là cơ sở để Xanh SM duy trì đà tăng trưởng thị phần, thay vì chỉ được nhìn nhận như một “đầu ra” tiêu thụ xe cho VinFast.

Sự thành công của Xanh SM thể hiện rõ qua những con số tài chính không tưởng. Thực tế thị trường taxi công nghệ Việt Nam đã phản ánh rõ hiệu quả của chiến lược của hãng taxi này. Theo số liệu mới nhất tính đến cuối quý II/2025, Xanh SM tiếp tục giữ vị trí dẫn đầu với 44,68% thị phần vận chuyển hành khách bằng ô tô, mức cao nhất kể từ khi doanh nghiệp này tham gia thị trường. Đây cũng là quý thứ ba liên tiếp Xanh SM vượt qua Grab, qua đó củng cố vững chắc vai trò doanh nghiệp dẫn dắt trong lĩnh vực gọi xe bốn bánh tại Việt Nam.Tốc độ chiếm lĩnh thị trường của Xanh SM nhanh gấp 4-5 lần so với những gì Grab từng làm được trước đây.

Nếu như Grab cần gần một thập kỷ để xây dựng được chỗ đứng vững chắc tại thị trường Việt Nam, thì Xanh SM chỉ mất khoảng hai năm để đạt được quy mô và vị thế tương đương. Tốc độ mở rộng này cho thấy lợi thế rõ rệt của mô hình taxi điện sở hữu xe và vận hành tích hợp, đặc biệt trong bối cảnh người dùng ngày càng ưu tiên trải nghiệm ổn định, minh bạch và thân thiện với môi trường.

Đáng chú ý, Xanh SM (GSM) đang chuẩn bị cho kế hoạch IPO với mức định giá dự kiến lên tới 20 tỷ USD. "Đã có ý kiến ​​tư vấn cho rằng mức định giá khoảng 20 tỷ USD", Vingroup chia sẻ với Reuters. "Tuy nhiên, chúng tôi vẫn đang tiếp tục tham khảo nhiều quan điểm khác nhau. Mức định giá cuối cùng sẽ phụ thuộc đáng kể vào thời điểm và điều kiện thị trường tại thời điểm niêm yết", tập đoàn lưu ý thêm.

Điều đáng nói, Grab sau hơn một thập kỷ đốt vốn và thống trị Đông Nam Á, hiện cũng đang có vốn hóa quanh mức 21 tỷ USD. Việc có ý kiến tư vấn từ giới chuyên môn về mức định giá một tân binh 3 tuổi ngang hàng "lão làng" cho thấy kỳ vọng rất lớn vào tính bền vững của mô hình taxi điện tích hợp.

Tầm nhìn quốc tế: Từ thử nghiệm đến khả quan

Rõ ràng, so với mô hình nền tảng thuần túy, nơi chi phí vận hành phụ thuộc lớn vào việc tài xế tự sở hữu và khai thác phương tiện, Xanh SM đang cho thấy khả năng kiểm soát cả chi phí cố định lẫn chi phí biến đổi một cách chủ động và hiệu quả hơn. Điều này đặt ra một câu hỏi lớn từ góc nhìn đầu tư: Liệu cấu trúc chi phí của mô hình toàn diện như Xanh SM có đang tối ưu hơn bất kỳ hãng gọi xe nào trên thế giới?

Thực tế, mô hình của Xanh SM không phải không có thách thức. Điểm yếu lớn nhất chính là áp lực vốn đầu tư. Việc sở hữu trực tiếp đội xe khổng lồ khiến Xanh SM phải chịu chi phí khấu hao, bảo trì và rủi ro giảm giá trị tài sản rất lớn trên bảng cân đối kế toán. Đây là rủi ro mà mô hình của Uber đã né tránh được trong suốt nhiều năm.

Tuy nhiên, ở góc nhìn ngược lại, chính áp lực vốn này lại tạo ra "con hào kinh tế" của Xanh SM. Trong kỷ nguyên tiền đắt, rất ít đối thủ có đủ tiềm lực để xây dựng một đội xe điện quy mô lớn kèm hạ tầng sạc từ con số 0.

Thách thức tiếp theo đến từ tính linh hoạt, nhiều chuyên gia lo ngại mô hình này sẽ khó xoay sở khi thị trường biến động. Tuy nhiên, Xanh SM đang hóa giải điều này bằng cách đa dạng hóa: Không chỉ tự vận hành mà còn cho các hãng taxi truyền thống thuê xe (B2B), biến đối thủ thành đối tác.

Phá bỏ định kiến về sự cứng nhắc của mô hình sở hữu xe, Xanh SM đã nhanh chóng "xuất khẩu" mô hình này ra quốc tế và thu về những tín hiệu tích cực:

Tại thị trường Lào, sau hơn một năm triển khai dịch vụ gọi xe tại bốn tỉnh, thành phố gồm Vientiane, Vang Vieng, Savannakhet và Champasak, Xanh SM đã ghi nhận sự hưởng ứng tích cực từ người dân Lào, bước đầu khẳng định tính hiệu quả và sự phù hợp của mô hình tại thị trường. Tính đến tháng 5/2025, hàng triệu khách hàng tại Lào đã đồng hành cùng Xanh SM, thực hiện hơn 8 triệu km di chuyển bằng xe điện, góp phần giảm phát thải ra môi trường.

Ông Nguyễn Văn Thanh, Tổng Giám đốc GSM Toàn cầu chia sẻ: "Việc triển khai Xanh SM Platform tại Lào không chỉ là sự mở rộng về mặt thị trường, mà còn là bước đi chiến lược nhằm xuất khẩu toàn diện một mô hình phát triển bền vững, nơi công nghệ, môi trường và cơ hội kinh tế được tích hợp trong một nền tảng duy nhất. Chúng tôi tin rằng Việt Nam không chỉ có thể sản xuất phương tiện xanh, mà còn có thể dẫn dắt cuộc chuyển đổi toàn cầu về cách chúng ta di chuyển và Xanh SM chính là minh chứng cho điều đó".

Mới đây, vào tháng 12/2025,Xanh SM Lào vừa ký hợp tác chiến lược với Hội Doanh nghiệp Việt Nam tại Lào (AVILA), mở rộng dịch vụ taxi điện và giải pháp di chuyển xanh tại Viêng Chăn. Theo thỏa thuận, Xanh SM Lào cung cấp các dịch vụ vận chuyển bằng xe điện được thiết kế phù hợp với mô hình vận hành của doanh nghiệp, gồm Xanh SM Taxi, dịch vụ đưa đón sân bay Xanh SM Airport và các gói di chuyển sự kiện hay phục vụ theo nhu cầu thực tế.

Cùng với đó là hệ thống quản lý hành trình và báo cáo dữ liệu nhằm hỗ trợ doanh nghiệp kiểm soát chi phí, hạn chế rủi ro và minh bạch hóa quy trình vận chuyển. Các giải pháp này hướng tới việc hỗ trợ doanh nghiệp cải thiện hiệu quả vận hành và nâng cao trải nghiệm di chuyển của nhân sự, chuyên gia và khách hàng.

Tại Indonesia, thị trường taxi vốn là sự cạnh tranh của hai thương hiệu lớn Bluebird và Grab với màu xanh lá. Cả hai hãng này nắm giữ phần lớn thị phần taxi và xe công nghệ.

Tháng 12/2024, thị trường taxi điện Indonesia chào đón một "tay chơi" mới: Xanh SM – thương hiệu taxi điện đến từ Việt Nam.

Sự xuất hiện của Xanh SM đã tạo bất ngờ lớn, khi lần đầu tiên một hãng taxi Việt Nam vươn ra thị trường quốc tế và cạnh tranh trực tiếp với các ông lớn. Nhờ sử dụng xe thuần điện với chi phí vận hành thấp hơn nhiều so với xe xăng, giá cước của Xanh SM tại Indonesia thấp hơn đáng kể so với các đối thủ, thu hút một lượng lớn khách hàng, đặc biệt là những người quan tâm đến việc tiết kiệm chi phí khi di chuyển.

Không chỉ cung cấp dịch vụ taxi, VinFast còn đầu tư mạnh vào hệ thống hạ tầng sạc tại Indonesia. Cuối tháng 12/2024, hãng ký kết bản ghi nhớ hợp tác, dự kiến đầu tư 1,2 tỷ USD vào việc xây dựng 100.000 trạm sạc trên khắp đất nước vạn đảo. Việc xây dựng hệ thống trạm sạc không chỉ giúp Xanh SM đảm bảo nguồn cung năng lượng cho đội xe mà còn góp phần thúc đẩy sự phát triển của xe điện tại Indonesia.

Kể từ khi gia nhập thị trường, Green SM tập trung vào việc cung cấp giải pháp di chuyển an toàn, đáng tin cậy và dễ tiếp cận cho người dùng. Dịch vụ đã được triển khai tại Jakarta, Bekasi, Makassar và Surabaya, đồng thời duy trì mô hình vận hành đồng bộ với đội xe điện VinFast êm ái, đội ngũ tài xế được đào tạo bài bản và cơ chế giá minh bạch.

Tại Jakarta, Green SM đã hoàn thành hơn 39 triệu km di chuyển xanh, giúp giảm khoảng 7.600 tấn khí thải carbon. Dù yếu tố bền vững không phải là lý do ban đầu khiến nhiều hành khách lựa chọn dịch vụ, song trải nghiệm êm ái và yên tĩnh đã dần trở thành điểm cộng khiến họ tiếp tục gắn bó.

Mới đây, Xanh SMlọt top 10 Thương hiệu Vận tải Đường bộ được vinh danh tại Giải thưởng Disway 2025 (giải được tổ chức bởi Disway Group, một trong những mạng lưới truyền thông lớn nhất Indonesia, nhằm tôn vinh các thương hiệu được tin cậy và có độ phủ rộng trong hơn 50 ngành hàng trên thị trường). Sự ghi nhận này cho thấy người dân Indonesia đang đón nhận rộng rãi hơn các dịch vụ di chuyển thuần điện, đồng thời khẳng định vị thế bền vững của Green SM trong hệ sinh thái giao thông đô thị.

Ở Philippines, ngày 10/6/2025, Xanh SM chính thức vận hành, không lâu sau thời điểm này, ứng dụng gọi xe của hãng đã trở thành ứng dụng được tải về nhiều nhất trên nền tảng iOS và Android trong danh mục Travel với hơn 100.000 lượt tải về. Xanh SM hiện đặt ra kế hoạch đầu tư cơ sở hạ tầng sạc xe, tìm kiếm thêm đối tác, và mở rộng đội xe; kế hoạch này được cho là có tổng vốn lên tới 500 triệu USD, dự kiến sẽ nâng tổng số xe vận hành lên khoảng 15.000 xe. Trong một thông báo của Xanh SM, khoản đầu tư 500 triệu USD chỉ là bước đầu; khi hoạt động ở quy mô lớn hơn, mức đầu tư có thể lên tới 1 tỷ USD, tạo ra từ 20.000 đến 70.000 việc làm cho người dân nước này.

Gần nhất, ngày 15/12/2025, Green GSM chính thức triển khai dịch vụ taxi điện tại thành phố Davao, Philippines. Đây là bước mở rộng đầu tiên ra ngoài khu vực Metro Manila. Ông Đào Quý Phi, Giám đốc điều hành Green GSM khu vực Đông Nam Á cho biết: "Davao là thành phố đề cao trật tự và trách nhiệm môi trường. Mục tiêu của chúng tôi là cung cấp lựa chọn di chuyển không phát thải đáng tin cậy". Việc mở rộng sang Davao là bước chiến lược trong kế hoạch phát triển nền tảng di chuyển thuần điện của Green GSM tại Philippines.

Việc triển khai tại các thị trường nước ngoài không chỉ dừng lại ở việc đưa xe sang, mà là triển khai cả một hệ điều hành xanh. Khả năng thích nghi nhanh chóng tại các quốc gia có hạ tầng tương đồng Việt Nam cho thấy mô hình này có tính "scale-up" rất cao nếu có sự hậu thuẫn tốt về hạ tầng sạc.