Một pháp nhân đặc biệt có thể ra đời, hướng tới quản lý thống nhất mạng lưới 200km metro tại TP.HCM

UBND TP.HCM vừa chấp thuận chủ trương nghiên cứu, xây dựng Đề án thành lập doanh nghiệp đường sắt địa phương do Nhà nước nắm giữ 100% vốn điều lệ, theo đề xuất của Sở Xây dựng.

Động thái này nhằm triển khai cơ chế được quy định tại khoản 4 Điều 17 Luật Phát triển đô thị số 18/2026/QH16, cho phép UBND Thành phố quyết định thành lập doanh nghiệp sau khi được HĐND Thành phố thông qua chủ trương.

Theo đó, Ban Quản lý Đường sắt đô thị TP.HCM (MAUR) được giao chủ trì, phối hợp với các sở, ngành liên quan xây dựng đề án, đánh giá sự cần thiết, tính khả thi, hiệu quả và thời điểm phù hợp để thành lập doanh nghiệp.

Đáng chú ý, Thành phố yêu cầu đề án phải làm rõ mô hình tổ chức, chức năng, nhiệm vụ, cơ cấu quản lý, nhân sự, nguồn vốn, tài sản và cơ chế quản trị. Đồng thời, cần xác định rõ phạm vi hoạt động của doanh nghiệp mới so với các cơ quan quản lý nhà nước và đơn vị hiện hữu, tránh chồng chéo chức năng, nhiệm vụ.

Bên cạnh đó, MAUR được yêu cầu nghiên cứu các hoạt động khai thác thương mại và những lĩnh vực kinh doanh có thể giao cho doanh nghiệp thực hiện, cùng với các nhiệm vụ quản lý được phép chuyển giao theo quy định pháp luật.

Sau khi hoàn thiện, đề án sẽ được trình UBND TP.HCM xem xét. Trường hợp đáp ứng các điều kiện về sự cần thiết, tính khả thi và hiệu quả, Thành phố sẽ thực hiện quy trình trình HĐND thông qua chủ trương trước khi triển khai thủ tục thành lập doanh nghiệp.

Đề xuất được đưa ra trong bối cảnh TP.HCM đang đẩy mạnh phát triển mạng lưới đường sắt đô thị. Theo Nghị quyết 09-NQ/TW, Thành phố đặt mục tiêu hoàn thành 6 tuyến metro với tổng chiều dài khoảng 200km vào năm 2030.

Các tuyến nằm trong kế hoạch gồm Bến Thành - Cần Giờ, Bến Thành - Tham Lương, Bến Thành - Thủ Thiêm, Thủ Thiêm - Long Thành, sân bay Tân Sơn Nhất - Phú Hữu và Bình Dương - Suối Tiên.

Hiện TP.HCM đang triển khai thi công ba tuyến gồm Bến Thành - Tham Lương dài 11,3km, Bến Thành - Thủ Thiêm dài 6,2km và Bến Thành - Cần Giờ dài 54km.

Dự kiến trong quý IV/2026, Thành phố tiếp tục khởi công các tuyến Thủ Thiêm - Long Thành, Bình Dương - Suối Tiên, Thủ Dầu Một - TP.HCM và sân bay Tân Sơn Nhất - Phú Hữu.

Việc nghiên cứu thành lập doanh nghiệp đường sắt chuyên trách được kỳ vọng sẽ tạo cơ sở tổ chức quản lý thống nhất, phù hợp với quy mô mạng lưới metro ngày càng mở rộng tại TP.HCM.