Một doanh nghiệp đề xuất xây tổ hợp chế tạo đầu máy, toa xe cho chuỗi dự án đường sắt 270 tỷ USD: Bộ Xây dựng nói gì?

Theo Báo Đầu tư, Bộ Xây dựng vừa có công văn gửi Tổng công ty Đường sắt Việt Nam (VNR) liên quan đến việc triển khai đầu tư dự án xây dựng tổ hợp công nghiệp đường sắt sau khi nhận được đề xuất của đơn vị.

Bộ Xây dựng cho biết, việc Tổng Công ty Đường sắt Việt Nam đề xuất nghiên cứu và triển khai dự án xây dựng tổ hợp công nghiệp đường sắt là có cơ sở, phù hợp với định hướng phát triển ngành đường sắt trong giai đoạn tới.

Để triển khai dự án theo đúng quy định của Luật Đầu tư công, Bộ Xây dựng đề nghị VNR căn cứ Điều 29 Luật Đầu tư công năm 2024, có văn bản báo cáo Thủ tướng Chính phủ xem xét, giao Tổng Công ty Đường sắt Việt Nam làm cơ quan chủ quản của dự án. Trong báo cáo, VNR cần làm rõ cơ sở đề xuất, sự cần thiết của dự án, đồng thời cung cấp các thông tin sơ bộ như mục tiêu, phạm vi, quy mô, tổng mức đầu tư, tiến độ thực hiện và hiệu quả đầu tư.

Lãnh đạo Bộ Xây dựng nhấn mạnh, trường hợp được Thủ tướng Chính phủ giao làm cơ quan chủ quản, Tổng Công ty Đường sắt Việt Nam sẽ có trách nhiệm triển khai các thủ tục chuẩn bị đầu tư theo quy định, đồng thời phối hợp với Bộ Tài chính để được bố trí kinh phí thực hiện dự án.

Trước đó, VNR kiến nghị Bộ Xây dựng xem xét, báo cáo Thủ tướng Chính phủ giao Tổng Công ty làm chủ quản đầu tư dự án, với 100% nguồn vốn đầu tư công.

Để chuẩn bị cho dự án, VNR cho biết đã chủ động làm việc với nhiều doanh nghiệp lớn trong nước như Thành Công, Hòa Phát (HoSE: HPG), Tập đoàn Trường Hải (THACO), Tổng Công ty Máy động lực và Máy nông nghiệp Việt Nam (VEAM, mã: VEA) và VinSpeed (thuộc Tập đoàn Vingroup - VIC) nhằm nghiên cứu khả năng hợp tác phát triển công nghiệp đường sắt.

Bên cạnh đó, trong giai đoạn từ tháng 9 đến tháng 11/2025, VNR đã làm việc với Tập đoàn Trung Xa cùng nhiều doanh nghiệp Trung Quốc chuyên sản xuất, thiết kế phương tiện đường sắt như Đại Liên, Trường Xuân, Trường Giang, Đường Sơn…

Hiện nay, VNR đang tích cực phối hợp với các đơn vị tư vấn trong và ngoài nước để hoàn thiện báo cáo nghiên cứu tiền khả thi của dự án. Trong khoảng thời gian từ ngày 17/12 đến 25/12/2025, tư vấn Trung Quốc đã sang Việt Nam để tiến hành khảo sát sơ bộ, phục vụ công tác lập báo cáo. Lãnh đạo VNR cho biết, báo cáo nghiên cứu tiền khả thi dự kiến sẽ được hoàn thiện trong vòng 3 tháng tới.

Theo định hướng phát triển, tổ hợp công nghiệp đường sắt sẽ tập trung đẩy mạnh sản xuất trong nước, từng bước nội địa hóa các linh kiện phần cứng, phần mềm thuộc hệ thống thông tin, tín hiệu và cấp điện; đồng thời làm chủ công tác vận hành, bảo trì cũng như sản xuất phụ tùng thay thế cho các tuyến đường sắt, đặc biệt là đường sắt tốc độ cao.

Tổ hợp cũng đặt mục tiêu tiếp nhận chuyển giao công nghệ, đầu tư máy móc, thiết bị để sản xuất đầu máy, toa xe cho các tuyến đường sắt quốc gia có tốc độ dưới 200km/h, đồng thời mua thiết kế để chế tạo toa xe phục vụ các tuyến đường sắt đô thị.

Theo tính toán sơ bộ, dự án có tổng mức đầu tư khoảng 17.509 tỷ đồng, dự kiến mang lại doanh thu 228.102 tỷ đồng trong giai đoạn 2030 - 2050, lợi nhuận bình quân khoảng 1.141 tỷ đồng/năm, với thời gian hoàn vốn ước tính 16 năm.

VNR đánh giá, dự án tổ hợp công nghiệp đường sắt sẽ tạo cú hích quan trọng cho ngành công nghiệp đường sắt trong nước, góp phần hiện thực hóa mục tiêu nâng cấp và phát triển mạng lưới đường sắt quốc gia với tổng vốn đầu tư lên tới 275 tỷ USD vào năm 2050. Bao gồm các tuyến đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam, Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng, Hải Phòng - Hạ Long - Móng Cái, cùng hệ thống đường sắt đô thị tại Hà Nội và TP. HCM.