Nóng: Cảng biển Saudi Arabia dừng nhận đơn đến hết tháng 4/2026, lối thoát nào cho hàng Việt?

Tại Diễn đàn Kinh tế Việt Nam 2026 với chủ đề "Doanh nghiệp trước cú sốc địa chính trị toàn cầu", ông Trần Trọng Kim – Tham tán Thương mại Việt Nam tại Ả Rập Xê Út, cho hay dù căng thẳng tại khu vực này không mới, nhưng việc xung đột Mỹ - Israel leo thang gần đây đã đẩy tình hình vào trạng thái nghiêm trọng chưa từng có. Hệ quả trực tiếp là các doanh nghiệp nhập khẩu tại Ả Rập Xê Út đang trở nên thận trọng hơn bao giờ hết.

"Họ bắt đầu siết chặt việc ký kết hợp đồng mới, ưu tiên tuyệt đối cho các mặt hàng thiết yếu và điều chỉnh lại toàn bộ kế hoạch nhập khẩu," ông Kim cho biết.

Điều này đồng nghĩa với việc nhu cầu đối với các sản phẩm từ Việt Nam có thể bị đình trệ hoặc gián đoạn trong ngắn hạn, gây áp lực trực tiếp lên dòng vốn và sản xuất của doanh nghiệp trong nước.

Đáng chú ý, thông tin gây sốc nhất tại diễn đàn là việc các cảng biển lớn (như cảng Dammam) đã tạm ngừng tiếp nhận đặt chỗ cho đến hết tháng 4/2026. Đây là một đòn giáng mạnh vào chuỗi cung ứng hàng hóa từ Việt Nam sang khu vực này.

5 "phao cứu sinh" cho doanh nghiệp xuất khẩu

Để ứng phó với "cú sốc" này, Thương vụ Việt Nam tại Ả Rập Xê Út đã đưa ra 5 khuyến nghị chiến lược nhằm giúp doanh nghiệp giảm thiểu thiệt hại:

- Tìm kiếm lộ trình vận chuyển thay thế: Doanh nghiệp cần chuẩn bị tâm lý cho việc thời gian vận chuyển kéo dài và chi phí nhiên liệu tăng cao. Trong bối cảnh eo biển Hormuz đối mặt nguy cơ gián đoạn nghiêm trọng, ông Kim gợi ý doanh nghiệp cân nhắc chuyển hướng hàng qua Biển Đỏ để cập cảng Jeddah của Ả Rập Xê Út. Dù tuyến đường này vẫn chịu ảnh hưởng phần nào, nhưng đây hiện là phương án khả thi nhất để duy trì dòng chảy hàng hóa.

- Siết chặt điều khoản hợp đồng: Trong thời điểm bất ổn, hợp đồng là "lá chắn" pháp lý duy nhất. Doanh nghiệp cần đưa vào các điều khoản Bất khả kháng (Force Majeure) toàn diện, quy định rõ trách nhiệm khi xảy ra chậm trễ, không giao được hàng hoặc các phát sinh về phụ phí bảo hiểm.

- Tối ưu hóa bảo hiểm hàng hóa: Ông Kim nhấn mạnh việc đảm bảo mức bảo hiểm tối đa là bắt buộc để bù đắp những tổn thất tiềm tàng. Tại các khu vực bất ổn địa chính trị, việc tiết kiệm chi phí bảo hiểm có thể dẫn đến rủi ro mất trắng toàn bộ lô hàng.

- Duy trì kênh liên lạc đa phương: Doanh nghiệp không nên đơn độc trong cuộc chiến này. Việc giữ kết nối thường xuyên với đối tác tại Ả Rập Xê Út; Bộ Công Thương, Vụ Thị trường nước ngoài; Đại sứ quán và Thương vụ Việt Nam tại Ả Rập Xê Út cũng như các nước lân cận. Đây là nguồn thông tin chính thống giúp doanh nghiệp cập nhật biến động giá cả nhiên liệu và hàng hóa tiêu dùng đang tăng cao trong nước cũng như quốc tế.

- Kiểm soát chặt chẽ chứng từ kỹ thuật (SFDA & SASO) Trong khủng hoảng, các cơ quan hải quan có xu hướng kiểm soát nghiêm ngặt hơn. Doanh nghiệp phải đảm bảo đầy đủ giấy tờ theo yêu cầu của:

SFDA: Cơ quan Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Saudi Arabia (đối với đồ uống, thực phẩm).

SASO: Cơ quan Quản lý Đo lường và Chất lượng Saudi Arabia. Việc sai sót giấy tờ lúc này có thể dẫn đến việc hàng hóa bị kẹt tại cửa khẩu vô thời hạn, phát sinh chi phí lưu kho bãi khổng lồ.

"Trong thời kỳ khủng hoảng, sự chủ động và kết nối chặt chẽ với các cơ quan chức năng là chìa khóa để doanh nghiệp bảo vệ mình trước những biến số không thể lường trước của địa chính trị”, Tham tán Thương mại Việt Nam tại Ả Rập Xê Út nhận định.