Sát 'giờ G' cấm xe máy xăng theo khung giờ: Lộ trình áp dụng thế nào và người dân cần chuẩn bị gì?

Từ ngày 1/7/2026, Hà Nội sẽ chính thức bước vào giai đoạn thí điểm vùng phát thải thấp (LEZ) tại khu vực Vành đai 1, với trọng tâm là kiểm soát khí thải phương tiện, trong đó có việc hạn chế xe máy chạy xăng theo khung giờ hoặc khu vực.

Đây là bước đi có lộ trình, được chuẩn bị từ sớm và không triển khai đồng loạt, nhằm giảm ô nhiễm không khí nhưng vẫn đảm bảo khả năng thích ứng của người dân và doanh nghiệp.

Ngày 7/4, liên quan đến thông tin hạn chế xe máy chạy sử dụng nhiên liệu hóa thạch, xăng di chuyển trong khu vực Vành đai 1 từ ngày 1/7, nguồn tin từ Sở Xây dựng Hà Nội cho biết Ủy ban Nhân dân thành phố giao Sở Nông nghiệp và Môi trường là cơ quan chủ trì phối hợp với cùng Sở Xây dựng, Công an thành phố… triển khai xây dựng Đề án vùng phát thải thấp trong Vành đai 1; trong đó, xác định phạm vi, đối tượng áp dụng, lộ trình thực hiện và các giải pháp kỹ thuật, quản lý phù hợp với điều kiện thực tiễn của Thủ đô.

Việc hạn chế xe sử dụng nhiên liệu hóa thạch từ ngày 1/7/2026 chỉ là thí điểm theo vùng, có kiểm soát về phạm vi, thời gian và đối tượng, chưa áp dụng trên toàn bộ Vành đai 1. Nội dung này bám sát lộ trình tại Nghị quyết số 57/2025/NQ-HĐND - văn bản đã chính thức có hiệu lực từ ngày 10/12/2025, được ban hành trên cơ sở Luật Thủ đô năm 2024.

Theo Nghị quyết 57, Hà Nội sẽ triển khai vùng phát thải thấp theo 3 giai đoạn. Giai đoạn đầu từ 1/7/2026 đến hết năm 2027 thí điểm tại một số khu vực thuộc Vành đai 1. Giai đoạn tiếp theo từ năm 2028 mở rộng ra toàn bộ Vành đai 1 và một phần Vành đai 2. Đến năm 2030, phạm vi sẽ mở rộng đến Vành đai 3.

Riêng trong giai đoạn thí điểm, 9 phường thuộc Vành đai 1 sẽ được áp dụng gồm: Hai Bà Trưng, Cửa Nam, Hoàn Kiếm, Ô Chợ Dừa, Văn Miếu - Quốc Tử Giám, Ba Đình, Giảng Võ, Ngọc Hà và Tây Hồ.

Các biện pháp kiểm soát phương tiện cũng được quy định cụ thể:

- Không thực hiện đầu tư mới và thực hiện đăng ký mới có kiểm soát các phương tiện sử dụng nhiên liệu hóa thạch khi thải bỏ phương tiện giao thông cũ đã hết hạn lưu thông, đặc biệt đối với các phương tiện thuộc sở hữu của cơ quan, tổ chức;

- Cấm lưu thông các xe tải có khối lượng toàn bộ theo thiết kế xác định trong Giấy chứng nhận đăng kiểm xe trên 3.500 kg sử dụng nhiên liệu hóa thạch;

- Đối với xe mô tô, xe gắn máy sử dụng nhiên liệu hóa thạch hoạt động kinh doanh trên nền tảng phần mềm ứng dụng hỗ trợ kết nối vận tải: Cấm lưu thông trong vùng phát thải thấp;

- Đối với xe mô tô, xe gắn máy sử dụng nhiên liệu hóa thạch, trừ đối tượng quy định tại điểm c khoản này: Cấm lưu thông trong vùng phát thải thấp theo khung giờ/thời điểm quy định; Ngoài các khung giờ/thời điểm bị cấm, được lưu thông khi đáp ứng quy chuẩn khí thải theo lộ trình được Chính phủ hoặc Thành phố ban hành;

- Cấm xe ô tô sử dụng nhiên liệu hóa thạch không đáp ứng quy chuẩn khí thải mức 4 theo Quy chuẩn kỹ thuật Quốc gia về khí thải xe ô tô tham gia giao thông đường bộ (QCVN 85:2025/BNNMT) lưu thông trong vùng phát thải thấp theo khung giờ/thời điểm quy định; Ngoài các khung giờ/thời điểm bị cấm, được lưu thông khi đáp ứng quy chuẩn khí thải theo lộ trình được Chính phủ hoặc Thành phố ban hành.

Để chủ động trong việc đi lại, người dân cần lưu ý vành đai 1 Hà Nội là trục chính đô thị kết nối từ Đông sang Tây với tổng chiều dài 7,2 km, đi qua các tuyến đường, phố tạo thành vòng khép kín sau đây: Trần Khát Chân (từ ngã ba Trần Khát Chân - Nguyễn Khoái), Đại Cồ Việt, Xã Đàn, Ô Chợ Dừa, Đê La Thành, Hoàng Cầu, Cầu Giấy, Đường Bưởi, Lạc Long Quân, Âu Cơ, Nghi Tàm, Yên Phụ, Trần Nhật Duật, Trần Quang Khải, Trần Khánh Dư, Nguyễn Khoái (đoạn rẽ vào Trần Khát Chân để tạo thành đường vành đai 1 khép kín).

Lý giải việc không cấm toàn thời gian xe máy xăng, UBND thành phố cho biết trong quá trình lấy ý kiến, nhiều đề xuất cho rằng cần giãn lộ trình để phù hợp với hạ tầng giao thông, điều kiện an sinh và thói quen đi lại của người dân. Vì vậy, phương án cấm theo khung giờ được lựa chọn như một bước chuyển tiếp.

Để phục vụ quá trình chuyển đổi, thành phố cho biết đã chuẩn bị từ sớm về năng lực vận tải công cộng. Hiện khu vực Vành đai 1 có hai tuyến đường sắt đô thị (Cát Linh - Hà Đông và Nhổn - Ga Hà Nội) với tổng công suất khoảng 462.000 lượt hành khách mỗi ngày, cùng 45 tuyến xe buýt trợ giá, đáp ứng trên 903.000 lượt khách/ngày.

Song song đó, Hà Nội đang đẩy mạnh tăng tỷ lệ xe buýt xanh hoạt động trong khu vực, dự kiến bổ sung thêm nhiều trạm xe đạp công cộng trong quý II/2026 để giải quyết bài toán kết nối chặng cuối. Thành phố cũng nghiên cứu mở thêm các tuyến buýt điện cỡ nhỏ phù hợp với đặc thù ngõ hẹp.

Hạ tầng trung chuyển cũng đang được hoàn thiện. Sở Xây dựng đã rà soát hơn 210 vị trí trong khu vực Vành đai 1 để bố trí bãi đỗ xe tại các cửa ngõ, giúp người dân gửi xe cá nhân và chuyển sang phương tiện công cộng.

Đối với hạ tầng xe điện, hành lang pháp lý về phòng cháy chữa cháy cho trạm sạc tại chung cư cũ đang được hoàn thiện. Trong thời gian chờ đợi, thành phố ưu tiên triển khai mạng lưới tủ đổi pin nhỏ gọn tại không gian công cộng. Với mô hình này, người dân chỉ mất 2-3 phút để đổi pin, vừa đảm bảo an toàn, vừa giải quyết hạn chế về không gian tại khu vực nội đô.

Về chính sách hỗ trợ, Sở Xây dựng đang phối hợp hoàn thiện dự thảo Nghị quyết hỗ trợ chuyển đổi sang phương tiện sử dụng năng lượng sạch, với định hướng phân loại rõ đối tượng, đảm bảo nhóm thu nhập thấp không bị thiệt thòi.

Theo cơ quan chức năng, vùng phát thải thấp không đơn thuần là một biện pháp hành chính mà là bước chuyển dịch có lộ trình trong cơ cấu giao thông đô thị. Thành phố sẽ đánh giá định kỳ để điều chỉnh phù hợp thực tiễn, đảm bảo người dân có đủ thời gian chuẩn bị trước mỗi bước mở rộng.

Trên thế giới, mô hình LEZ đã trở thành tiêu chuẩn phổ biến trong quản lý đô thị bền vững, với hơn 300 khu vực được triển khai tính đến đầu năm 2026. Nhiều thành phố lớn như London, Seoul hay Bắc Kinh đã áp dụng các biện pháp mạnh để kiểm soát khí thải phương tiện, hướng tới mục tiêu trung hòa carbon.

Tại Hà Nội, việc triển khai vùng phát thải thấp được xác định là một trong những giải pháp quan trọng nhằm cải thiện chất lượng không khí - vấn đề đã tồn tại nhiều năm. Tuy nhiên, thay vì “siết chặt”, thành phố lựa chọn cách đi từng bước, từ thí điểm quy mô nhỏ đến mở rộng toàn diện, nhằm đảm bảo sự chuyển đổi diễn ra ổn định và bền vững.