Xe đời cũ không hỗ trợ xăng E10 phải làm gì để chạy an toàn? Chuyên gia giải đáp

Chỉ khoảng 10% xe đời cũ có nguy cơ bị ảnh hưởng bởi xăng E10

Việc chuyển đổi sang sử dụng xăng E10 trên toàn quốc từ ngày 1/6 đang khiến không ít người dùng lo ngại, đặc biệt là với các dòng xe đời cũ.

Tuy nhiên, theo đánh giá của các chuyên gia trong ngành ô tô, xe máy, phần lớn phương tiện đang lưu hành hiện nay vẫn có thể sử dụng loại nhiên liệu này mà không gặp vấn đề nghiêm trọng, trong khi nhóm xe có nguy cơ bị ảnh hưởng chỉ chiếm tỷ lệ tương đối thấp.

Theo số liệu từ Cục Đăng kiểm Việt Nam và Tổng cục Thống kê, Việt Nam hiện có khoảng hơn 70 triệu xe máy và khoảng 6 - 7 triệu ô tô. Riêng tại Hà Nội và TP.HCM, số lượng xe máy đã vượt quá 10 triệu chiếc mỗi thành phố. Những năm gần đây, người dân ngày càng sử dụng nhiều dòng xe đời mới từ các thương hiệu như Honda, Yamaha, Suzuki, VinFast, trong khi ô tô phổ biến là sedan, SUV và hatchback.

Một chuyên gia ngành vận tải cho biết nếu tính tổng số phương tiện chạy xăng dân dụng hiện nay khoảng 76 - 77 triệu chiếc thì chỉ khoảng 10% thuộc nhóm xe rất cũ, sử dụng bộ chế hòa khí, vật liệu hệ thống nhiên liệu đời cũ hoặc đã xuống cấp. Nhóm này tương đương khoảng 7 - 8 triệu phương tiện có thể gặp rủi ro nếu sử dụng xăng E10 trong thời gian dài mà không được bảo dưỡng hoặc nâng cấp phù hợp.

Theo thống kê, hiện vẫn còn khoảng 19,7 triệu xe máy sản xuất trước năm 2008 đang lưu hành tại Việt Nam. Đây là nhóm phương tiện sử dụng chế hòa khí nhiều hơn, vật liệu cao su cũ nên nhạy cảm hơn với ethanol. Tuy nhiên, các chuyên gia cũng nhấn mạnh không phải mọi xe cũ đều không sử dụng được xăng E10. Nhiều xe dù đã sử dụng lâu năm nhưng được thay phụ tùng mới, đại tu hoặc bảo dưỡng định kỳ vẫn có thể vận hành bình thường.

Thực tế, từ hơn hai thập niên qua, nhiều quốc gia như Mỹ, Brazil hay Thái Lan đã sử dụng phổ biến xăng E10, thậm chí E20 và E85. Các hãng xe lớn trên thế giới cũng đã đồng bộ hóa vật liệu chế tạo hệ thống nhiên liệu với các vật liệu chịu ethanol tốt hơn như Viton hay Teflon. Theo các chuyên gia, chưa từng xuất hiện tình trạng “hỏng máy hàng loạt” do sử dụng xăng E10 tại các thị trường này.

Theo thông tin từ các nhà sản xuất ô tô, phần lớn xe sản xuất từ năm 2011 trở đi đều tương thích với xăng E10 do đã đáp ứng các tiêu chuẩn kỹ thuật quốc tế. Người dùng có thể kiểm tra khả năng tương thích của xe thông qua thông tin trên nắp bình xăng, sách hướng dẫn sử dụng hoặc liên hệ trực tiếp với hãng xe để được tư vấn.

Các hãng xe đều quy định rõ loại nhiên liệu phù hợp nhằm đảm bảo xe vận hành ổn định cũng như làm căn cứ bảo hành. Trong trường hợp làm mất sách hướng dẫn, người dùng có thể tải bản điện tử từ website chính thức của hãng.

Xe đời cũ cần làm gì để dùng xăng E10 an toàn?

Các chuyên gia cho biết việc tương thích với xăng E10 phụ thuộc chủ yếu vào vật liệu cấu thành hệ thống nhiên liệu. Do ethanol có tính hút ẩm và khả năng hòa tan cao hơn xăng khoáng nên có thể thúc đẩy hiện tượng oxy hóa ở chi tiết kim loại, đồng thời làm trương nở, chai cứng hoặc xuống cấp một số vật liệu nhựa và cao su cũ như ống dẫn nhiên liệu, gioăng, phớt bơm xăng hay màng bơm xăng.

Tại Mỹ, Anh, Australia hay Brazil, nhiều chủ xe đời cũ từng ghi nhận hiện tượng nứt ống dẫn nhiên liệu, chai gioăng hoặc hỏng bơm xăng sau thời gian dài sử dụng xăng E10 hoặc E20. Chính vì vậy, tại các quốc gia này, nhiều xe cổ và xe đời cũ đã phải thực hiện retrofit, tức nâng cấp hệ thống nhiên liệu để tương thích tốt hơn với nhiên liệu chứa ethanol.

Quá trình retrofit thường bao gồm thay toàn bộ ống dẫn nhiên liệu bằng loại vật liệu chịu ethanol tốt hơn, thay gioăng và vòng đệm O-ring bằng vật liệu hiện đại như Viton, thay màng bơm xăng, vệ sinh bình nhiên liệu và đường ống, đồng thời xử lý chống gỉ cho bình xăng nếu cần thiết. Với các xe dùng bộ chế hòa khí, gara cũng có thể thay phao xăng hoặc các chi tiết bằng nhôm, kẽm dễ bị ảnh hưởng bởi ethanol, đồng thời hiệu chỉnh lại bộ chế hòa khí để phù hợp với đặc tính cháy của nhiên liệu mới.

Tại Anh và Mỹ, chi phí retrofit dao động từ vài trăm đến vài nghìn USD tùy tình trạng xe và mức độ nâng cấp. Trong khi đó, tại Việt Nam, dịch vụ này hiện chưa phổ biến do số lượng xe thực sự không tương thích với E10 tương đối thấp và phần lớn xe đời mới đang lưu hành đã được thiết kế để sử dụng nhiên liệu chứa ethanol ở mức thấp như E5 hoặc E10.

Theo TS Cao Đào Nam, Quản lý chương trình đào tạo ngành kỹ thuật ô tô Trường ĐH GTVT TP.HCM, với xe máy đời cũ, người dùng nên kiểm tra và thay thế các chi tiết cao su đã lão hóa như gioăng nắp bình xăng, o-ring kim phun, gioăng chế hòa khí, màng bơm xăng cơ, phớt, ống hồi xăng hoặc ống thông hơi. Các chuyên gia khuyến nghị nên sử dụng vật liệu chịu ethanol tốt hơn như FKM/Viton hoặc phụ tùng được ghi rõ tương thích với E10.

Nếu bình xăng bằng thép đã có gỉ sét, cặn đỏ hoặc nước đọng, người dùng nên tháo kiểm tra, súc rửa cặn gỉ và thay lọc xăng. Với xe cổ hoặc xe để lâu ngày, có thể cân nhắc phủ lớp bảo vệ bên trong bình nhiên liệu bằng vật liệu chuyên dụng chịu ethanol nếu thực hiện đúng kỹ thuật.

Đối với ô tô đời cũ dùng bộ chế hòa khí, các garage hiện nay cũng có thể thay phao xăng hoặc các chi tiết dễ bị ethanol tác động. Một số trường hợp có thể cần điều chỉnh tỷ lệ hòa khí hoặc thời điểm đánh lửa để xe vận hành ổn định hơn khi dùng E10. Với các xe phun xăng điện tử đời cũ, chủ xe có thể kiểm tra khả năng tự hiệu chỉnh của ECU hoặc remap nếu thực sự cần thiết.

Tuy nhiên, các chuyên gia cũng khuyến cáo người dùng nên tìm hiểu kỹ trước khi can thiệp vào ECU và lựa chọn đơn vị uy tín để tránh phát sinh chi phí không cần thiết.

Bên cạnh đó, khi thị trường bắt đầu chuyển đổi sang E10, nhiều sản phẩm phụ gia nhiên liệu cũng được quảng cáo rầm rộ với các lời giới thiệu như giúp tăng chỉ số octane, bảo vệ động cơ hay chống nước trong bình xăng. Tuy nhiên, các chuyên gia cho rằng phụ gia chỉ có tác dụng hỗ trợ bảo quản nhiên liệu hoặc hạn chế hút ẩm, chứ không thể biến một chiếc xe không tương thích thành tương thích hoàn toàn với xăng E10.

Tại Việt Nam, các loại phụ gia dành cho xăng E10 hiện được bán với giá khoảng 300.000 - 500.000 đồng/chai. Dù vậy, nhiều chuyên gia cho rằng người dùng không nên quá lạm dụng các sản phẩm này nếu xe vốn đã được thiết kế tương thích với E10.

Ông Nguyễn Minh Đồng, chuyên gia ô tô tại Đức, khẳng định việc sử dụng xăng E10 không gây tác động tiêu cực đáng kể tới hoạt động của phương tiện. Theo ông, các chỉ tiêu về công suất, hiệu suất vận hành cũng như phát thải cơ bản không thay đổi nhiều khi chuyển từ xăng khoáng sang E10.

Các chuyên gia cũng cho rằng dù sử dụng loại nhiên liệu nào, điều quan trọng nhất vẫn là bảo dưỡng định kỳ theo đúng khuyến cáo của nhà sản xuất. Khi chuyển sang sử dụng xăng E10, người dùng chỉ cần tiếp tục duy trì việc kiểm tra, bảo trì hệ thống nhiên liệu đúng chu kỳ để đảm bảo độ bền và khả năng vận hành ổn định của phương tiện.