Kiến nghị quan trọng của VinFast, THACO và TC Group được Chính phủ chấp thuận

Trước đây, Bộ Tài chính đã công bố dự thảo đề xuất cắt giảm 58 ngành nghề ra khỏi danh mục đầu tư kinh doanh có điều kiện, trong đó có ngành sản xuất, lắp ráp và nhập khẩu ô tô.

Tuy nhiên, theo kết quả cuối cùng vừa được công bố, từ ngày 1/7, quy mô ngành nghề kinh doanh có điều kiện sẽ giảm từ 198 ngành xuống còn 142 ngành nghề. Như vậy, chỉ có 56 ngành nghề cũ bị loại bỏ trong danh sách mới này thay vì 58 ngành nghề như dự thảo ban đầu.

Trong đó, phụ lục Danh mục ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện ban hành ngày 15/5 vẫn ghi nhận hạng mục "Sản xuất, lắp ráp, nhập khẩu xe ô tô" góp mặt.

Trước khi có kết quả này, một cuộc tranh luận chính sách gay gắt giữa các hiệp hội và nhóm doanh nghiệp đã diễn ra.

Bày tỏ quan điểm về dự thảo, Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) ủng hộ mạnh mẽ việc bãi bỏ rào cản. Cơ quan này lập luận rằng các thủ tục tiền kiểm (như giấy chứng nhận sản xuất, giấy phép nhập khẩu) đang chồng chéo với hệ thống hậu kiểm, làm tăng chi phí tuân thủ và khiến giá xe tại Việt Nam neo ở mức cao nhất khu vực ASEAN. VCCI cũng dẫn chứng số liệu thực tế sau 20 năm, tỷ lệ nội địa hóa xe con của Việt Nam vẫn lẹt đẹt ở mức 7-10%, cho thấy các rào cản hiện hành không thúc đẩy được nội địa hóa như kỳ vọng.

Ngay lập tức, các doanh nghiệp lớn đang chi phối thị trường ô tô nội địa gồm CTCP Tập đoàn Trường Hải (THACO), CTCP Tập đoàn Thành Công (TC Group) và CTCP Sản xuất và Kinh doanh VinFast đã đồng loạt gửi kiến nghị phản đối lên Thủ tướng Chính phủ, Bộ Công Thương và Bộ Tài chính.

VinFast đánh giá ô tô là hàng hóa có giá trị cao và công nghệ phức tạp. Hãng xe điện cảnh báo nếu bỏ thủ tục tiền kiểm, thị trường sẽ lọt các doanh nghiệp không đáp ứng tiêu chuẩn, gây rủi ro trực tiếp cho sự an toàn của người tiêu dùng.

THACO cho rằng sản xuất ô tô là ngành có khả năng gây ảnh hưởng đến trật tự, an toàn xã hội, sức khỏe cộng đồng, ảnh hưởng đến môi trường. Sản phẩm ô tô có vòng đời sử dụng lâu dài nên cần yêu cầu về trách nhiệm để đảm bảo chất lượng rất cao trong suốt vòng đời sử dụng.

Phía TC Group lại nhấn mạnh yếu tố bất bình đẳng cạnh tranh. Các nhà sản xuất trong nước đã phải đổ nguồn vốn khổng lồ vào hạ tầng và chuỗi cung ứng. Việc hạ chuẩn sẽ tạo điều kiện cho các doanh nghiệp nhập khẩu dễ dàng nhảy vào thị trường với chi phí thấp, gây bất lợi cho sản xuất nội địa.

Cơ quan quản lý cũng bày tỏ lo ngại việc dỡ bỏ quy định sẽ tạo lỗ hổng để các doanh nghiệp nhập khẩu thân xe gần hoàn chỉnh về thực hiện lắp ráp đơn giản, triệt tiêu hoàn toàn động lực của ngành công nghiệp hỗ trợ. Trong bối cảnh toàn cầu biến động, Bộ Công Thương chỉ ra rủi ro từ các quốc gia đang dư thừa công suất khổng lồ (điển hình như Trung Quốc) sẽ mượn Việt Nam làm trạm trung chuyển. Nếu không có hàng rào kỹ thuật, các dự án FDI vỏ bọc sẽ mọc lên để lẩn tránh quy tắc xuất xứ, đẩy Việt Nam vào nguy cơ đối mặt với các cuộc điều tra thương mại và bị áp thuế trừng phạt từ các thị trường quốc tế.