Thuế 1% 'chặn cửa' ethanol ngoại: Hiệp hội xăng dầu đề xuất gỡ rào để biến Việt Nam thành trung tâm trung chuyển

Thuế 1% - “điểm nghẽn” khiến doanh nghiệp ngoại e ngại

Tại tọa đàm “Chủ động nguồn nguyên liệu, sẵn sàng cho lộ trình phối trộn, sử dụng nhiên liệu sinh học”, ông Bùi Ngọc Bảo, Chủ tịch Hiệp hội Xăng dầu Việt Nam, cho rằng Việt Nam đã theo đuổi chương trình nhiên liệu sinh học từ rất sớm, với lộ trình rõ ràng từ xăng E5 đến E10, tiến tới các tỷ lệ phối trộn cao hơn như E15, E20. Mục tiêu xuyên suốt là giảm phát thải, giảm phụ thuộc nhiên liệu hóa thạch và tạo đầu ra cho nông sản.

Tuy nhiên, để hiện thực hóa lộ trình này, ethanol – nguyên liệu phối trộn bắt buộc, lại đang phụ thuộc lớn vào nhập khẩu. Dự kiến trong các năm tới, Việt Nam vẫn phải nhập tới 70–80% nhu cầu ethanol, tương đương hàng trăm nghìn đến gần 1 triệu m³ mỗi năm.

Nguồn cung toàn cầu, theo đánh giá, không phải vấn đề. Thị trường từ Mỹ, Brazil hoàn toàn có khả năng đáp ứng. Nhưng vấn đề nảy sinh ở khâu logistics và chính sách: Nếu nhập khẩu theo từng chuyến nhỏ, chi phí sẽ bị đội lên đáng kể; còn nếu nhập quy mô lớn để tối ưu chi phí, lại vướng cơ chế lưu trữ và phân phối trong nước.

Điểm nghẽn lớn nhất, theo Chủ tịch Hiệp hội Xăng dầu Việt Nam, nằm ở quy định thuế nhà thầu đối với hàng hóa đưa từ kho ngoại quan vào thị trường nội địa.

Cụ thể, các nhà cung cấp nước ngoài khi đưa ethanol vào lưu trữ tại kho ngoại quan ở Việt Nam, nếu bán vào thị trường trong nước sẽ phải chịu thuế nhà thầu 1%. Đây là mức chi phí tưởng nhỏ nhưng lại tạo ra rào cản đáng kể trong bối cảnh cạnh tranh biên lợi nhuận thấp.

“Các nhà cung cấp rất ngại đưa hàng vào kho ngoại quan tại Việt Nam vì chi phí này, khiến chúng ta khó hình thành nguồn dự trữ tại chỗ,” ông Bảo cho biết.

Hệ quả là doanh nghiệp trong nước buộc phải nhập khẩu theo lô nhỏ khiến chi phí vận chuyển cao, không tận dụng được lợi thế tàu lớn, logistics quy mô, và không có nguồn hàng dự trữ linh hoạt khi thị trường biến động.

Cơ hội trở thành “trung tâm trung chuyển” ethanol

Từ thực tế đó, Hiệp hội Xăng dầu Việt Nam đã kiến nghị Chính phủ, cùng các cơ quan như Bộ Công Thương và Bộ Tài chính, xem xét bãi bỏ thuế nhà thầu đối với hàng hóa lưu trữ tại kho ngoại quan.

Theo ông Bảo, nếu rào cản này được gỡ bỏ, Việt Nam hoàn toàn có thể trở thành trung tâm trung chuyển ethanol trong khu vực.

Khi đó, các nhà cung cấp quốc tế có thể đưa hàng về Việt Nam bằng tàu lớn, lưu trữ tại kho ngoại quan, và bán dần theo nhu cầu thị trường. Về phía doanh nghiệp trong nước không cần “ôm” tồn kho lớn, có thể mua theo nhu cầu thực tế, chi phí đầu vào giảm kéo theo giá bán ethanol và xăng sinh học giảm

“Chỉ cần doanh nghiệp cần là có thể lấy ngay từ kho trong nước, vừa ổn định nguồn, vừa tiết kiệm chi phí,” ông Bảo nhấn mạnh.

Dù vậy, câu chuyện không đơn giản chỉ là cắt giảm thuế. Một bài toán lớn được đặt ra là cân bằng giữa bảo hộ sản xuất trong nước và mở cửa thị trường. Việc duy trì một mức thuế nhập khẩu nhất định có thể giúp bảo vệ các nhà sản xuất ethanol nội địa. Nhưng nếu chính sách quá cứng nhắc, thị trường sẽ mất đi tính cạnh tranh, kéo theo chi phí cao và làm chậm tiến trình chuyển đổi năng lượng.

Theo ông Bảo, điều quan trọng nhất là xây dựng cơ chế dài hạn, ổn định và minh bạch, từ thuế, phí đến các quy định thương mại, để tạo niềm tin cho cả nhà đầu tư trong và ngoài nước.

Khép lại vấn đề, Chủ tịch Hiệp hội Xăng dầu Việt Nam khẳng định: Ethanol không thiếu, doanh nghiệp cũng đã sẵn sàng, nhưng để chương trình nhiên liệu sinh học thực sự đi vào cuộc sống, cần một nền tảng chính sách đủ dài hạn và đồng bộ.

“Nếu chúng ta đặt vấn đề một cách nghiêm túc, có chiến lược dài hạn và chính sách ổn định, thì chương trình xăng sinh học hoàn toàn có thể phát triển bền vững,” ông nói.