Đếm ngược 'giờ G' đến tháng 4 khởi công tuyến metro đầu tiên từ TP.HCM đến sân bay Long Thành, THACO được giao nghiên cứu dự án theo PPP

Chỉ còn ít tháng nữa, Cảng hàng không quốc tế Long Thành dự kiến sẽ chính thức bước vào giai đoạn khai thác thương mại. Trong bối cảnh áp lực hạ tầng đang ngày càng đè nặng lên cửa ngõ phía Đông, câu hỏi cấp thiết nhất hiện nay là hành khách sẽ di chuyển bằng phương tiện gì để tiếp cận "siêu dự án" này một cách nhanh chóng nhất.

Đây được xem là bước đi mang tính quyết định, không chỉ giải quyết bài toán giao thông mà còn góp phần định hình trục phát triển đô thị vùng trong nhiều năm tới.

Trước yêu cầu thực tiễn đó, lãnh đạo Ủy ban nhân dân TP.HCM đã chính thức đưa ra chỉ đạo quyết liệt về việc khởi công tuyến đường sắt đô thị đầu tiên kết nối trực tiếp từ trung tâm thành phố đến sân bay Long Thành ngay trong tháng 4 tới đây.

Theo kế hoạch đã được thống nhất sau buổi làm việc giữa lãnh đạo TP.HCM và các đơn vị liên quan, việc khởi công tuyến Metro số 2 đoạn Bến Thành - Thủ Thiêm trước ngày 20/4 được xác định là nhiệm vụ trọng tâm với những thời hạn cụ thể cho từng đầu việc.

Đây là phân đoạn đặc biệt quan trọng, đóng vai trò "mắt xích" khởi đầu để hình thành mạng lưới giao thông đường sắt đô thị đồng bộ, hiện đại kết nối TP.HCM với tỉnh Đồng Nai - địa phương đang trở thành cực tăng trưởng mới của khu vực.

Thực tế, áp lực hoàn thiện kết nối giao thông đang trở nên cấp bách hơn bao giờ hết khi giai đoạn 1 của sân bay Long Thành dự kiến khai thác thương mại vào khoảng giữa năm 2026 với công suất 25 triệu hành khách mỗi năm.

Nếu không có hệ thống vận tải khối lượng lớn, nguy cơ ùn tắc nghiêm trọng trên cao tốc TP.HCM - Long Thành - Dầu Giây là điều chắc chắn xảy ra.

Dự án tuyến Metro số 2 đoạn Bến Thành - Thủ Thiêm có chiều dài khoảng 5,58km, bao gồm 6 ga ngầm với tổng mức đầu tư sơ bộ ước tính khoảng 33.000 tỷ đồng.

Điểm đáng chú ý trong phương thức triển khai dự án này chính là sự tham gia sâu của khối tư nhân. Ủy ban nhân dân TP.HCM đã giao Tập đoàn Trường Hải (THACO) tổ chức nghiên cứu lập báo cáo nghiên cứu khả thi cho đoạn tuyến này theo phương thức đối tác công tư (PPP), cụ thể là hợp đồng BT (Xây dựng - Chuyển giao).

Việc một doanh nghiệp lớn trong lĩnh vực công nghiệp và hạ tầng như THACO tham gia vào khâu nghiên cứu và đề xuất phương án đầu tư được kỳ vọng sẽ mang lại sự chủ động, giảm bớt áp lực cho ngân sách nhà nước, đặc biệt là đối với các dự án đường sắt đô thị vốn đòi hỏi nguồn vốn khổng lồ và thời gian thu hồi vốn kéo dài.

Điểm mới trong chiến lược đầu tư lần này là việc áp dụng mô hình TOD (phát triển đô thị gắn kết với giao thông công cộng). Theo đó, nhà đầu tư sẽ được thanh toán bằng quỹ đất phát triển dọc tuyến và phần diện tích đất tối ưu tại khu vực Depot. Thay vì chỉ dựa thuần túy vào vốn ngân sách, thành phố đang tận dụng giá trị gia tăng của đất đai xung quanh các nhà ga Metro để tái đầu tư cho hạ tầng.

Nếu triển khai hiệu quả và minh bạch, đây sẽ trở thành hình mẫu cho các dự án đường sắt đô thị khác, giúp tháo gỡ "nút thắt" lớn nhất về nguồn vốn hiện nay.

Song song với đoạn Bến Thành - Thủ Thiêm, tuyến đường sắt Thủ Thiêm - Long Thành cũng đang được đẩy nhanh tiến độ nghiên cứu để sớm triển khai đồng bộ. Khi hoàn chỉnh, trục kết nối này sẽ chạy thẳng từ trung tâm tài chính Thủ Thiêm sang sân bay Long Thành, hình thành hành lang giao thông chiến lược giữa hai cực phát triển kinh tế quan trọng.

Trong bức tranh quy hoạch tổng thể đến năm 2030 và tầm nhìn đến năm 2050, tuyến Thủ Thiêm - Long Thành được xác định là tuyến chuyên chở hành khách tốc độ cao, phục vụ trực tiếp nhu cầu đi lại của người dân và du khách quốc tế.

Ga Bến Thành, với vai trò là nhà ga trung tâm nơi giao cắt của nhiều tuyến Metro, khi được kết nối với Thủ Thiêm sẽ tăng cường tính liên thông toàn mạng lưới, giúp giảm sự phụ thuộc vào phương tiện cá nhân và giảm thiểu ô nhiễm môi trường.

Đặc biệt, trong tương lai, khi sân bay Long Thành dần thay thế vai trò chính của sân bay Tân Sơn Nhất, nhu cầu kết nối đa hướng giữa các trung tâm đô thị với hai sân bay sẽ gia tăng mạnh mẽ. Việc sớm hình thành trục Metro này sẽ tạo lợi thế cạnh tranh vượt trội cho đô thị TP.HCM so với các thành phố lớn trong khu vực.