Tái khởi động sau chục năm ‘đắp chiếu’, nhà máy nhiên liệu sinh học 2.200 tỷ sắp vận hành 100% công suất phục vụ phối trộn xăng E10

Tháng 1/2026 vừa qua, Nhà máy nhiên liệu sinh học Dung Quất đã chính thức hoạt động trở lại sau hơn một thập kỷ đắp chiếu. Trước khi tái vận hành, nhà máy đã trải qua quá trình bảo dưỡng, sửa chữa toàn diện. Sau đó, hệ thống đã chạy thử và vận hành ở mức 60% công suất để phục vụ nuôi cấy vi sinh và tối ưu hệ thống xử lý nước thải.

Đến nay, nhà máy đã nâng công suất lên khoảng 75% và dự kiến đạt 100% công suất vào giữa tháng 4/2026.

Hiện nhà máy sử dụng sắn lát làm nguyên liệu đầu vào để sản xuất ethanol (E100) – nguồn nguyên liệu có lợi thế về chi phí và khả năng cung ứng trong nước. Đồng thời, đơn vị cũng chủ động đa dạng nguồn cung, bao gồm nhập khẩu nguyên liệu từ Lào nhằm đảm bảo hoạt động ổn định.

Ngay từ đầu tháng 2/2026, nhà máy đã xuất xưởng lô E100 đầu tiên với sản lượng hơn 462m³, cung cấp cho Nhà máy Lọc hóa dầu Bình Sơn (BSR) để phối trộn xăng sinh học.

Trong thời gian tới, nhà máy dự kiến nghiên cứu chuyển đổi một phần nguyên liệu sang ngô cao sản nhập khẩu từ các thị trường như Mỹ và Brazil nhằm nâng cao tính ổn định của nguồn đầu vào.

Bên cạnh đó, nhiều giải pháp kỹ thuật cũng đang được triển khai như sử dụng enzyme và men vi sinh thế hệ mới, giúp rút ngắn thời gian lên men và nâng cao hiệu suất sản xuất.

Để phục vụ hoạt động phối trộn xăng sinh học, nhà máy đang phối hợp với Lọc hóa dầu Bình Sơn nâng cấp và bảo dưỡng tuyến đường ống vận chuyển E100. Khi hoàn thành, ethanol có thể được vận chuyển trực tiếp qua đường ống, góp phần giảm chi phí logistics và tăng tính chủ động trong cung ứng.

Dự án 2.200 tỷ và hành trình “hồi sinh”

Nhà máy nhiên liệu sinh học Dung Quất do CTCP Nhiên liệu sinh học Dầu khí Miền Trung (BSR-BF) làm chủ đầu tư, đặt tại Khu kinh tế Dung Quất. Doanh nghiệp có vốn điều lệ 982 tỷ đồng, trong đó Lọc hóa dầu Bình Sơn nắm 65,54% và PVOIL (OIL) sở hữu 38,75%.

Nhà máy được thiết kế với công suất 100 triệu lít ethanol mỗi năm (tương đương khoảng 80.000 tấn), sử dụng khoảng 230.000 tấn sắn lát khô/năm. Sản phẩm đầu ra bao gồm ethanol, khí CO₂ và phân vi sinh. Tổng mức đầu tư của dự án khoảng 2.200 tỷ đồng, khởi công từ tháng 9/2009 và từng được kỳ vọng đi vào vận hành từ năm 2014.

Tuy nhiên, sau giai đoạn vận hành thử năm 2012 và hoạt động thương mại ngắn trong năm 2014, nhà máy đã phải dừng hoạt động từ năm 2015 do thua lỗ và thị trường ethanol trong nước chưa phát triển.

Đến tháng 11/2016, Thanh tra Chính phủ kết luận một số vi phạm trong quá trình đầu tư dự án. Cùng thời điểm, Lọc hóa dầu Bình Sơn tạm ghi nhận giá trị tài sản cố định liên quan đến dự án khoảng 1.790 tỷ đồng và tiếp tục hoàn tất các thủ tục quyết toán.

Theo báo cáo hoạt động kinh doanh của Lọc hoá dầu Bình Sơn, từ giữa tháng 4/2019 đến hết năm 2023, BSR-BF vẫn tạm dừng sản xuất và chỉ tiếp tục duy trì các hoạt động tối thiểu. Các Ngân hàng đã kiện BSR-BF lên Tòa án nhân dân TP. Quảng Ngãi để yêu cầu thanh toán các khoản nợ phát sinh từ Hợp đồng tín dụng.

Ngày 31/12/2021, TTAND TP. Quảng Ngãi có thông báo về việc Tòa án đã thụ lý vụ án dân sự theo đơn khởi kiện của các Ngân hàng.

Tính đến 31/12/2023, BSR-BF lỗ luỹ kế là 1.588 tỷ đồng và âm vốn chủ sở hữu khoảng 455 tỷ đồng.

Đến đầu năm 2024, BSR-BF đã nộp đơn lên Tòa án mở thủ tục phá sản BSR-BF theo quy định. Đến ngày 27/5/2024, Tòa án đã quyết định mở thủ tục phá sản đối với BSR-BF và chỉ định đơn vị quản lý tài sản giám sát hoạt động. Đến cuối năm 2025, doanh nghiệp vẫn đang trong quá trình thực hiện các thủ tục phá sản theo quy định.

Tái khởi động sau chục năm đắp chiếu, nhà máy kỳ vọng đóng góp cho an ninh năng lượng

Theo ông Phạm Văn Vương – Giám đốc BSR-BF, việc nhà máy hoạt động trở lại không chỉ tạo thêm việc làm mà còn góp phần bổ sung nguồn cung E100 cho thị trường.

Khi vận hành 100% công suất, nhà máy có thể sản xuất khoảng 330m³ E100 mỗi ngày. Sản lượng này sẽ hỗ trợ đáng kể cho hoạt động phối trộn xăng sinh học, thúc đẩy lộ trình sử dụng xăng E10, đồng thời góp phần gia tăng nguồn cung xăng dầu và đảm bảo an ninh năng lượng quốc gia.

Theo định hướng mới của Bộ Công Thương, từ ngày 1/1/2026, toàn bộ xăng thương mại trên thị trường phải chuyển sang xăng E10. Với sản lượng tiêu thụ xăng trong nước khoảng 12-15 triệu m3/năm, lượng ethanol cần thiết để đáp ứng yêu cầu pha chế vào khoảng 1,2-1,5 triệu m3/năm.

Trong bối cảnh giá ethanol thế giới biến động, thị trường cạnh tranh ngày càng gay gắt và các chính sách về thuế nhập khẩu, việc khôi phục vận hành các nhà máy ethanol trong nước là một giải pháp cấp thiết và hiệu quả.