Lo hỏng xe khi dùng xăng E10? Chuyên gia chỉ cách sử dụng an toàn, tiết kiệm nhất cho xe máy và ô tô

Phần lớn xe tại Việt Nam có thể sử dụng xăng E10

Từ ngày 1/6, thị trường xăng dầu Việt Nam sẽ ghi nhận một bước chuyển mình quan trọng khi các loại xăng khoáng truyền thống dừng lưu thông, nhường chỗ cho xăng sinh học E10 được bán rộng rãi trên toàn quốc.

Đây là loại nhiên liệu được pha trộn giữa 90% xăng khoáng truyền thống và 10% ethanol - một loại cồn sinh học chủ yếu được sản xuất từ các nguồn nguyên liệu tái tạo như sắn, mía, ngô. Việc triển khai này không chỉ đơn thuần là thay đổi loại nhiên liệu mà còn là giải pháp khả thi giúp cắt giảm khí thải CO và các hợp chất hữu cơ chưa cháy hết, đóng góp tích cực vào mục tiêu trung hòa carbon và phát triển giao thông xanh tại Việt Nam thông qua việc tận dụng hạ tầng và phương tiện hiện có.

Thực tế, xăng sinh học đã hiện diện tại Việt Nam từ đầu năm 2018 với xăng E5 RON 92 và việc chuyển sang E10 là bước đi tiếp theo trong lộ trình phát triển nhiên liệu sinh học của Chính phủ.

Trên thế giới, các quốc gia như Mỹ, Australia, Thái Lan và nhiều nước châu Âu đã sử dụng phổ biến xăng E10 từ nhiều năm qua, thậm chí một số nơi còn dùng tới xăng E20 hay E85.

Tại Việt Nam, các chuyên gia và cơ quan quản lý khẳng định phần lớn phương tiện đang lưu hành hoàn toàn tương thích với loại xăng này.

Dữ liệu từ Hiệp hội các nhà sản xuất xe máy Việt Nam với sự tham gia của Honda, Yamaha, Piaggio và SYM xác nhận toàn bộ các đời xe của họ đều có thể sử dụng xăng E10 mà không cần thay đổi kỹ thuật. Riêng Suzuki cho biết đa số sản phẩm đều tương thích, trừ một số dòng xe cũ sản xuất từ năm 2000 trở về trước như Viva, Smart hay Amity.

Đối với ô tô, kết quả khảo sát của Bộ Công Thương cho thấy hầu như toàn bộ các dòng xe đang lưu thông đều tương thích, ngoại trừ khoảng 60.000 xe tải hạng nhẹ đã dừng sản xuất từ năm 2023. Thông tin từ các quốc gia đi trước cũng khẳng định các xe sản xuất sau năm 2000 hoàn toàn phù hợp với nhiên liệu chứa 10% ethanol.

Để đảm bảo quyền lợi cho người dùng sở hữu các dòng xe quá cũ không tương thích với E10, Bộ Công Thương vẫn duy trì xăng E5 đến hết năm 2030. Dù có những lo ngại về việc xăng E10 có nhiệt trị thấp hơn xăng khoáng dẫn đến hao xăng hoặc xe kém bốc, nhưng thực tế mức chênh lệch này chỉ vài phần trăm và được bù đắp bởi quá trình đốt cháy hiệu quả hơn. Các thử nghiệm cho thấy công suất và mức tiêu hao nhiên liệu của E10 về cơ bản tương đương xăng khoáng, thậm chí trong một số trường hợp còn được cải thiện.

Chuyên gia lưu ý cách dùng xăng E10 an toàn với xe đời cũ

Theo ông Cao Đào Nam, xăng E10 có những ưu điểm đáng kể, tuy nhiên việc sử dụng, nhất là với các dòng xe đời cũ, cần lưu ý một số vấn đề để đảm bảo an toàn.

Theo chuyên gia, không cần xúc rửa hết xăng A95. Nếu trong bình còn một ít xăng A95, khi đổ thêm E10 vào thì hai loại xăng sẽ hòa trộn với nhau bình thường. Việc pha chung này không gây hư hỏng tức thời cho động cơ hay hệ thống nhiên liệu. Xe vẫn có thể sử dụng E10 nếu hệ thống nhiên liệu còn tốt và vật liệu tương thích với ethanol.

Tuy nhiên, với xe đời cũ, nguy cơ mất an toàn cao hơn do ethanol trong E10 có đặc tính hút ẩm, dễ kéo hơi nước vào nhiên liệu nếu xe để lâu. Đặc tính này có thể gây hiện tượng phân pha khi tích tụ nhiều nước, khiến lớp nước ethanol lắng xuống đáy bình.

Điều này có thể làm rỉ bình xăng thép cũ, bong cặn rỉ gây nghẹt lọc xăng, bơm xăng, kim phun và bộ chế hòa khí. Ngoài ra, ethanol cũng có thể ảnh hưởng đến ống cao su, màng bơm xăng, màng chế hòa khí nếu các vật liệu này không chịu được ethanol.

Để sử dụng an toàn, người dùng nên kiểm tra khuyến cáo của hãng, đồng thời kiểm tra và thay thế ống dẫn nhiên liệu nếu cần. Với xe cũ, nên thay các ống xăng đã chai cứng, nứt, phồng hoặc mềm bằng loại chịu ethanol. Ưu tiên sử dụng ống nhiên liệu đạt chuẩn SAE J30R9 hoặc tương đương, có lớp lót chịu nhiên liệu sinh học. Với xe sử dụng bộ chế hòa khí hoặc xe hiệu suất cao, có thể cân nhắc dùng ống PTFE/Teflon.

Các chi tiết nên kiểm tra gồm gioăng nắp bình xăng, O-ring kim phun, gioăng chế hòa khí, màng bơm xăng cơ, phớt, ống hồi xăng và ống thông hơi. Nên ưu tiên vật liệu chịu ethanol tốt hơn như FKM/Viton hoặc các vật liệu được nhà sản xuất phụ tùng xác nhận tương thích với E10.

Nếu bình xăng bằng thép đã xuất hiện rỉ sét, cặn đỏ, nước đọng hoặc có mùi xăng cũ, nên tháo bình để kiểm tra, xúc rửa cặn rỉ và thay lọc xăng. Trường hợp bình quá rỉ hoặc rò rỉ, cần thay mới.

Với xe cổ hoặc xe để lâu, có thể cân nhắc phủ lớp bảo vệ bên trong bình bằng vật liệu chuyên dụng chịu ethanol, nhưng cần thực hiện đúng kỹ thuật.

Ethanol cũng có thể làm bong cặn cũ trong bình và đường ống nhiên liệu. Vì vậy, sau khi chuyển sang dùng E10, đặc biệt với xe cũ, người dùng nên theo dõi một đến hai bình xăng đầu tiên. Nếu xe xuất hiện hiện tượng hụt ga, khó nổ hoặc chết máy, cần kiểm tra lọc xăng và có thể chủ động thay lọc xăng sau một thời gian ngắn sử dụng E10.

Để tối ưu hiệu quả khi dùng xăng E10, chuyên gia khuyến cáo người dùng không nên để xăng tồn quá lâu trong bình nếu ít sử dụng xe, đồng thời không tự ý pha thêm phụ gia không rõ nguồn gốc.

Theo PGS.TS Phạm Hữu Tuyến - Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu các nguồn động lực và phương tiện tự hành (Đại học Bách khoa Hà Nội), người sử dụng cần tuân thủ các quy định về bảo trì, bảo dưỡng định kỳ lọc xăng, kim phun, ống dẫn nhiên liệu theo khuyến cáo của nhà sản xuất. Việc này cũng tương tự khi sử dụng xăng khoáng để đảm bảo phương tiện hoạt động ổn định, bền bỉ.

Nếu xe chạy ít, không nên đổ xăng quá đầy nếu không dùng hết trong thời gian hợp lý. Với xe cất lâu, nên đổ đầy bình để giảm khoảng không khí ẩm, hoặc rút/xả nhiên liệu nếu lưu kho dài ngày. Với xe chế hòa khí, nên xả xăng trong bình xăng con nếu để xe lâu.

Ngoài ra, việc bảo trì định kỳ lọc xăng, kim phun và tuân thủ hướng dẫn của nhà sản xuất vẫn là yếu tố then chốt. Trong trường hợp xe báo lỗi động cơ (Check Engine) sau khi đổ E10, nguyên nhân có thể do ethanol làm bong cặn bẩn cũ trong hệ thống gây nghẹt lọc, hoặc do ECU đang điều chỉnh lượng phun nhiên liệu để thích ứng với lượng oxy có trong ethanol, chứ không nhất thiết là do xăng kém chất lượng.

Về nguồn cung và quản lý chất lượng, Việt Nam hiện có năng lực sản xuất ethanol nguyên liệu (E100) khoảng 600.000 m3 mỗi năm và đang hướng tới mục tiêu 1 triệu m3.

Hiện tại, cả nước có 4 nhà máy đang hoạt động và 2 nhà máy đang tái cơ cấu, dự kiến khi vận hành đủ công suất sẽ đáp ứng khoảng 40% nhu cầu phối trộn trong nước, phần còn lại sẽ được nhập khẩu từ các nguồn dồi dào trên thế giới.

Giá xăng E10 cũng được ghi nhận luôn thấp hơn xăng khoáng RON 95, mang lại lợi ích kinh tế cho người tiêu dùng. Bộ Công Thương và các cơ quan chức năng cam kết sẽ thường xuyên kiểm tra, giám sát chặt chẽ các doanh nghiệp kinh doanh để đảm bảo sản phẩm xăng sinh học khi đến tay người dân luôn đạt quy chuẩn kỹ thuật quốc gia.