Kinh tế 5 tháng đầu năm: Nhiều tín hiệu tích cực dù nhập siêu tăng mạnh, áp lực lạm phát hiện hữu

Theo Báo cáo tình hình kinh tế - xã hội tháng 5 và 5 tháng đầu năm 2026 do Cục Thống kê (Bộ Tài chính) công bố sáng 3/6, nền kinh tế tiếp tục duy trì đà phục hồi tích cực trên nhiều lĩnh vực, tạo nền tảng quan trọng cho mục tiêu tăng trưởng cả năm.

Công nghiệp, đầu tư và tiêu dùng tiếp tục là động lực tăng trưởng

Sản xuất công nghiệp tiếp tục đóng vai trò đầu tàu của nền kinh tế. Chỉ số sản xuất toàn ngành công nghiệp (IIP) tháng 5 tăng 8,8% so với cùng kỳ năm trước.

Tính chung 5 tháng, IIP tăng 9,1%, mức tăng cao nhất kể từ năm 2022 đến nay. Động lực chính đến từ ngành chế biến, chế tạo với mức tăng 9,5%, đóng góp tới 7,4 điểm phần trăm vào mức tăng chung của toàn ngành công nghiệp.

Nhiều lĩnh vực ghi nhận tốc độ tăng trưởng hai chữ số như sản xuất kim loại tăng 20,2%, sản xuất xe có động cơ tăng 18%, sản xuất hóa chất tăng 16,9% và sản phẩm khoáng phi kim loại tăng 16,2%.

Cùng với sản xuất công nghiệp, đầu tư tiếp tục là một trong những trụ cột quan trọng thúc đẩy tăng trưởng kinh tế.

Trong 5 tháng đầu năm, vốn đầu tư thực hiện từ nguồn ngân sách nhà nước ước đạt 254.100 tỷ đồng, bằng 24% kế hoạch năm và tăng 11,2% so với cùng kỳ năm 2025.

Tiến độ giải ngân được cải thiện cho thấy những nỗ lực của Chính phủ, các bộ, ngành và địa phương trong việc thúc đẩy đầu tư công, nhất là đối với các dự án hạ tầng trọng điểm.

Ở khu vực đầu tư nước ngoài, Việt Nam tiếp tục là điểm đến hấp dẫn của các nhà đầu tư quốc tế. Tổng vốn FDI đăng ký trong 5 tháng đạt 24,81 tỷ USD, tăng 34,9% so với cùng kỳ năm trước. Đáng chú ý, vốn FDI thực hiện đạt 9,75 tỷ USD, tăng 9,6% và là mức giải ngân cao nhất của cùng kỳ trong vòng 5 năm qua.

Lĩnh vực công nghiệp chế biến, chế tạo tiếp tục giữ vai trò chủ đạo trong thu hút vốn ngoại, phản ánh xu hướng dịch chuyển chuỗi sản xuất toàn cầu và niềm tin của nhà đầu tư vào triển vọng kinh tế Việt Nam.

Hoạt động sản xuất, kinh doanh cũng ghi nhận nhiều tín hiệu tích cực. Trong 5 tháng đầu năm, cả nước có hơn 94.800 doanh nghiệp thành lập mới, tăng 42,1% so với cùng kỳ.

Cùng với gần 47.800 doanh nghiệp quay trở lại hoạt động, tổng số doanh nghiệp gia nhập và tái gia nhập thị trường đạt hơn 142.600 doanh nghiệp. Sức cầu trong nước tiếp tục phục hồi khi tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng đạt khoảng 3,18 triệu tỷ đồng, tăng 11,2% so với cùng kỳ năm trước.

Trong đó, doanh thu dịch vụ lưu trú, ăn uống tăng 13,3%; doanh thu du lịch lữ hành tăng 12,2%, cho thấy ngành du lịch và dịch vụ đang dần lấy lại đà tăng trưởng. Thu ngân sách nhà nước cũng đạt kết quả khả quan với gần 1,34 triệu tỷ đồng, tương đương 53% dự toán năm và tăng 15,3% so với cùng kỳ. Chi ngân sách ước đạt 843.700 tỷ đồng, tăng 3,1%, tập trung cho đầu tư phát triển và các nhiệm vụ kinh tế - xã hội trọng tâm.

Nhập siêu tăng mạnh, áp lực lạm phát hiện hữu

Bên cạnh những tín hiệu tích cực, báo cáo cũng cho thấy một số điểm cần lưu ý trong điều hành kinh tế vĩ mô. Tổng kim ngạch xuất nhập khẩu hàng hóa 5 tháng đầu năm đạt 445,12 tỷ USD, tăng 25% so với cùng kỳ năm trước.

Trong đó, xuất khẩu đạt 215,66 tỷ USD, tăng 19,5%; nhập khẩu đạt 229,46 tỷ USD, tăng tới 30,8%. Do nhập khẩu tăng nhanh hơn xuất khẩu, cán cân thương mại đã chuyển sang nhập siêu 13,8 tỷ USD, trong khi cùng kỳ năm ngoái nền kinh tế vẫn xuất siêu khoảng 5,1 tỷ USD.

Hoa Kỳ tiếp tục là thị trường xuất khẩu lớn nhất của Việt Nam với kim ngạch đạt 69,6 tỷ USD.

Trong khi đó, Trung Quốc vẫn là thị trường nhập khẩu lớn nhất với kim ngạch lên tới 92,6 tỷ USD. Theo đánh giá của giới chuyên gia, nhập siêu gia tăng phần nào phản ánh nhu cầu nhập khẩu nguyên vật liệu, máy móc, thiết bị phục vụ sản xuất đang phục hồi mạnh.

Tuy nhiên, nếu xu hướng này kéo dài sẽ tạo thêm áp lực đối với cán cân thanh toán và tỷ giá. Ở khía cạnh giá cả, chỉ số giá tiêu dùng (CPI) tháng 5 tăng 0,29% so với tháng trước, chủ yếu do giá điện, nước sinh hoạt, vật liệu xây dựng, nhà ở cho thuê và giá xăng dầu đồng loạt tăng.

Tính chung 5 tháng đầu năm, CPI bình quân tăng 4,31% so với cùng kỳ năm trước, trong khi lạm phát cơ bản tăng 4,04%. Mặc dù mặt bằng lạm phát vẫn nằm trong ngưỡng kiểm soát, song việc chi phí năng lượng, giá dịch vụ và các yếu tố đầu vào đồng loạt gia tăng cho thấy áp lực lên mặt bằng giá vẫn hiện hữu trong những tháng cuối năm.

Tại phiên họp Chính phủ thường kỳ tháng 5 diễn ra sáng 3/6, Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng yêu cầu các bộ, ngành tập trung phân tích kỹ những khó khăn, thách thức mới phát sinh, đặc biệt là các lĩnh vực có tốc độ tăng trưởng thấp hoặc chưa đạt mục tiêu đề ra.

Thủ tướng cho biết sẽ giao các Phó Thủ tướng trực tiếp làm việc với các bộ, ngành, địa phương và các lĩnh vực trọng điểm nhằm tháo gỡ khó khăn, thúc đẩy sản xuất kinh doanh, nhất là trong công nghiệp, nông nghiệp, xuất nhập khẩu và các ngành hàng xuất khẩu chủ lực.

Theo đánh giá của Cục Thống kê, những kết quả đạt được trong 5 tháng đầu năm cho thấy nền kinh tế đang duy trì đà phục hồi tích cực.

Tuy nhiên, để hoàn thành mục tiêu tăng trưởng năm 2026, công tác điều hành thời gian tới sẽ phải cân bằng giữa yêu cầu thúc đẩy tăng trưởng với kiểm soát lạm phát, ổn định kinh tế vĩ mô và xử lý các rủi ro từ nhập siêu gia tăng.